ابزار تجزیه‌وتحلیل داده¬ها، اعتبار پژوهش و درنهایت، پایایی پژوهش مورد مداقه قرارگرفته است.
تحقیق حاضر در کل به‌صورت کیفی و با استفاده از روش گراندد تئوری و جمع‌آوری‌ اطلاعات آن از طریق مصاحبه عمیق با کارشناسان خبره انجام گرفت که ابتدا برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات و داده¬های جمع‌آوری‌شده، بر بستر گراندد تئوری به‌صورت گام‌به‌گام و مرحله‌به‌مرحله و استخراج و کدگذاری داده¬های گردآوری ‌شده از مصاحبه¬ها پرداخته شد. در کدگذاری باز، تولید مقوله‌ها و ویژگی‌های آن و بررسی انواع مقولات صورت گرفت. پس از آن در مرحله کدگذاری محوری، مقولات به‌صورت منظم پرورده شده و به زیر مقوله‌ها متصل گردید. آن‌گاه در کدگذاری گزینشی، با به اشباع رسیدن مقولات و اتصال و پیوند مقولات اصلی، طرح نظری بزرگ‌تری شکل گرفت و یافته‌ها به‌آرامی شکل نظریه برخود پذیرفت. از این طریق تدوین الگوی موردنظر مورد مداقه قرار گرفت.

2-3. شیوه تحقیق
پژوهش حاضر به‌صورت کیفی، انجام‌شده است و منظور ما از پژوهش کیفی، هر نوع پژوهشی است که یافته¬هایی تولید کند که، با توسل به عملیات آماری یا سایر روش‌های شمارشی حاصل نشده باشد. (استراوس & کوربین, 1390)
پژوهش کیفی، هم¬ارز پژوهش کمی تعریفی می¬شود؛ اما نگارنده به این¬که یکی از دو شیوه¬ی تحقیق کیفی یا کمی، بر دیگری رجحان دارد؛ معتقد نیست. چراکه این «مسئله تحقیق» است که مشخص می¬کند؛ ما به دنبال چه هستیم و از چه روشی باید برای بهترین حالت حل آن مسئله، بهره بگیریم. مسئله ما در تحقیق حاضر این است که «الگوی آرایش رسانه¬ای صداوسیمای جمهوری اسلامی در نسبت با فضای نوین رسانه-ای جهان، چگونه باید باشد؟» و به همین نسبت، هدف اصلی تحقیق « پیشنهاد الگوی آرایش رسانه¬ای صداوسیما» است.
بر طبق نظر مؤلفان گراندد تئوری ، به‌طور خلاصه دلایل انتخاب روش‌های کیفی، می¬تواند ترجیح پژوهشگر، ماهیت سؤال پژوهش و همچنین ابهام در عرصه¬ی خاص پژوهش و نو بودن بحث باشد.
بر این اساس مهم‌ترین حجت¬هایی که ما را به‌سوی پژوهش کیفی رهنمون نمود، این است که تحقیق حاضر، بحث نو و جدیدی در عرصه رسانه است که بسیار کم به آن پرداخته‌شده و همچنین اینکه به خاطر نو بودن آن، پژوهش ملازم با ابهام خاصی است. ثانیاً اینکه هدف اصلی پژوهش، که پیشنهاد الگوی آرایش رسانه¬ای صداوسیما است؛ بیش از هر چیز بر «تولید نظریه» دلالت دارد و ازاین‌رو، می¬بایست متمایل به شیوه¬های کیفی می¬شد. ثالثاً اینکه ماهیت پرسش اصلی پژوهش، ناظر بر تهیه الگو و تولید نظریه است؛ چراکه پژوهش¬های کیفی، تناسب بیشتری با تولید نظریه دارند. در آخر اینکه ترجیح پژوهشگر نیز بر استفاده از روش کیفی قرار گرفت.
در بند بالا از «تولید نظریه» نام برده شد. منظور از نظریه در این پژوهش، مجموعه مقوله¬های پرورده است که به‌صورت منظم با جمله¬های بیان¬کننده¬ی ارتباط، به یکدیگر متصل شده¬اند تا چارچوب نظری¬ای را شکل دهند که پدیده¬های اجتماعی، روان‌شناختی، آموزشی، بهداشتی و مشابه این‌ها را توضیح دهد. معمولاً نظریه، بیش از یک مجموعه یافته است. نظریه توضیحی در باب پدیده¬ها ارائه می¬کند. (استراوس & کوربین, 1390)
یکی از بهترین تکنیک¬هایی که در شیوه¬ی تحقیق کیفی، در باب تولید نظریه و طراحی و پیشنهاد الگوی مفهومی، می¬تواند به پژوهشگر یاری رساند؛ شیوه و یا تکنیک گراندد تئوری است که گاهی عناوینی چون، نظریه¬ی برخاسته از داده¬ها، نظریه¬ی زمینه¬ای، تئوری وابسته به زمینه، نظریه مبنایی یا نظریه برخاسته از داده¬ها، به آن اطلاق می¬گردد.

3-3. روش گردآوری اطلاعات
گردآوری اطلاعات در این پژوهش، ابتدا به‌صورت مصاحبه¬ی عمیق با صاحب‌نظران رسانه است. در این شیوه گردآوری اطلاعات، از تکنیک مصاحبه¬ی عمیق بهره برده شد و تلاش گردید که برای کسب اطلاعات موردنظر، به‌صورت عمیق به ذهن مصاحبه‌شونده که از افراد خبره حوزه رسانه می‌باشند، نفوذ شود و اطلاعات لازم گردآوری شود. همچنین در پژوهش حاضر، گردآوری اطلاعات به‌صورت فیش-برداری در روش کتابخانه¬ای، مصاحبه¬ای و اینترنتی (در صورت نیاز) صورت گرفت. برای رسیدن به چگونگی آرایش رسانه¬ای، پژوهشگر از کلیه منابع اسنادی و کتابخانه¬ای مربوط در حوزه علوم نظامی، به طریقه¬ی فیش‌برداری از مطالب مربوط و مورد نیاز، بهره جسته؛ تا آن¬که مفهوم مذکور تبیین و تدقیق گردد و حوزه¬ها و جوانب آن محرز شود.
در تدقیق وضع موجود صداوسیمای جمهوری اسلامی و همچنین فضای رسانه¬ای نوین جهان نیز، پژوهشگر با مورد مداقه قرار دادن منابع اینترنتی، اسناد و کتب، به جمع¬آوری اطلاعات مربوط پرداخته شد و ضمن رصد آرایش رسانه¬ای ماهواره¬ها و تلویزیون جبهه مقابل صداوسیما، به تشریح وضعیت موجود فضای نوین این رسانه در جهان پرداخته شد.

مطلب مرتبط :   ظهور، زیست‌محیطی، تعهدات، زیست‌محیطیعنوان، قضایی، تصمیم‌گیری

1-3-3 مطالعات اسنادی و کتابخانه¬ای
همان‌گونه که ذکر شد؛ پژوهش حاضر به‌صورت کیفی بوده و از شیوه¬ی گراندد تئوری بهره گرفته است. لذا در شیوه¬ی گراندد تئوری، منابع داده¬ها عبارت از مصاحبه، مشاهدات میدانی و اسناد و مدارکی مانند دفترهای یادداشت و خاطرات و زندگینامه¬ها، منابع تاریخی، روزنامه¬ها و سایر رسانه¬ها است و از همه-ی آن‌ها می¬توان برای گردآوری اطلاعات بهره گرفت. استفاده از اسناد و مدارک را می¬توان ‌هم به‌عنوان یک روش مستقل و هم به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برد.
پژوهش اسنادی، پژوهشی مبتنی بر شواهد برگرفته از مطالعه اسناد، مانند آرشیوها یا آمار رسمی است و مطالعات کتابخانه¬ای نیز مطالعاتی است که موضوعات مورد مطالعه در اختیار محقق قرار نداشته و غالباً مربوط به گذشته¬ای دور یا نزدیک می¬گردد. در این روش منابع اصلی مورد استفاده کتب و مدارک منثور و منظومی است که از دوره¬های گذشته به‌جامانده و جدیداً از اسلاید، فیلم و سایر تکنولوژی¬های ضبط وقایع تاریخی نیز در پژوهش اسنادی استفاده می¬شود.
روش‌های اسنادی یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقیق، به‌ویژه تحقیق موردی محسوب می¬شود. روش‌های اسنادی در زمره روش¬ها یا نسخه¬های غیر مزاحم و غیرواکنشی به شمار می¬آید. زیرا با مشکل جمع¬آوری اطلاعات مواجه نیستیم و اطلاعات از قبل موجود هستند. روش اسنادی معمولاً از وضوح و روشنی والایی برخوردار است. محقق می¬تواند با دیدی فراگیر و جامع کل واقعه، عوامل مؤثر در آن را مورد بررسی قرار دهد.
اما در تحقیق حاضر استفاده از مطالعه اسنادی و کتابخانه¬ای، استفاده از اسناد و مدارک به‌عنوان یک روش مستقل موضوعیت ندارد. بلکه به‌عنوان استراتژی مکمل روش‌های دیگر به کار برده شده است. از این تکنیک، در ابتدا برای ماخذیابی و گردآوری اولیه اطلاعات پیرامون موضوع تحقیق برای تنظیم پرسش¬هایی ابتدایی در مصاحبه عمیق نخست، مورد استفاده قرار گرفت. شایان ذکر است که تکنیک مذکور، علیرغم غیر ساختاریافته بودن مصاحبه¬ عمیق صورت گرفته است.
نکته آنکه در تحقیق حاضر بیشترین بخش گردآوری اطلاعات از روش مصاحبه عمیق بهره برده شد.
2-3-3 مصاحبه عمیق
در پژوهش حاضر برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه عمیق استفاده شده است. مصاحبه عمیق یکی از روش‌های مصاحبه است که در آن شیوه، پرسش‌ها به‌صورت باز مطرح می‌شوند؛ تا مصاحبه شونده به‌آسانی بتواند هر نوع اطلاعی را که مایل است در اختیار مصاحبه‌گر قرار دهد. قصد محقق در این شیوه، نفوذ به ذهن مصاحبه شونده و کسب اطلاعات حقیقی است. در مصاحبه عمیق که مصاحبه¬ای انعطاف¬پذیر می¬باشد، مصاحبه¬گر می¬تواند سؤالات اضافی نیز طرح کند. این روش برای مصاحبه با اشخاص و گروه¬هایی که اطلاعات اصلی از آن‌ها به دست می¬آید ، مناسب است. و هدف در این‌گونه مصاحبه¬ها جمع¬آوری اطلاعات عمیق و کیفی است.
در این نوع از مصاحبه، رویکرد پژوهشگر می¬تواند کمابیش هدایت¬کننده باشد؛ اما به‌هرحال اوست که موضوع مورد مصاحبه عمیق را پیشنهاد می¬کند. پژوهشگر آزادی کاملی در اداره مصاحبه دارد، همان‌طور که مصاحبه شونده نیز در پاسخ¬هایش از آزادی کامل برخوردار است. البته در استفاده از روش مصاحبه عمیق، می¬بایست به انجام تعدادی مصاحبه مبادرت ورزید تا آنکه برای پژوهش مفید واقع شود. در مصاحبه عمیق، پژوهشگر تلاش می¬کند محتوای پنهان مصاحبه را مشاهده کرده و آن را به شیوه¬ای کیفی تحلیل کند. مصاحبه عمیق در این روش بر فرد متمرکز است. پژوهشگر با شیوه¬ای نسبتاً هدایت¬کننده، مصاحبه شونده را به‌سوی هدف خود می¬راند، تا از تداعی¬ها و نظرات او مطلع شود. مصاحبه عمیق به سه شکل کلی می¬باشد: مصاحبه ساختاریافته، نیمه ساختاریافته، بدون ساختار یا آزاد که در پژوهش حاضر از مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته،
تاریخ مصاحبه درجه علمی و یا سمت مصاحبه شونده شماره مصاحبه ردیف
۰۵/۱2/9۲ کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه امام صادق و خبرنگار شبکه خبر، فارس، مشرق و اشراف مصاحبه ۱ ۱
۱۹/۱2/9۲ مدرس دافوس و رییس اندیشکده یقین مصاحبه ۲ ۲
۱۴/02/93 کارشناس و کارگردان سینما مصاحبه ۳ ۳
21/02/93 مدرس و منتقد سینما و رسانه مصاحبه ۴ ۴
28/02/92 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۵ ۵
28/02/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۶ ۶
5/03/93 کارمند معاونت فرهنگی ستاد کل سپاه مصاحبه ۷ ۷
27/2/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۸ ۸
04/03/93 عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما و معاون نظارت و ارزیابی صداوسیما مصاحبه ۹ ۹
03/04/93 مدرس رسانه و علوم ارتباطات و عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما مصاحبه ۱۰ ۱۰
03/04/93 مدرس دافوس سپاه، حرکات تاکتیکی، مدیریت بحران و دروس نظامی دیگر مصاحبه ۱۱ ۱۱
17/04/93 مشاور معاونت برنامه‌ریزی و نظارت سازمان صداوسیما مصاحبه ۱۲ ۱۲
19/05/93 مدیرگروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما مصاحبه ۱۳ ۱۳
۲۵/05/93 مدیرگروه معاونت مرکز تحقیقات صداوسیما مصاحبه ۱۴ ۱۴
۱۵/۰۶/93 عضو هیئت‌علمی دانشکده ارتباطات صداوسیما و معاون فنی صداوسیما مصاحبه۱۵ ۱۵
بهره برده شده است. این مصاحبه‌ها با افراد زیر انجام گردید:
جدول 1-3 فهرست مصاحبه‌های عمیق
3-3-3 روش گراندد تئوری
گراندد تئوری، عبارت است از یک رویکرد تحقیقی در مطالعات کیفی که توسط بارنی گلاسر و آنسلم استراوس طراحی شده است. این روش تحقیق یکی از روی¬کردهای تحقیق کیفی است که تشریح نظری و تبیین الگوهای جاری در بسترهای مختلف، مطمع نظر پژوهش¬گر این رویکرد است. این تئوری به شکل نظام¬مند و بر اساس داده¬های واقعی تدوین می¬شود.
هدف اولیه از کاربرد آن، پی بردن به معانی عمیق و درونی واقعیت از دیدگاه خود افراد می¬باشد. به عبارت دیگر گراندد تئوری، عبارت است از، یک رویکرد تحقیقی که به‌منظور مطالعه¬ی پدیده¬های اجتماعی طراحی شده است. این تحقیق با استفاده از مجموعه¬ای منظم از روش‌های جمع¬آوری داده¬ها، به طراحی نظریه به روش گراندد تئوری می‌پردازد که یک روش پژوهشی استقرایی و اکتشافی است که به پژوهشگران در حوزه‌های موضوعی گوناگون امکان می‌دهد تا به‌جای اتکا به تئوری‌های موجود، خود به تدوین تئوری اقدام کند. استراوس و کوربین در سال 1994 در یک تعریف مشابه گراندد تئوری را این‌گونه تبیین کرده¬اند:
«گراندد تئوری یک روش پژوهش عمومی برای تولید تئوری است. منظور از گراندد تئوری، نظریه برگرفته از داده¬هایی است که در طی فرایند پژوهش به‌صورت نظام¬مند گردآوری و تحلیل شده¬اند. در این راهبرد، گردآوری و تحلیل داده¬ها و نظریه¬ای که درنهایت از داده¬ها استنتاج می¬شود، در ارتباط نزدیک با یکدیگر قرار دارند. پژوهشگر به‌جای این‌که مطالعه خود را با نظریه از پیش تصور شده¬ای آغاز کند، کار را در عرصه واقعیت آغاز می¬کند و اجازه می¬دهد که نظریه از دل داده¬هایی که گرد می¬آورد پدیدار شود.
گراندد تئوری، نسبت به نظریه¬ای که حاصل جمع آمدن یک سلسله مفاهیم بر اساس تجربه یا تأملات صرف است، با احتمال بیشتری می¬تواند نمایانگر واقعیت باشد و ازآنجاکه نظریه¬های زمینه¬ای از داده¬ها استنتاج می¬شوند، می¬توانند با ایجاد بصیرت و ادراک عمیق¬تر، رهنمود مطمئنی برای عمل باشند.» (استراوس & کوربین, 1390)
این روش با خصوصیاتی نظیر درگیری کامل پژوهشگر با موضوع مطالعه و امکان به‌کارگیری روش-های متعدد و چندگانه جمع¬آوری اطلاعات و داده¬ها و امکان تحلیل¬های مجدد و رفت‌وبرگشت زیاد میان نظریه (تحلیل داده¬ها) و میدان (گردآوری داده¬ها) که آن را زیگزالی می¬نامند؛ می¬کوشد تا شناخت نظری دقیقی از پدیده مورد مطالعه برای تحقیق فراهم کند. در این روش تأکید بر مصاحبه و مشاهده برای تولید داده¬های تجربی، جذب محقق در میدان، جلب اعتماد افراد مورد مطالعه و به‌کارگیری هرگونه روش مناسب برای گردآوری اطلاعات است (ایمانی جاجرمی, 1384). رهیافت کیفی در نظریه زمینه¬ای این امکان را برای پژوهشگر فراهم می¬کرد تا با بررسی، داده¬های گردآوری شده آن‌ها را تبدیل به مفاهیم، مقولات و درنهایت الگوهای پارادایمی‌کند. امکانی که اجازه می¬¬دهد تا مسئله الگوی آرایش رسانه¬ای، نه در چارچوب¬های نظری تعیین شده، بلکه با نظریه¬ای حاصل از تجربه بومی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
اگر گفته شد که در روش نظریه زمینه¬ای، تئوری از دل داده¬ها بیرون می¬آید؛ بدان معنی نیست که

مطلب مرتبط :   داستان، پیرنگ، حمام، علّت، خواتیم، موافقت