مفاهیم رشد و علو به مراتب از عمیق¬تر و گسترده¬تر از توانمندسازی است و بار معنایی بیشتری را با خود حمل می¬نماید. در اعتلای انسان، رسانه می¬بایست نقش ایفا نمایند. اگر آرایش رسانه¬ای را در حکومت مقدمه¬سازان ظهور ترتیب می¬دهیم، باید بدانیم که می¬بایست اقدامات ما منجر به فرج و ظهور جهانی شود. در یک گام دیگر باید برای دوران پس از ظهور، آرایش رسانه¬ای را چید و بررسی نمود که رسانه¬ها در شرایط ظهور چه ساختاری دارند. یعنی رسانه در شرایطی که همه انسان‌ها به حداکثر رشد خود برسند، چگونه است. لذا باید وضع مطلوب رسانه را در شرایطی فرض نماییم که ظهور رخ داده و ساختن بهشت روی زمین در شرف وقوع است. لذا تجسم بهشت روی زمین، منطبق بر گزاره¬های پس از ظهور می¬باشد.
اما ویژگی‌های انسان کامل را می‌بایست در آینده مطلوب حکومت اسلامی در نظر گرفت و سپس نسبت آن انسان کامل را با رسانه سنجید. این انسان چقدر به رسانه نیاز دارد، به چه رسانه¬ای و چه نوع رسانه¬ای نیاز دارد؟ یا اصلاً به رسانه نیازی داریم یا خیر؟ پاسخ به این سؤالات، آرایش رسانه¬ای را ترتیب می‌دهد.
لذا رشد مخاطب و رساندن او به آن وضع مطلوب، واجد اهمیت است. این موضوع تنها یک رویکرد برای طراحی آرایش نیست، بلکه شاخص نیز می¬باشد. هم محک و معیار و هم هدف، چشم‌انداز و افق ما برای آرایش رسانه‌ای است.
البته در این مسیر باید مراقب بود که به خطا نرفته و با آرایش رسانه¬ای عجیب و غریب خود یک دیگرانسان، یا غیرانسان نسازیم. شاید در یک آرایش رسانه¬ای باید به سمت حذف رسانه رفت. حتی اگر به این نتیجه برسیم که انسان کامل به رسانه نیاز ندارد، باید به سمت حذف رسانه از زندگی مردم، روی آورد. و این خلاف تئوری¬های رایج رسانه¬ای است که انسان را تحت سیطره‌ی رسانه و تکنولوژی می¬خواهند و در تلاش‌اند مردم را با رسانه منطبق نمایند. لذا باید ابتدا روشن نماییم که برای چه آمده¬ایم، و آمدنمان بهر چه بود، را مشخص نماییم و سپس نیاز به رسانه را بررسی کنیم و نیاز و نسبت و شرایط داشتن رسانه را مشخص کنیم و سپس مسیر و جهت حرکت و هدفمان را مشخص کنیم.
می‌بایست هدف غایی خلقت را که کشف و شکوفایی استعداد انسان‌هاست را در نظر بگیریم و سپس آن‌ها را از بالقوه به بالفعل تبدیل نماییم. این کمال انسانی است و آرمان¬شهر نیز چیزی جز این نیست. لذا سپهر رسانه¬ای قرار است که مخاطبان خود را به کمال و اوج توانمندی و شکوفایی خود برساند. لذا نباید فراموش کرد که تکنولوژی و رسانه نیز باید در خدمت انسان تعریف گردد. نباید فضای پر هیمنه تکنولوژی ما را فریب بدهد. با این حساب تکلیف مخاطب در وضع مطلوب مشخص می¬شود که باید در حد اوج اعتلا و کمال انسانی خود باشد.
رسانه نیز باید مشابه مخاطب در جامعه آرمانی تصور شود. اگرچه در جامعه آرمانی ما، همه خصیصه‌ها که بتوان نسبت انسان کامل با رسانه را سنجید، به‌تفصیل مشخص نیست، اما اجمالاً می¬توان گفت که رسانه در آن افق، غفلت¬زا نیست و به تذکر انسان می¬انجامد. لذا رسانه در شأن پیامبری و دعوت به حقیقت و غفلت زدایی است. اما هنوز هم تبعی است و فرع می¬باشد. نه اصل. رسانه قرار است واسط تعین حق و حقیقت و تجلی حق باشد. لذا آن انسان واجد بصیرت و درک و … و به قولی سواد رسانه¬ای است که رسانه صرفاً به جریان رشد او کمک می‌کند. چنین رسانه نبوی نیز واجد رسالت دعوت به‌سوی حقیقت مطلق و خداست و باید دعوت محور باشد.
اما پیام در شرایط جامعه مهدوی باید چه ویژگی داشته باشد؟ تجربه 36 ساله رسانه ملی نشان می‌دهد که در فضای جهانی هرجا که به زبان فطرت انسانی و جهانی، و اخلاق و پیام¬های رشد انسان، سخن گفته¬ایم توانسته¬ایم در عمق میدان قلب و ذهن مخاطب نفوذ نماییم. درحالی‌که دشمن با تحریک غریزه و با استفاده از سکس و پورن به ما تهاجم می¬کند که مبتنی بر غریزه بوده و آن¬هم بخشی از سرشت انسان است و اثرگذار هم می¬باشد؛ اما در مقابل ما باید به سراغ بخش‌های دیگر فطرت برویم. مثل فیلم¬های مجید مجیدی، یا سریال یوسف پیامبر که با همه ضعف¬هایش، به دلیل احسن القصص بودن آن، نفوذ بالایی در مخاطبان داشت.
از سوی دیگر برای مخاطب جهانی خود که ممکن است فضای ذهنی ما را نداشته باشد؛ می‌بایست به زبان فطرت سخن گفت. چراکه این تنها زبان مشترک میان‌ همه انسان‌هاست و هرکس به این زبان بتواند با مخاطب خود تکلم نماید،‌ از بالاترین برد و توفیق رسانه‌ای برخوردار خواهد بود. چراغ فطرت انسان و نیازهای فطری او به‌گونه‌ای است که شاید بتوان آن را برای مدتی هرچند طولانی کم¬سو نمود، ‌اما خاموشی‌پذیر نیست و از منتهای ضلالت، روشنای خود را حفظ نموده و بر انسان گمراه می¬تابد. بر این اساس ترسیم وضع مطلوب ما مبتنی بر گزاره¬های جامعه مهدوی باید شکل پذیرفته و در سه بعد رسانه، مخاطب و پیام، به‌صورت دعوت‌‌محور، متعالی و فطری شکل پذیرد.

مطلب مرتبط :  

تصویر 13-4 برنامه ریزی- ترسیم وضع مطلوب و فضای نوین رسانه‌ای جهان

این وضع مطلوب به همراه برآوردی که از وضع موجود نیروهای رسانه‌ای خودی و غیر تهیه گردید، می¬بایست به مرجع تصمیم‌گیری ارجاع شود تا آنکه برای آن اتخاذ تصمیم و طراحی آرایش رسانه‌ای مطلوب صورت گیرد. این مرجع تصمیم¬گیری می‌بایست به‌صورت متمرکز باشد و در یک مجموعه صورت گیرد تا آنکه طراحی یکنواخت و یکپارچه‌‌ای به عمل آید.

4-5-4 . طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی
با مشخص شدن وضع موجود و ترسیم وضع مطلوب، اکنون در حیطه برنامه¬ریزی می¬بایست به اقدام نهایی برنامه‌ریزی که طراحی آرایش رسانه‌ای است، پرداخته شود.

1-4-5-4. طراحی آرایش رسانه‌ای در برنامه‌ریزی- گام اول،‌ ‌تنظیم اصول و قواعد طراحی آرایش
در انجام مصاحبه عمیق با کارشناسان این امر محقق به نکاتی رسید که در دسته‌بندی کلی و مقوله-بندی‌ها برای رسیدن به الگوی آرایش رسانه‌ای جایی نمی‌گرفت. اما این نکات و گزاره‌ها به‌خودی‌خود واجد ارزش بود. لذا آن‌ها را تحت عنوان اصول و قواعد آرایش رسانه‌ای تنظیم نموده و در بخش برنامه‌ریزی جای داد. این گزاره‌ها که گاهی استراتژی‌های مدیریتی هستند، در قالب چهارگانه رسانه، پیام، مخاطب و استراتژی¬های مدیریتی طبقه¬بندی شده‌اند که در ادامه می‌آیند.

تصویر 15-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی

گزاره‌هایی که به بیش از همه به حوزه رسانه متمرکز است شامل موارد زیر است:
داشتن کلان‌نگری و نگاه جامع‌ و برتافتن همه‌جانبه‌نگری و آینده‌نگری ازجمله مواردی است که در حوزه مدیریت رسانه باید به آن توجه داشت. مصونیت‌بخشی به جامعه نیز ازجمله وظایف رسانه ملی است که مأموریت محوری آن را نیز در برمی‌گیرد.
چالاکی و توانایی نیز دو صفتی است که مورد توجه ویژه کارشناسان بوده است و در مصاحبه‌ها مورد تأکید ایشان قرار می¬گرفت. همچنین با مطالعه‌ی نگاه مقام معظم رهبری بیشتر به نگاهی تلطیف یافته و نرم از آرایش رسانه‌ای، در وجه فرهنگی آن بر می¬خوریم که وجوهی مثل قدرت انعطاف، توانایی و چالاکی، ناظر به همین امر است.
در مورد توانایی همچنین به این روایت اشاره شد که «ان خیر من استاجرت، القوی، الامین.» یعنی برای به خدمت گرفتن رسانه توسط انسان، رسانه باید هم امین باشد و هم قوی. پس چالاکی در ارائه برنامه و توانمندی از ویژگی‌های مهم و ضروری رسانه است. و ارائه‌های جذاب برای جلب مخاطب و ایجاد حظ بصری نیز از نکاتی است که در رسانه باید رعایت شود.
انعطاف و توانایی انطباق با شرایط جدید از امور ضروری در مدیریت رسانه است. رسانه می¬بایست در برابر شرایط گوناگون، مثل آب خاصیت ژیروسکوپیک و انطباق با شرایط گوناگون داشته باشد و منعطف باشد. عندالضروره می‌بایست توانایی تغییر اولویت¬ها و تغییر مؤلفه‌ها را دارا بود.
چراکه آرایش گرفتن و داشتن انعطاف¬پذیری در آرایش رسانه‌ای، تابعی از شرایط است و در نسبت با شرایط تنظیم می‌شود. درواقع شرایط است که به ما می‌گوید چگونه باید آرایش رسانه¬ای بگیریم. اینجا نیاز به یک الگویی است که آن الگو نیز باید دارای انعطاف باشد که بتواند نسبت به محتواهای متنوع و مختلف و شرایط متنوع، منعطف بوده و کارایی داشته باشد. لذا به مفهوم کارآمدی آرایش رسانه‌ای نیز عنایت می‌شود.
هنگامی که بخواهیم انعطاف داشته باشیم، لزوماً می¬بایست همه‌جانبه نگری هم داشته باشیم. بنابراین، داشتن همه‌جانبه ¬نگری، نیز از لوازم آرایش رسانه‌ای است. در مقابل دشمن، همه‌جانبه¬نگر بوده و خود را از زاویه دشمن نیز بتوانیم ببینیم، ضمن اینکه خودمان را از زاویه خودمان ‌هم ببینیم. لذا از همه‌جانبه¬نگری به‌عنوان الزام انعطاف در آرایش رسانه¬ای یاد می‌شود.
در برتافتن این انعطاف، ‌استراتژی ما نیز باید پویا بوده و در مقابل شرایط جدید انعطاف¬پذیر و قابل‌تغییر باشد. چراکه هنگام بروز شرایط جدید باید تغییر استراتژی داد و آن را به‌روزرسانی، اصلاح و تقویت نمود. لذا باید برنامه¬ریزی ما ناظر به آینده باشد.
سیالیت و انعطاف به‌عنوان دو صفتی که لازم است همواره یک رسانه داشته باشد نیز به همان به‌روزرسانی مربوط می¬شود و یک رسانه باید در آرایشی که می¬گیرد همواره منعطف عمل کند و پس از مشخص شدن آسیب¬های درونی آن را به‌سرعت پوشش دهد. سیالیت و انعطاف به کارآمدی آرایش می-انجامد. مثلاً بخش یا شبکه¬ای اگر از بیننده لازم برخوردار نبود می¬توان آن را برچید. این انعطافی است که در قبال شرایط جدید داریم.
امین مردم بودن نیز صفت یک رسانه مورد اعتماد است که باعث کارآمدی آرایش رسانه‌ای می¬گردد.
ازجمله مبانی و اصول آرایش رسانه‌ای داشتن آرایش فراسازمانی و طراحی آرایش جامع در سطح حکومت است. این یک نگاه جامع فراسازمانی را می¬طلبد که یک حکومت برنامه رسانه¬ای خود را در این قالب تنظیم می‌کند.
کارآمدی آرایش رسانه‌ای نیز از صفات مهمی است که باید آن را در آرایش رسانه‌ای رعایت نمود. در توصیف آرایش رسانه‌ای، مقام معظم رهبری، ابتدا بحث امین بودن رسانه را می¬کنند و سپس آرایش رسانه¬ای کارآمد را با مؤلفه‌هایی ازجمله پوشش جغرافیایی رسانه و توانایی، چالاکی و انعطاف و انطباق با شرایط جدید دانستند. این امور ناظر بر پویایی در طراحی آرایش می¬شود. ایستا بودن در آرایش موجب ناکارآمدی آن نیز می‌باشد.
پیشرو بودن و به‌روز بودن نیز از صفات یک رسانه محبوب است. ارائه جذاب و باکیفیت نیز موجب مشتری¬مداری است، چراکه باید مشتری از دیدن برنامه¬های شما به حظ¬ بصری برسد. اگر روایت ما متفاوت است و چارچوب فرهنگی متفاوتی نیز داریم با استفاده از جاذبه¬های جنسی نمی¬توانیم، بنابراین باید از حظ بصری دیگر و تجربه¬های نو که به جذابیت برنامه برای مخاطب منجر می¬شود، استفاده نمود. کیفیت فنی و کیفیت محتوایی باید هردو با همدیگر وجود داشته باشند تا یک رسانه را در میدان رقابت حفظ نمایند.
سطح پوشش جغرافیایی نیز باید در آرایش رسانه‌ای به‌طور جامع رعایت شود و در سطوح استانی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی واجد منطقه‌الفراق و خلأ نباشد. در سطح بین‌المللی ضرورت داشتن ماهواره در فضای ژئومدیا ایجاب می¬کند که ماهواره داشته باشیم تا به‌صورت ارزان و آنلاین بتوانیم همه¬ی مناطق موردنظرمان را پوشش دهیم. حتی برای پوشش داخل نیز، نیاز به ماهواره است. این یک میدان جدید را به پیش ¬روی ما می¬گشاید. دشمن نیز مانع این کار می¬شود. گاهی نیز حتی شبکه¬های ما را از روی ماهواره حذف می¬کند. اینجاست که مفهوم ژئو مدیا معنا می¬یابد. چراکه در عرصه منازعات پارادایمی جهانی، رسانه یک عنصر ژئوپلیتیک می‌باشد.
ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که کارشناسان در مصاحبه¬های خود گاه نظر متفاوتی با یکدیگر ارائه می¬دادند که به‌عنوان نمونه یکی از کارشناسان مؤلفه‌هایی چون توانایی، چالاکی، قدرت انطباق با شرایط، انعطاف¬پذیری و پوشش رسانه¬ای جامع و مناسب، را از مواردی دانست که همه رسانه¬ها باید برای موفقیت خود از آن برخوردار باشند و به‌طور دقیق مرتبط به آرایش رسانه¬ای نیست.
به‌هرتقدیر گزاره‌های مرتبط با رسانه به‌صورت زیر دسته‌بندی گردیدند.

مطلب مرتبط :   اروپا، تسلیحات، اتحادیه، متعارف، امنیت،

تصویر 16-4 برنامه‌ریزی- طراحی آرایش رسانه‌ای- تنظیم اصول و قواعد طراحی- رسانه

گزاره‌های بعدی به مواردی مربوط می‌شوند که جنس استراتژی‌های مدیریتی رسانه را در خود دارند. این‌ها مواردی هستند که کارشناسان امر در مصاحبه‌های خود از آن‌ها به‌عنوان مواردی نام برده‌اند که میدان جدیدی را فراروی رسانه می‌گشاید و باید با عنایت به این استراتژی¬ها به آن میادین ورود کند. این موارد به ترتیب در ادامه آمده است.
البته در برنامه‌ریزی استراتژیک برای رسانه باید به این نکته نیز توجه داشت که نباید برنامه‌ریزی ایستا باشد، بلکه همیشه یک برنامه‌ریزی شناور بر مبنای هدف صورت می‌گیرد و استراتژی‌هایی نیز به‌صورت شناور اتخاذ می‌شود. استراتژی ما باید پویا بوده و در مقابل شرایط جدید انعطاف¬پذیر و قابل‌تغییر باشد. چراکه هنگام بروز شرایط جدید باید تغییر استراتژی داد و آن را به‌روزرسانی، اصلاح و تقویت نمود. لذا باید برنامه¬ریزی ما ناظر به آینده باشد. به‌عنوان نمونه و برای تقریب موضوع به ذهن، شبکه بی‌بی‌سی با توجه به اولویت¬هایش در دوران جنگ سرد، ده سرویس خبری ویژه برای اروپای شرقی داشت و حالا دیگر لزومی برای این امر نمی¬بیند و آن‌ها را تعطیل