بر روابط مذهبی تاثیرگذار است و نباید از تاثیر شبکه های ماهواره ای بر وحدت اسلامی یا تفرقه مذاهب غافل بود و باید مطالعاتی در خطابات اسلامی و چگونگی تقویت روابط مذاهب صورت بگیرد و حتی اگر لازم لازم باشد، بازنگری در برخی خطابات شیعی انجام شود و امامان شیعه باید الگوی شیعیان باشند و خصوصا کسانی که مسئولیت منبر و روضه اهل بیت را بر دوش می کشند و باید در حفظ خون شیعیان و وحدت امت اسلام، دقت نظر داشته باشند.

2- علمای اهل سنت لبنان
2-1- قاضی أحمد الزین
شیخ احمد توفیق الزین در سال 1933م در صیدا به دنیا آمد. ایشان از فارغ التحصیلان الإزهر می باشد. وی به مدت 35 سال قضاوت شرعی محاکم شرعی لبنان و امامت جمعه مسجد عمری کبیر صیدا را بر عهده داشت. در تأسیس مرکز تجمع علمای مسلمین در سال 1982م شرکت داشته و اکنون رئیس هئیت أمنای مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان و عضو مجلس اوقاف إسلامی صیدا می باشد.
این گفتگو در 28 اسفند 1391 در منزل شیخ احمد الزین، صیدا- لبنان با شیخ احمد الزین انجام شده است.
شاکر: ضمن سلام و ادب و تشکر از حضرتعالی ، ابتدا تقریب بین مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی چه ضرورت و اهمیتی دارد و حضرتعالی چه تعریفی از تقریب و وحدت دارید؟
شیخ احمد الزین: ابتدا حمد و شکر خداوند متعال را به جای می آورم و درود می فرستم به محضر رسول گرامی اسلام و می گوییم سلام و درود بر تو ای رسول گرامی اسلام و درود می فرستم به محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران حضرت آیت الله خامنه ای و سلام و درود بر شما.
اولا جواب سوالی که مطرح کردید اشاره می کنم به قدم اولی که باید ملتزم باشیم و آن این است که واجب است که ملتزم باشیم به حکم شرعی که از قرآن و سنت رسول گرامی اسلام و امامان و اصحاب به دست می آید تا از راه راست منحرف نشویم و از تندروی و افراط با هر شکل و رویه ای به دور باشیم و فرقی بین افراطی گری خانوادگی و قبیله ای و حزبی و ملی گرایی و نژاد پرستی نیست. همه این افراطی گری ها در جهان که امروزه شاهد آن هستیم اگر در راه قرآن و سنت قدم برداشتیم از همه این افراطی گری بدرو بودیم و این افراطی گری ها حاصل دوری از قرآن و سنت است. قرآن کریم راجع به وحدت اسلامی تأکید دارد و می گوید: إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً واحِدَهً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ (انبیاء92) و می فرماید: وَ إِنَّ هذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً واحِدَهً وَ أَنَا رَبُّکُمْ فَاتَّقُونِ (مومنون52) و هم چنین می فرماید: وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا (آل عمران 103). قرآن کریم ما را دعوت می کند که امت واحدی باشیم و امر می کند که جمع شویم و اجتماع کنیم و چنگ بزنیم به قرآن کریم که همان ریسمان محکم الهی است و قرآن اکیداً نهی کرده است از تفرقه و جدایی. این وحدتی که قرآن به آن اشاره کرده است همه مسلمانان را در بر می گیرد، همه مسلمانان از هر قوم و طائفه و طبقه و مذهبی به حکم قرآن امت اسلام هستند که همان امت واحد می باشد که همه زیر پرچم اسلام جمع می شوند و پرچم اسلام همان لا اله إلا الله و محمد رسول الله و ملتزم شدن به فرامین خدا و رسول خدا است. هم چنین این وحدت اسلامی که ما از آن به امت اسلامی تعبیر می کنیم همه اقشار مسلمانان را از هر قومیت و ملیت و مذهب، در بر می گیرد و بین ایشان برادری جاری می کند، إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ (حجرات10). مذاهب اسلامی، مذاهب اجتهادی است و اختلاف در مذاهب اجتهادی، امری طبیعی است چرا که مسلمانان در جای جای جهان منتشر شدند و با زبان ها و قومیت ها و ملیت ها و فرهنگ های مختلف با اسلام روبرو شدند و با اجتهاد خود، اسلام را از قرآن و سنت رسول خدا دریافت کردند و گاهی استنباط حکم شرعی در جامعه ای متفاوت از دیگر جوامع بوده است و آنچه در این بین مهم است تحقق عدالت و تحقق حکم شرعی و الهی است و در نتیجه تحقق ارزش های انسانی و اسلامی است که همانا عدالت و برادری و برابری بین انسان ها و مسلمان ها است. چنان که در یک مذهب واحد آرا و اندیشه های متفاوت و مختلف دیده می شود، در یک مذهب فقیهی می بینیم که در یک موضوع، فتوایی داده که در همان مذهب، فقیه دیگری، فتوای دیگری صادر کرده است و لکن می بینیم که همه فقها در اصول فقهی با هم مشترکند، بدین معنی که همه فقها یک مذهب با اختلاف آرای خود به کتاب الله و سنت رسول الله و باقی اصول فقهی مراجعه می کنند. همه فقها با یک اصول مشترک، فتاوای مختلفی صادر می کنند. همین گونه است در تاریخ سیاسی اسلام که اختلاف های سیاسی روی داد و این اختلاف های سیاسی، کاملا طبیعی بود چرا که تزاحم و رویارویی افراد در رهبری جامعه و نوع اجتهاد در احکام شرعی سیاسی در بین بود. اختلاف های سیاسی حاصل شد ولی مهم این بود که کسی از چهارچوب قرآن و سنت خارج نشود و به سبب این اصل، وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی محقق می شود. در اسلام مذاهب زیادی همچون مذهب امامی و زیدی و اسماعیلی و سنی وجود دارد ولی همگی ملتزم به چهارچوب قرآن و سنت نبوی هستند. اکنون می بینیم که استکبار اهتمام به تفرقه و جدایی بین امت اسلام دارد. در ایالات متحده آمریکا بیش از 52 استان و ایالت وجود دارد که در واقع 52 دولت مستقل است که همگی زیر یک پرچم و یک رهبر و رئیس جمع شدند و اروپا را ببینید که دولت ها و حکومت های مختلفی دارد و یک قاره بزرگی است ولی در یک اتحاد اروپایی جمع هستند و با هم همدل و یکصدا برای تحقق آرمان و هدف تمام کدورت ها و جنگ های گذشته خود را به دست فراموشی سپرده اند. آمریکا و اروپایی که به وحدت و همدلی بین خودشان پایبند هستند و تأکید دارند، کمر همت به تفرقه افکنی بین امت اسلام بسته اند و هر روز بر تفرقه و جدایی مسلمانان تأکید دارند تا مسلمانان در اثر همین تفرقه و تشتت ضعیف بمانند و همواره نیازمند استعمار و استکبار باشند و جهان استکبار در اثر تفرقه بین مسلمانان، بر منابع نفت و ذخایر بلاد اسلام دست یافتند. اروپا و آمریکا به وحدت بین خودشان و إعمال تفرقه بین مسلمانان، در واقع جهان اسلام را به سخره گرفته اند و مسلمانان باید هوشیار باشند و بیدار شوند و بر دو امر اهتمام داشته باشند. امر اول این است که به حکم قرآن و سنت رسول خدا رجوع کنند و به احکام قرآن و سنت رسول خدا و امامان و اصحاب رسول خدا پایبند باشند و امر دوم این است که مسلمانان مصالح خود را دریابند و ببینند که مصالحشان در چیست، آیا مصلحت در این است که متفرق باقی بمانند؟ آیا نباید به وحدتی که قرآن از آن سخن گفته رجوع کنند؟ من از افراد غیر مومن و غیر مسلمان سوال می کنم که آیا تفرقه بهتر است یا اتحاد؟ از سکولار می پرسم که آیا تشتت مصلحت است یا وحدت؟ و مسلمانان و مومنین باید هوشیار و بصیر باشند و بدانند که وحدت اسلامی از این دو امر شروع می شود. دو امری که می تواند مسلمانان را به وحدت برساند، همان رجوع و التزام به قرآن و سنت است و تحقق مصالح امت اسلام در جهان اسلام با وجود هر اختلاف فکری و عقیدتی.
اهمیت و ضرورت وحدت اسلامی در عصر حاضر که جهان در حال اتحاد و وحدت است، روشن تر است و مذاهب اسلامی هم جایگاه ویژه خود را در اسلام دارد و همه مذاهب به حکم الهی ملتزم هستند هر چند که در اجتهاد و نوع برداشت خود اختلاف دارند و لزومی ندارد که نوع برداشت و اجتهاد سبب اختلاف بین مسلمانان باشد. واجب است شیعه و سنی و زیدی و دیگر مذاهب اسلامی در چهارچوب اسلام با یکدیگر وحدت داشته باشند و امری که واجب است همه بدانند اینکه مذهب، مذهب اسلامی است و صحیح نیست که مذهب، دینی جدا از امت اسلامی تشکیل دهد مثلا سنی از شیعه جدا شود و یا شیعه بگوید من دین اسلام هستم و لاغیر، این أمور صحیح نیست، بلکه واجب است همه در چهارچوب اسلامی باشند و با مذاهب اسلامی وحدت داشته باشند و فعالیتشان در چهارچوب اسلام باشد و مسلمانان همگی با هم برادر هستند و از این ناحیه سخن از تقریب بین مذاهب اسلامی به میان می آید. بدین صورت که دانسته شود همه مذاهب و احکام مذاهب، همگی احکام اجتهادی اسلامی است.
ما در تهران، مجمع جهانی تقریب بین مذاهب اسلامی داریم و مثل این مجمع در قاهره بود و علمای شیعه و سنی از جهان اسلام عضو این مجمع بودند. شیخ محمود شلتوت، شیخ عبدالمجید سلیم و علمایی از عراق و ایران در این مجمع فعالیت می کردند و اکنون این مجمع در تهران فعالیت تقریبی دارد و به شکر خدا فعالیت موثر و مستمری دارد و عمده فعالیت این مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی و وحدت امت اسلام است و سبب فعالیت های تقریبی این است که مذاهب مستقلا دین نیستند و همه زیر چتر اسلام می باشند و با مرجعیت واحد قرآنی و سنت نبوی همه مذاهب، به جامعه مذهبی خود خدمت می کنند و عقیده همه مذاهب توحید است و کتابشان قرآن کریم و فقط روش اجتهادی ایشان مختلف می باشد و همین که همه مذاهب اسلامی عقیده واحدی بر مبنای توحید و نبوت دارند، کفایت می کند و عقیده واحد ایشان شهادتین و اقامه نماز و ایتای زکات و اعتقاد به روزه است، چنان که اعتقاد به ملائکه و انبیا و معاد عقیده مشترک جمیع مذاهب است. پشت پرده تفرقه امت اسلام، دشمنان اسلام هستند.
شاکر: چه کسانی و یا چه گروه هایی از تفرقه مسلمانان سود می برند؟ یعنی ذی نفع جدایی امت اسلام چه کسانی یا چه فرقه هایی هستند؟
شیخ احمد الزین: استعمار بیشرین استفاده را از جدایی امت اسلام می کند، انگلیس اولین حامی تفرقه بین مسلمانان بود و هست. باید توجه داشته باشیم به کنفرانس سایکس پیکو که چگونه دولت های عربی اسلامی را متفرق از هم تشکیل داد و دولت های عربی اسلامی را متفرق قرار داد و دولت انگلیس به سبب این تفرقه استعمارش را به سهولت ادامه داد. من سوالی مطرح می کنم: چه کسی کشور سعودی را بنیان نهاد؟ چه کسی ملک عبدالعزیز را به پادشاهی سعودی انتخاب کرد و او را به منافع مادی و دنیوی مساعدت کرد؟ در واقع انگلیس بود که حکومت آل سعود را بنیان نهاد و از آن در راستای تفرقه امت اسلام استفاده کرد. چه کسی پادشاهی اردن را بنیان نهاد و ملک عبدالله را پادشاه کرد؟ دست انگلیس در کار بود و کار انگلیس بود و در عراق و ایران در زمان رژیم شاهنشاهی قبل از انقلاب اسلامی هم اوضاع بدین منوال بود و انگلیس از این تفرقه بهره مند می شد چرا که دولت های اسلامی با اختلاف و تفرقه، ضعیف عمل می کردند و در مقابل استعمار قدرتی نداشتند. امارات با پول خودش در صدد انحطاط جهان عرب است و همان امارات به کمک ثروت دستورات و سیاست های آمریکا و اسرائیل را پیاده می کند، همچنان که قطر امروز در این راستا قدم بر می دارد.
شاکر: آیا گروه ها و جریاناتی از جهان اسلام هستند که از تفرقه و جدایی امت اسلام بهره مند شوند؟
شیخ احمد الزین: طبیعی است که کسانی سود می برند. ولی همچنان که گفته شد اولین کسانی که از تفرقه استفاده می کنند، جهان غرب و آمریکا و اسرائیل است. صهیونیسم بین المللی و ایالات متحده آمریکا امروز ذی نفع اختلاف و تشتت و تفرقه مسلمانان هستند. این ها در درجه اول از تفرقه بهره می برند. ولی آن چه که می خواهم در این باره اشاره کنم دو امر است؛ امر اول: اینکه تالیف کتاب و سخنرانی در موضوع وحدت و تقریب کفایت نمی کند، هرچند خوب است و لازم ولی کافی نیست. اینکه در منابر و مساجد و اجلاس ها، سخنرانی کوبنده ای بکنیم و هر کدام راه خودمان را ادامه دهیم کفایت نمی کند و نمی توانیم بگوییم به واجبمان در مقابل وحدت امت اسلام عمل کردیم بلکه باید از علمای اسلام بخواهیم که واقعا در راه تقریب مذاهب اسلامی و وحدت جهان اسلام قدم بردارند و واجب است که از رهبران جهان اسلام بخواهیم که راه حل سیاستمدارانه در راستای وحدت در پیش بگیرند. دعوت وحدت و تقریب در ضمن گردن نهادن به سیاست های آمریکایی و انگلیسی ارزشی ندارد. این گونه وحدت بدین معنی است که آمریکا و انگلیس سرمان را به شعار وحدت گرم کند و خودش بهره برداری خودش را انجام دهد. بلکه باید راه حل سیاسی آزادانه ای در زیر سایه قرآن و سنت نبوی در پیش بگیریم نه اینکه از واشنگتن راه حل وحدت بخواهیم! واجب است که رهبران جهان اسلام جمع شوند و برای وحدت واقعی جهان اسلام چاره ای بیاندیشند که بر مبنای علمی سیاسی روشنی باشد. مقاله و کتاب و سخنرانی که کافی نیست و باید شورایی تشکیل شود و بنده از همین رهگذر سلام و درود خالصانه خود را نثار روح امام خمینی رضوان الله علیه می کنم که با بنیان نهادن حکومتی اسلامی و دعوت به وحدت اسلامی و آزادی فلسطین و قدس شریف و مسجد الأقصی و یاری مستضعفان عالم ظهور کرد و ایشان اولین کسی بود که در قرون اخیر حکومتی اسلامی با این آرمان بنیان نهاد. دعوت هایی مثل دعوت اخوان المسلمین وجود داشت ولی اولین دولت و حکومت اسلامی که با این آرمان و با این اصل ظهور کرد جمهوری اسلامی ایران بود که به رهبری امام خمینی بنیان نهاده شد و اکنون آقای خامنه ای حفظه الله و رعاه رهبری می کند.
شاکر: حضرتعالی چه موانع و چالش هایی مقابل تحقق وحدت اسلامی در لبنان می بینید؟ آیا شیعیان تندرو می توانند مانعی برای تحقق وحدت در لبنان باشند؟
شیخ احمد الزین: تندرو ها در هر مذهبی وجود دارند، متأسفانه هم در شیعه وجود دارند و هم در اهل سنت. لبنان وضعیت خاصی

مطلب مرتبط :   دین، اخلاق، دینی، اخلاقی، روشنفکری، فلسفه