ی دانست. در حال حاضر ما 160 شبکه رادیویی و تلویزیونی داریم که باید یک برنامه مناسب و جامع برای آن‌ها داشت. که برای آن باید، در حوزه نیروی انسانی، برای جذب، آموزش و تربیت آن‌ها باید برنامه داشت و آن‌ها را به‌تناسب اهداف و مأموریت‌های سازمان رسانه‌ای، جذب و تربیت نمود. و ویژگی‌های مورد نیاز برای هر نیرو را مشخص نمود<br />برنامه‌ریزی برنامه‌ریزی برای مخاطب برای مخاطبان نیز باید برنامه‌ریزی نمود.
سازمان‌دهی سازمان‌دهی- اتاق فکر رسانه- تعیین خطوط کلی پیام و محتوای اثرگذار به لحاظ سازمان‌دهی، در هر رسانه اتاق فکری وجود دارد که شامل افراد نخبه‌ای است که خطوط کلی تولید پیام و محتوا را مشخص می‌نمایند و این‌ها کسانی اند که محیط‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را به‌خوبی می‌شناسند و می‌دانند که چگونه باید تولید محتوا نمود که اثرگذاری روی مخاطب و جامعه هدف، انجام شود. هر رسانه به چنین اتاق فکری که حلقه اصلی تولید محتواست، محتاج است.
بسیج منابع و امکانات تجهیز مناسب، باکیفیت و به‌روز باید رسانه‌های خود را به تجهیزات مناسب و باکیفیت و به‌روز، مجهز نموده و دانش نیروی انسانی را نسبت به این تجهیزات به‌روز نمود.
Figure 3
جدول 3-3 نمونه‌ای از کدگذاری

رویه انحصاری تحقیق حاضر این بود که پس از هر مصاحبه علاوه بر پیاده‌سازی و کدگذاری، ارتباط معنادار مفاهیم و کدهای به‌کاربرده در مصاحبه‌ها توسط کارشناسان تبدیل به مدل ذهنی شد و ایده‌های آن‌ها به‌صورت گرافیکی تنظیم گردید. لذا مفاهیم به‌صورت ایدئوگرام ترسیم گردید. حسن این ترسیم، نزدیک‌تر شدن و سهولت دستیابی به کدگذاری گزینشی است و ارتباط میان مفاهیم و دسته‌بندی مقولات برای رسیدن به طرح نظری را ساده‌تر می‌نمود. برای نمونه، یکی از این ایدئوگرام‌ها در زیر آورده شده است که مربوط به مصاحبه شماره 13 تحقیق می‌باشد.

تصویر 4-3 نمونه‌ای از یک ایدئوگرام مصاحبه عمیق

7-3. اعتبار و پایایی تحقیق
مهم‌ترین معیار درستی سنجش، اعتبار آن است یعنی سنجش واقعاً سنجش همان چیزی باشد که قصد باشد آن را داریم (بیکر, 1381, ص. 138). برخی محققین کیفی مدعی¬اند که ضوابط و معیارهایی که با آن‌ها مطالعات کمی ارزیابی می¬شود برای مطالعات کیفی مناسب نیستند. کوربین و استراوس ضمن توافق با ادعای مذکور بر این باورند که ضوابط معمول، در علم خوب می¬باید حفظ شود. اما این قواعد و ضوابط مستلزم تعریف دوباره هستند تا با واقعیت کیفی و پیچیدگی¬های پدیده اجتماعی که محققان کیفی در تلاش برای فهم آن هستند منطبق گردند (استراوس & کوربین, 1385, ص. 248)
در تحقیق حاضر برای تأمین روایی و پایایی مطالعه از روش ارزیابی لینکلن و گوبا که معادل روایی و پایایی در تحقیقات کمی است استفاده گردید. سنجش باید از ثبات هم برخوردار باشد، یعنی هرگاه آن را دوباره تکرار کنند به همان نتایج برسند که آن را پایایی می‌گویند (بیکر, 1381, ص. 142). پایایی اهمیت خود را به مثابه معیار خاصی برای ارزیابی کیفیت تحقیق از پیش‌زمینه یک نظریه خاص در خصوص مطالعه موضوع موردنظر و نحوه استفاده از روش‌های مختلف کسب می‌کند (فلیک, 1387, ص. 412).
بدین منظور بر پایه این روش، چهار معیار، موثق بودن و اعتبار(باورپذیری)، انتقال¬پذیری، اطمینان-پذیری و تأییدپذیری جهت ارزیابی در نظر گرفته ¬شد که برای تأمین اعتبار، صرف زمان کافی برای پژوهش، تأیید داده¬های مصاحبه، توسط مصاحبه شونده پس از پیاده¬سازی، تأیید فرایند پژوهش توسط چند متخصص، اطمینان از یکسانی دیدگاه کدگذاران با استفاده از کدگذارهای دیگر برای کدگذاری چند نمونه مصاحبه، نوشتن یادداشت دامنه و یادآور در طول پژوهش استفاده گردید. همچنین برای تأمین انتقال¬پذیری، با کسب نظر و تأیید چند نفر از نخبگان حوزه¬ی ارتباطات و رسانه، که در پژوهش مشارکت نداشتند در مورد یافته-های پژوهش، انتقال¬پذیری کنترل شد. اطمینان¬پذیری نیز با ثبت و ضبط تمامی جزییات پژوهش و یادداشت-برداری در تمامی گام¬های پژوهش؛ و همچنین تأیید¬پذیری با مستندسازی و حفظ تمامی گام¬های پژوهش و مستندات در فرایند پژوهش کنترل گردید. اما باید همواره این نکته را در نظر داشت که تحقیقی که مبتنی بر روش گراندد تئوری انجام می‌شود، اساساً تحقیقی پژوهشگرمحور است و نتایج عموماً تا حدی به جمع¬بندی محقق نیز بستگی دارد.

مطلب مرتبط :   معماری، "معماری، فرهنگ، معماران، بومی، فتحی

فصل چهارم: یافته‌های تحقیق

1-4. مقدمه
در این فصل به تشریح یافته‌های این پژوهش پرداخته‌شده است. ابتدابه‌ساکن به چگونگی دسته‌بندی یافته‌های تحقیق که از طریق مصاحبه عمیق با ۱۵ نفر از اساتیدی که مشخصات آن‌ها در طرح پروپوزال ذکر شده، تحت عنوان «ابعاد آرایش رسانه‌ای» پرداخته شد. پس از آن، بیان مفهوم،‌ معنا و تعریف آرایش رسانه‌ای مورد مداقه قرار گرفت و پیش¬نیازها و عقبه‌های آن ذکر شد. سپس براساس یکی از چهارچوب‌های نظری (که در ابتدای پژوهش از آن‌ها یاد شده است شامل دانش نظامی، ‌مدیریت عمومی،‌ علوم ارتباطات و مدیریت استراتژیک) یعنی مؤلفه‌های اصلی مدیریت عمومی، به یافته‌های تحقیق، در قالب برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی،‌ منابع انسانی و امکانات، رهبری و درنهایت، نظارت و کنترل، برای دستیابی به الگوی آرایش رسانه‌ای سامان داده شد و ‌طبقه‌بندی گردید.
ضمناً برای دستیابی به این الگو، «شرایط جدید» در فضای نوین رسانه‌ای جهانی نیز می‌بایست مورد ارزیابی قرار می‌گرفت؛ تا آنکه به واسطه‌ی آن ، امکان پیشنهاد الگویی برای طراحی آرایش رسانه‌ای کارآمد رسانه ملی، فراهم گردد. لاجرم «فضای نوین رسانه‌ای جهان» که برخلاف دیگر بخش‌های پژوهش به روش کتابخانه‌ای و اسنادی و از منابع اینترنتی مورد بررسی قرار گرفت، در انتهای این فصل ارائه شد.

2-4. ابعاد آرایش رسانه‌ای
ازآنجاکه عنوان این پژوهش، «پیشنهاد الگوی آرایش رسانه¬ای صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، در فضای نوین رسانه¬ای جهان» می¬باشد، چارچوب نظری آن می¬بایست دربرگیرنده سه مقوله باشد.

تصویر 1-4 چارچوب‌های آرایش رسانه‌ای

برای پژوهش در حوزه¬ی آرایش رسانه¬ای همان‌گونه که عنوان شد، ادبیات بومی خاصی در علوم ارتباطات و مدیریت رسانه، یافت نشده است و برای جبران آن می¬بایست از مباحث مشابه در علوم دیگر عاریت گرفت. ازآنجاکه بحث «آرایش رسانه¬ای» به حوزه¬ی «مدیریت استراتژیک» در مدیریت رسانه مربوط می¬گردد؛ ابتدا می¬بایست از زاویه «مدیریت استراتژیک» به مقوله¬ی «آرایش رسانه¬ای» نگریست. «مدیریت استراتژیک» نیز، دانشی برگرفته از علوم نظامی است، و منبعی غنی برای تدوین بحث «آرایش رسانه¬ای» به شمار می¬رود. چراکه متناظر با مفهوم «آرایش رسانه¬ای» در مدیریت رسانه، مفهومی در علوم نظامی به نام «آرایش نظامی» وجود دارد که از آن می¬توان به‌خوبی بهره¬ گرفت. بنابراین، در پژوهش حاضر از چارچوب تصوری و دریچه¬ی علوم نظامی به پدیده¬¬ی «آرایش رسانه¬ای» نگاه شده است.
همچنین جنس آرایش رسانه‌ای از جنس برنامه‌ریزی و طراحی استراتژیک می‌باشد و در حوزه¬ی مدیریت رسانه، به بحث سیاست‌گذاری و استراتژی پرداخته می‌شود. بنابراین در این حوزه نیز زاویه نگاه، دانش «مدیریت استراتژیک» و «مدیریت عمومی» است.
طی مصاحبه‌های به‌عمل‌آمده، بهترین قالب به‌دست‌آمده برای تنظیم آرایش رسانه‌ای همان مؤلفه‌های ۵گانه مربوط به حوزه‌های مدیریت عمومی تعیین گردید و مطالب به‌دست‌آمده در طبقه‌های برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی،‌ منابع‌انسانی و امکانات، رهبری و درنهایت، نظارت و کنترل تدوین گردید. اگرچه دانش نظامی و مدیریت استراتژیک نیز حائز مطالب فراوانی در نگاه کارشناسان بود، اما نهایتاً آنچه می‌توانست همه نظریات را در خود تجمیع نماید، همان حوزه‌های مدیریت عمومی بود که ذکر شد.

تصویر 2-4 الگوی مدیریت عمومی رسانه

البته در گفتار کارشناسان آرایش رسانه‌ای نیازمند به عقبه و پشتیبان و پیش¬نیازهایی بود تا آنکه مدل نهایی آن قابلیت عملیاتی شدن یابد که این موضوع تحت عنوان عقبه‌ها و یا پیش¬نیازهای آرایش رسانه‌ای آمده است.

3-4. مفهوم،‌ معنا و تعریف آرایش رسانه‌ای
در مصاحبه عمیق با کارشناسانی که در حوزه‌ها و جوانب آرایش‌ رسانه‌ای صاحب تخصص بودند، ابتدابه‌ساکن، پرسش¬هایی در خصوص معنا، ریشه‌یابی و مفهوم «آرایش رسانه‌ای» به عمل آمد که هرکدام از این کارشناسان، به ابعاد مشترک و گاهی متفاوت از مفهوم آرایش رسانه‌ای پرداختند، که ابتدا تعاریف و استنباط مفهومی «آرایش رسانه‌ای» در ادامه به‌صورت نقل قول مستقیم آمده‌اند.
دکتر مجید شاهحسینی برای تبیین مفهوم «آرایش رسانه‌ای» بر عنصر هماهنگی و هارمونی میان اجزای نظام رسانه‌ای تأکید داشت. این‌گونه که:
«برای سایت¬های اینترنتی تحت وب، پلت¬فرم¬هایی وجود دارد که با استفاده از آن‌ها آرایش می‌گیرند. یعنی حتی برای شبکه¬های تحت وب، نیاز به آرایش رسانه‌ای وجود دارد. از شبکه‌های پربیننده تا کم¬بیننده، یک آرایش یعنی یک هنجار و هارمونی و جایگاهی دارند. در کنار هم قرار گرفتن برنامه¬ها مثل یک ارکستر سمفونی که سازهایش هرکدام در جای مناسب و درست خود می‌نوازد، و اگر یک ساز کوک نباشد، یا ناهماهنگ با بقیه باشد کل ارکستر را به هم می‌ریزد، رسانه نیز واجد چنین آرایشی است.»
سهیل سلیمی نیز مفهوم «آرایش رسانه‌ای» را در استقرار بهترین چیدمان برای مناسب‌ترین بهره‌گیری از نیروهای خودی در مقابله با دشمن تعبیر نمود و گفت:
«آنچه در ابتدا از مفهوم «آرایش رسانه‌ای»، به ذهن متبادر می‌شود بیشتر ناظر به وجه نظامی آن است. یعنی به گونه¬ای نیروهای رسانه¬ای، به‌عنوان گروهی که در مواجهه با دشمن و یا موضوع خاصی در حال عملیات هستند، خود را مستقر کنیم که بتوان بیشترین و بهترین نوع حمله را از آن‌ها مطالبه و دریافت نمود. برای این منظور باید یک چیدمان داشت که به آن آرایش و نتیجتاً هدف موردنظر برسیم.»
دکتر محمدقلی میناوند نیز برای تبیین مفهوم «آرایش رسانه‌ای» آن را از منظرهای مختلف بررسی کرده و در آخر، همه‌ تعاریف خود را در یک تعریف جمع‌بندی نمود. اولین تعریف وی بر روی جامعه‌شناسی ارتباطات تمرکز دارد:
«آرایش رسانه‌ای اصطلاح رایجی در مطالعات ارتباطی نیست و جعل واژه صورت گرفته است و می‌بایست ابعاد آن را تعریف نمود و به آن پروبال داد. آرایش رسانه‌ای را باید از دید جامعه‌شناسی ارتباطات نگریست. آرایش رسانه‌ای نحوه قرارگیری و جهت¬گیری انواع بروندادهای رسانه‌ای در یک جامعه است که هرکدام، منطقه‌ی منافع خود، نوع مخاطبان خود و شیوه ارتباط با دسته‌های مختلف آن مخاطبان را تعیین نموده‌اند.»
دومین تعریف دکتر میناوند بر روی کشف خاستگاه قدرت هر رسانه تمرکز دارد:
«با تحلیل محتوا و تحلیل گفتمان هر رسانه، می‌توان به خاستگاه قدرت آن پی برد. اینجا آرایش رسانه‌ای به این معناست که املا چگونه رسانه‌ها از توانایی‌ها و استعدادهای بالقوه و بالفعل خود برای اهداف صاحبان آن رسانه‌ها بهره می‌برند. ثانیاً این قدرت‌ها و نیروها را چگونه برای پیروزی در کارزار رقابت سیاسی و رسانه‌ای، تبدیل به پیام‌های ارتباطی مؤثر به دوستان و دشمنان و بی¬طرفان می‌نمایند. ثالثاً اینکه جهت‌گیری توپ¬خانه خود را در مقابل انواع رسانه‌های موجود، به چه سمتی گرفته‌اند.»
تعریف بعدی ایشان بر روی دسترسی رسانه به مخاطب تمرکز دارد:
«آرایش رسانه‌ای یعنی، شکل محاسبه‌شده و مهندسی و طراحی اینکه، به هر مخاطبی در زمان و مکان و موقعیت خاص خود، دسترسی یابیم. این یعنی رسیدن به مخاطب (reach to audience) درحالی‌که تاکنون در مجامع علمی و حتی سازمان ملل، سخن از محدودیت دسترسی مخاطب به رسانه‌ها (access) می‌شده؛ اما اکنون بحث دسترسی رسانه به مخاطب، جدی شده است. آرایش رسانه‌ای، به معنای تأمین و طراحی کامل و جامع، برای ایجاد دسترسی به مخاطب‌های خاص، در بهترین زمان و موقعیت لازم و جای مناسب، می‌باشد. این باعث می‌شود، در همه‌جا حضور داشته باشیم.»
در تعریف نهاییِ دکتر میناوند از آرایش رسانه‌ای،‌ تعاریف قبل این‌گونه جمع‌بندی شد که:
«آرایش رسانه‌ای کاربرد صحیح انرژی‌ها، توان‌ها، بودجه‌ها و منابع انسانی، برای سیاست‌گذاری دقیق و هدف¬گذاری شده روی مخاطبان، رسانه‌ها و نیروهای سیاسی خودی و دشمن و بی¬طرف است.»
دکتر مجید ملکی‌تبار نیز در تبیین مفهوم «آرایش رسانه‌ای» پس از ریشه‌یابی آن، به جامعیت، پویایی و کارآمدی آرایش رسانه‌ای در تعریف آن تأکید داشت:
«لفظ آرایش، ابتدا از آرایشگاه¬ها و موزون بودن و زیبایی گرفته شده و سپس به بحث¬های نظامی و پس از آن به عرصه رسانه کشیده شده است. این آرایش هم درونی است و هم بیرونی. این یعنی یک آرایش زنده و پویا و فعال، که جامع¬نگر بوده و همه‌چیز را به‌خوبی می‌بیند. تهدیدات بیرونی و نیازهای داخلی را به‌خوبی درک و پاسخ می‌دهد و رضایت مخاطبان را مدیریت می‌کند. این یعنی شناخت محیط رسانه¬ای خارجی و شناخت محیط داخلی.»
دکتر سید بشیر حسینی در تبیین مفهوم «آرایش رسانه‌ای» به‌جای رسانه، بر روی مخاطب تأکید داشت:
«مفهوم «آرایش رسانه‌ای» از آن دست موضوعات بسیار مبهم و گنگ است. چراکه اساساً آرایش رسانه‌ای یک مفهوم استعاری است که از دانش نظامی عاریت گرفته شده است و باید رمزگشایی شود. این مفهوم در فضای استعاری قرار

مطلب مرتبط :