دانلود پایان نامه
مرتبط از قبیل کیفیت خدمات عمومی، چگونگی بروکراسی و تشریفات اداری کارمندان، عدم وابستگی خدمات اجتماعی به فشارهای سیاسی و میزان تعهد دولت به اجرای سیاست ها(سامتی و دیگران،1390: 194)، میزان کارایی قوانین و مصوبات شورای شهر و شهرداری ها با توجه به مقتضیات زمان و مکان، میزان در دسترس بودن خدمات شهری و بالاخره میزان رضایت شهروندان از خدمات ارائه شده توسط مدیران شهری در نظر گرفته می شود. برخی بر این عقیده هستند که، حکمرانی شهری زمانی می تواند کارا و اثربخش باشد که؛ با نهادسازی مناسب، حفظ و تأمین حقوق شهروندان در دسترسی مساوی به خدمات عمومی، ایجاد راهبرد مناسب و کارا برای جلوگیری از رانت خوری و سودجویی برخی از افراد سودجو در عرصه شهری، همچنین به روز کردن قوانین شهری و در نظر گرفتن نیازهای شهروندان در تصمیمات اتخاذ شده توسط مدیران شهری.
برخی از مؤلفه های کارآمدی حکمرانی شهری عبارتنداز:
– رضایتمندی شهروندان از ارائه خدمات توسط مدیران شهری.
– برگزاری دوره های آموزشی برای ارتقای صلاحیت مدیران شهری.
– تنوع و توسعه دامنه خدمات شهری.
– وجود استانداردها و رعایت آن توسط دست اندر کاران شهری در ارائه خدمات شهری.
– استفاده از فناوری های نوین در ارائه خدمات به شهروندان.
در ضمن لازم به ذکر است، کارایی زمانی کاهش می یابد یا تهدید می شود که دوباره کاری های مکرر و غیر ضروری در عرصه فعالیت های خدمت رسانی روی می دهد. همچنین، اثر بخشی هنگامی کاهش می یابد که مرزهای شهرداری، قلمرو فعالیت و عملیات خدمات رسانی عمومی( مانند آتش نشانی) را تحت تأثیر قرار می دهد و یا زمانی که مکانیزمی برای هماهنگی خدمات رسانی و برنامه ریزی بر پایه و گسترده یک منطقه یا ناحیه وجود ندارد(آخوندی و دیگران،1386: 8).
9.مدیریت مشارکتی با فرصت سازی برای مشارکت و نظرخواهی از شهروندان به شکل حضوری و اینترنتی
10. مدیریت مشارکتی با فرصت سازی برابر برای تبادل نظر با اصناف و گروه های ذی نفع شهری
امروزه با هدف چاره جویی برای حل و فصل مسائل و مشکلات عدیده ی شهری، رویکرد عدم تمرکز در سازماندهی مورد توجه قرار گرفته است. در این رویکرد، ابتدا از مفهوم حکمرانی خوب شهری به معنی مشارکت هم زمان و همراه شهروندان، نهادهای دولتی و غیردولتی به عنوان بازیگران جدید توسعه شهری یاد می شود. در نگرش جدید به مدیریت شهری، ایجاد سازمان های محلی افقی و فرابخشی به منظور تحقق اهداف جامعه مدنی و تقسیم وظایف بین حکومت مرکزی و صلاحیت دار کردن شهروندان از اصول اساسی می شوند(کریمی و پارسا،پیشین: 263). حکمرانی خوب شهری در پی آن است که، از طریق تعامل دو سویه حکمرانان و شهروندان به ایجاد فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری کمک کند. به عبارت دیگر جابه جایی اصطلاح حکمرانی با حکمرانی شهری بدین معنی که مدیریت شهری تنها وظیفه نهادهای عمومی نیست بلکه تعامل دوسویه و ایجاد فرصت های مناسب برای مشارکت بهتر شهروندان نیز شامل می شود(Hause & Klausen,2011: p.256).
11. بسترسازی لازم برای اطلاع رسانی و کسب اطلاعات
لازمه بسترسازی لازم برای اطلاع رسانی مواردی مانند وجود یک رسانه مستقل زنده که اساساً برای ارتقای شفافیت از طریق چاپ و انتشار نقطه نظرات، موضوع ها و افکار عمومی و همچنین ارتقای پاسخگویی با افشای موارد فساد، نبود شفافیت، نقض قانون و فرایندها و ناکارآمدی های دولت، شهرداری و کارگزاران شهری بسیار ضروری است(سلطانی فر،1391: 704-703). همچنین، نهادهای مدنی می تواند به عنوان پل ارتباطی بین شهروندان و مدیران شهری را عهده دار شوند که خود باعث افزایش آگاهی های شهروندان می شود. همچنین سرمایه گذاری در بخش الکترونیک و شهر مجازی، اینترنت و طراحی سایت و به روز کردن آن از جمله راه های کسب اطلاع سهل و آسان توسط شهروندان می باشد.
12. توجه جدی به بازخوردهای اقدامات و تصمیمات
13. فعال سازی واحدهای جلب شکایت و شکوائیه ها
ایجاد یک دفتر تسهیلاتی در داخل نهاد محلی برای پاسخگویی به شکایات و تاسیس یک دفتر دیگر برای دریافت شکایات و اطلاعات مربوط به کم کاری، برخورد نامناسب، عدم پاسخگویی یا رشوه یا فساد.
14. تقویت شورایاری به عنوان مدلی برای افزایش مشارکت شهروندان
در کلان شهرها، اداره امور شهری بدون بسط و گسترش نهادهای مدنی و تشکلات داوطلبانه مردمی ممکن نیست. در بسیاری از شهرهای در کشورهای توسعه یافته یکی از اقدامات انجام شده برای این منظور تشکیل شورایاری ها به عنوان نهادهای محلی است. در ایران نیز با استناد به بند7ماده71قانون وظایف شوراهای شهر، در این راستا اقدام به تشکیل شورایاری (انجمن معتمدان محله) شده است.این شورایاری ها در راستای تشویق شهروندان در قلمرو محلات شهری به همکاری در زمینه های رسیدگی به کمبودها، مشکلات، خدمات رسانی، مشاورت و نظارت ایجاد شدند که به لحاظ تشکیلاتی زیر نظر ستاد هماهنگی(متشکل از اعضای شورا) به فعالیت می پردازند. به هر حال، ایجاد شورایاری ها نقطه عطفی در نهادینه سازی مشارکت شهروندان است؛ زیرا این نهاد غیردولتی، آزادانه و داوطلبانه به عنوان واسطه ای میان شهروندان و مدیران شهری وارد عرصه سیاسی – اجتماعی شدند(غفاری،1391: 118).
15. ایجاد واحدهای تحقیق و پژوهش در واحدهای گوناگون مدیریت شهری
حکمرانی خوب شهری زمانی تحقق پیدا می کند که مبتنی بر تحقیقات و استفاده از تجربیات نهادهای حکمرانی مشابه در جاهای دیگر باشد. در حکمرانی خوب شهری، اداره تحقیقات و پژوهشگران برجسته در حوزه مدیریت شهری به مثابه راهبران فکری و بازوهای مهم فکری – مشورتی عمل می کنند و می توانند به کارآمدی، خدمات رسانی به هنگام، ارائه راهبردهای لازم و زمانمند برای جلوی گیری از بحران های جدی و در مجموع رضایت عمومی از حکمرانی شهری بینجامد. با کنکاشی در نتایج تحقیقات دانشگاهی و تحقیقات سازمان های بین المللی همچون بانک جهانی و سازمان ملل می توان دریافت که نیروی انسانی متخصص و پژوهش های کاربردی در تحقق حکمرانی خوب و کارآمد شهری بسیار موثر بوده اند.

مطلب مرتبط :   منبع پایان نامه ارشد درباره اندازه گیری، شیمیایی

گفتار ششم: مدل های نظری حکمرانی شهری
مطالعات انجام شده توسط موربزن و سوارا نشان می دهد چهار مدل مدیریت محلی و به عبارت دیگر مدل اداره حکومت محلی در اروپا قابل شناسایی است(Mouritzen & Svara,2002: p.17).

الف. مدل شورا – شهردار
در این مدل اعضای شورای شهر و همچنین شهردار بر اساس رای مستقیم شهروندان محل انتخاب می شوند. این سیستم اداره امور شهر براساس اصل تفکیک قوا می باشد. بدین صورت که شورای شهر نقش قوه مقننه را ایفاء می کند و در مقابل شهردار نقش مسئول اجرایی یا همان قوه مجریه را داراست که مصوبات شورا را به اجراء در می آورد. در این مدل، حکمرانی شهری به دو دسته تقسیم می شود:
1- شورا – شهرداری قوی46
2- شورا – شهردار ضعیف47

1- شورا – شهردار قوی
در این مدل به طور روشن بر اصل رهبری سیاسی تأکید می شود که در قالب شهردار تبلور یافته است. این مدل در کشورهای جنوبی یا شرقی اروپا مشاهده است: مثل، اسپانیا، فرانسه، یونان، پرتغال و مجارستان. در این مدل شهردار، بازیگری سیاسی است که دارای وظایف اجرایی است. این الگو در حقیقت بیانگر جایگاهی مشابه ریاست جمهوری برای شهردار در سطح یک شهر است. به بیان دقیق و رسمی، شهردار مسئول اجرای تصمیمات شورا از طریق مدیریت و نظارت بر سازمان شهرداری و پرسنل آن است. این وضعیت ممکن است به این دلیل باشد که شهردار کنترل اکثریت سیاسی شورا را در اختیار دارد و یا به سبب آن باشد که تقسیم قدرت و وظایف روشنی بین شورا و شاخه اجرایی آن (شهردار) از طریق وارد کردن خصوصیات جایگاه ریاست جمهوری در شکل یک حکومت محلی به عنوان مثال انتخاب شهردار ایجاد شده است48. در ضمن لازم به یادآوری، براساس این مدل شهرداری از اختیارات وسیعی برخوردار است و شورا کم ترین دخالت اجرایی را در امور شهرداری خواهد داشت(مقیمی،1382: 176-175).(نمودار شورا – شهردار قوی)

مطلب مرتبط :   ، شهری، بهزیستی، عمقی، زندگی،، شهروندان

2- شورا – شهردار ضعیف
در این سیستم شهرداری چندان قوی نیست و دائم با دخالت شورا روبرو است. شورا با تشکیل کمیته هایی بر واحدهای اداری شهرداری تأثیر می گذارد.(نمودار شورا – شهردار ضعیف)
** نمودار شورا – شهرداری ضعیف

به طور کلی حسن اصلی مدل شورا – شهردار، این است که دخالت قوا در امور یکدیگر به حداقل می رسد. ولی عیب مهم آن این است که امکان ناهماهنگی بین شهرداری و شورا وجود دارد(Pate,1954: pp.182-184).

ب. مدل رهبری جمعی49
در مدل رهبری جمعی که در کشورهای بلژیک، هلند و لوکزامبورگ و جمهوری چک دیده می شود، مرجع تصمیم گیری یک بدنه تخصصی50 و به عبارت دیگر کمیته اجرایی51 است. این کمیته که مسئول اکثریت وظایف اجرایی است از اعضای شورای شهر با وظایف حکومتی تشکیل می شود و توسط شهردار سرپرستی می شود. در نتیجه در این الگو شهردار دارای اهمیت کمتری می باشد. در ضمن شایان ذکر است که در اینجا تاکید اساسی بر جمعی رهبری است تا بر تخصص گرایی شخصی یا رهبری سیاسی(برک پور و اسدی،1390: 175-174).

ج. مدل رهبری توسط کمیسیون52
در این مدل، شهروندان (ساکن آن شهر) به طور مستقیم افرادی را به عنوان شورای شهر انتخاب می کنند که این اعضا هم وظایف قانونگذاری و تعیین خط و مشی را بر عهده دارند و هم مجری قوانین و سیاست ها هستند(مقیمی،1382: 176). مهم ترین وجه اشتراک در نظام های حکمرانی شهری برخوردار از این مدل آن است که یک بدنه اجرایی تخصصی در آن ها وجود دارد که وظایف مدیریت استراتژیک و هماهنگی را انجام می دهد. در این مدل امور اجرایی توسط کمیته های دائمی که توسط شورا ایجاد می شود انجام می پذیرد. شورا همچنین دورنما و قلمرو اختیارات این کمیته را تعیین می کند، این کمیته ها تصمیمات شورا را آماده می کنند و بر اجرای آن ها نظارت می کنند و مدیریت امور مرتبط با قلمرو اختیارات خود را در چارچوب بودجه مصوب پیگیری می کنند. این الگو بیشتر در کشورهایی مانند دانمارک، سوئد و تا حدی در لتونی به وجود آمده است. این الگو در دانمارک دارای قدرت زیادی است به طور که شورای شهر دارای توانایی جرح و تعدیل و اصلاح نظام های انتخاباتی نیز می باشد.
در این مدل لازم به یادآوری است که، اگرچه در این مدل نوعی هماهنگی بین قانونگذاران و مجریان قوانین وجود دارد ولی در اینجا تفکیکی بین شورا و شهرداری وجود ندارد(Pate,1954: pp.201-202).(نمودار مدل کمیسیونی)
**نمودار مدل کمیسیونی

اعضای شورا

شهرداری

د. مدل شورا- مدیر شهر53
در این مدل، شورای شهر دارای اختیارات کلی در ارتباط با سیاست های عمومی است. با این وجود نمی تواند در وظایف اداری و اجرایی که در دست مدیر شهر به عنوان مدیر اجرایی ایفای نقش می کند، دخالت نماید. در این سیستم شوراها توسط مردم انتخاب می شوند و این شورا برای اداره شهر مدیر شهری انتخاب می نماید(نوبری و رحیمی،1389: 16) این مدل در میان کشورهای اتحادیه اروپایی در دو کشور فنلاند و ایرلند مورد استفاده قرار می گیرد. در این مدل همه وظایف اجرایی در اختیار یک مدیر متخصص است که توسط شورای شهر انتخاب می شود(برک پور و اسدی. پیشین: 176). شهردار انحصاراً ریاست شورای شهر را بر عهده دارد و به طور کلی به صورت نیمه وقت در این شغل به فعالیت می پردازد و عمدتاً نقش تشریفاتی دارد.(نمودار مدل شورا – مدیر شهر)
**نمودار مدل شورا – مدیر شهر