جمهوری اسلامی ایران بود. کار تدوین این الگو از سال 1365 آغاز شد. با گذشت 2 سال، پس از انجام آزمون‌های لازم و تجزیه و تحلیل‌های مختلف، الگو در سال 1367 آماده گردید. تخمین این الگو با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی برای دوره زمانی 1338 تا 1364 (85-1959) انجام گرفته است ولی در فرایند تجدید نظر الگو، از روش حداقل مربعات 2 مرحله‌ای نیز استفاده شده است. الگو از 150 معادله تشکیل شده است که در این میان 85 معادله رفتاری و 65 اتحاد وجود دارد و همچنین شامل 150 متغیر درون‌زا و 38 متغیر برون‌زا بوده است. الگوی تنظیمی برای برآورد ارقام کلی برنامه پنجساله اول بین سال‌های 1368 تا 72 مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان دهنده ارتباط‌های ضعیف پیشین و پسین بخش نفت، به عنوان بخش پویا و محرک رشد اقتصادی با بخش صنعت و به خصوص کشاورزی بوده است و تنها با بخش خارجی دارای ارتباط پیشین قوی است. مهمترین پیوستگی بخش نفت با بخش‌های داخلی اقتصاد، از طریق آثار غیر مستقیم (مالی) این بخش بوده است. درآمد نفت همواره عامل تعیین کننده مخارج جاری و عمرانی دولت بوده است (نوفرستی، 1373، ص 66).<br />شیرین بخش (1369) به تنظیم یک الگوی اقتصاد سنجی کلان برای ایران پرداخته است. الگوی تنظیمی دارای 51 معادله رفتاری و 52 رابطه اتحادی است که مجموعاً 103 معادله الگو را تشکیل می‌دهند. این الگو با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی و روش حداقل مربعات 2 مرحله‌ای در فاصله سال‌های 1338 تا 1356 (77-1959) برآورد شده است. هدف از تدوین الگو، ارائه پیش بینی روند آتی اقتصاد و تحلیل سیاست گزاری‌های اقتصادی بوده است. در این الگو برخی جنبه‌های خاص نادیده گرفته شده در الگوهای گذشته مورد توجه قرار گرفته است. مهمترین این جنبه‌ها، توجه به بحث تعادل و عدم تعادل اقتصادی است و مؤلف با بیان تحول‌های اقتصادی پس از انقلاب و ضربه‌های وارده به اقتصاد، سعی بر ساخت الگویی براساس فرض عدم تعادل داشته است. تحلیل‌های تعادلی و عدم تعادلی در مقاطع مختلف توانسته توجیه‌های لازم را برای رفتارمتغیرهایی مانند قیمت، ارائه کند. در کاربرد الگو به منظور پیش بینی روند آتی اقتصاد، سناریوهای مختلفی در رابطه با متغیرهای برون‌زا در نظر گرفته شده است و شبیه‌سازی و پیش‌بینی متغیرهای عمده اقتصادی برای سال‌های 1357 تا 59 (80-1978) صورت گرفته است.
نوفرستی و عرب مازار (1373) نیز در قالب طرحی به شناخت ساختار الگوی اقتصاد سنجی کلان ایران پرداختند. الگوی ارائه شده توسط آنها از 61 معادله تشکیل شده بود و دارای 55 متغیر درون‌زا و 23 متغیر برون‌زا بوده است و با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی برای دوره زمانی1366-1338 (87-1959) تخمین زده شده است. در الگوی پیشنهاد شده، ساختار ویژه اقتصاد ایران مورد توجه قرار گرفته است و سعی گردیده که از شکل یک الگوی درآمد- مخارج فاصله گرفته و به گونه‌ای تنظیم شود که در آن تولید ناخالص ملی توسط عرضه کل و یا به عبارت دیگر تولید بخش‌های مختلف اقتصادی تعیین شود و هرگونه عدم تعادل بین تقاضا و عرضه کل اثر خود را بر سطح عمومی قیمت‌ها منعکس سازد. در واقع الگوی آنها یک الگوی طرف عرضه است و مجموع ارزش افزوده‌های بخش‌های 4 گانه اقتصاد ایران شامل: کشاورزی، صنعت، نفت و خدمات، تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهند و در طرف تقاضا، مجموع مخارج مصرفی، مخارج عمومی، هزینه‌های سرمایه‌گذاری و خالص صادرات قرار دارند. نتایج حاصل از مطالعه آنها نشان می‌دهد که عامل سرمایه‌گذاری در موجودی، عامل ایجاد تعادل بین طرف عرضه و تقاضا بوده است که از طریق مکانیسم قیمت، سطح مطلوب و متناسب موجودی را تعیین ‌کرده است. بخش قیمت‌ها متاثر از سرمایه‌گذاری در موجودی (در بازار محصول)، حجم پول (در بازار پول)، شاخص قیمت کالاها و خدمات وارداتی (در بخش خارجی) بوده است. آنها شکاف بین پس‌انداز و سرمایه‌گذاری کل را به عنوان شکاف اول، شکاف بین عایدی‌ها و مخارج بخش عمومی را شکاف دوم و شکاف بین صادرات و واردات را به عنوان شکاف سوم در اقتصاد در نظر گرفته‌اند. همچنین آنها نشان دادند که رفتارهای اقتصادی در هر دو طرف عرضه و تقاضا متاثر از درآمدهای نفتی است. در مورد اثرگذاری سیاست‌های مالی بیان کردند که تغییر در حجم مالیات‌ها از طریق تاثیرگذاری بر مخارج مصرفی خصوصی و عمومی در طرف تقاضا و تغییر در حجم اعتبارهای اعطائی بانک‌ها و در نهایت تاثیر آن بر مخارج سرمایه‌گذاری و انباشت سرمایه در طرف عرضه می‌تواند ظاهر شود.
در 9 مطالعه بیان شده (مستشاری-نوفرستی) همانطور که مشاهده می‌گردد ارتباطات بلندمدت میان متغیرها مورد توجه قرار نگرفته است و بیشتر تاکید بر روی روابط بین متغیرها در کوتاه‌مدت بوده است. از این رو برخی نتایج ارائه شده در این مطالعات متفاوت از یکدیگر بوده است.
بزرگی چم (1374) در مطالعه‌ای تحت عنوان “یک مدل اقتصاد کلان در چارچوب انتظارات عقلائی، مورد ایران”به تدوین یک الگوی کلان پرداخته است. با توجه به اینکه تمامی مدل‌های قبلی ساخته شده برای ایران از بحث انتظارات مبرا بوده‌اند او درصدد برآمد تا یک مدل اقتصاد سنجی کلان برای ایران در چارچوب انتظارات عقلائی و با توجه به دیدگاه طرف تقاضای بخش واقعی اقتصاد برای سال‌های 1338 لغایت 1372 (93-1959) ارائه کند و با استفاده از روش آن را مورد برآورد و بررسی قرار دهد. از برآورد مدل نتایج خوبی از جمله معنی‌دار بودن ضرایب و مطابق بودن علائم ضرایب با مبانی نظری اقتصاد حاصل شده است. همچنین به منظور پیش‌بینی مدل برای سال‌های 1373 و 1374 ، شبیه‌سازی برای این مدل در طول دوره مورد بررسی صورت گرفته که نشان از روند مطلوب متغیرهای اقتصادی مدل بوده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که هرگونه اطلاعات، که در دسترس مردم قرار گیرد، به شرط اعتماد به صحت آن، در تصمیم‌گیری‌ها به نحوه کارا تنظیم می‌شود. مفهوم کلی چنین نتیجه‌ای بدین معنی است که خطا یا اشتباه در پیش‌بینی‌های مردم، فقط در صورتی است که اتفاق غیر منتظره رخ نماید. در واقع خطا ماهیتی تصادفی دارد. نتیجه دیگر حاکی از آن است که با توجه به صحه‌گذاردن بر وجود شکل‌گیری انتظارات مردم به صورت عقلائی، اعلام و اجرای به موقع و همزمان سیاست‌های دنبال شده توسط دولت می‌تواند دولت را در رسیدن به اهداف مدنظر خود در برنامه هدایت کند و به مقصود برساند.
بیدآباد (1374) الگوی اقتصاد سنجی کلان دیگری را مطرح کرد که در حد خود یکی از وسیع‌ترین الگوهای اقتصاد سنجی جامعی است که تا آن زمان برای ایران طراحی شده بود. تدوین این الگو در سال 1374 در مؤسسه تحقیقات پولی و بانکی شروع گردید و پس از چندین ماه تلاش ویرایش یکم این الگو ساخته شد. این ویرایش الگو از لحاظ ویژگی‌های نظری و عملی مورد تأیید خود گروه تحقیق قرار نگرفت و مجددا کار از نو شروع شد. ساختارنظری جدیدی طراحی گردید و پس از جمع آوری آمار لازم و برآورد معادلات و شبیه‌سازی الگو پس از چندین ماه نهایتاً ویرایش دوم الگوی اقتصادسنجی کلان ایران در سال 1375 با 121 معادله به سرانجام خود رسید. پس از انجام ارزیابی‌های مختلف و شبیه‌سازی‌های بسیار متعدد اصلاحاتی در الگو صورت گرفت که حاصل کار انتشار ویرایش سوم این الگو با 133 معادله رفتاری شد. از آنجایی که تلاش بر این بوده است تا الگو طوری طراحی شود تا بتواند هم برای تحلیل سیاست‌ها و هم برای پیش‌بینی آینده مورد استفاده قرار گیرد ضمن درج آمار‌های جدید، تعدیلاتی در ساختار الگو بوجود آمد و ویرایش چهارم الگو با 140 معادله در سال 1376 نهائی شد. ویرایش پنجم الگوی اقتصادسنجی کلان ایران پس از چند سال وقفه مجدداً در سال 1381 با استفاده از داده‌های جدیدتر در پژوهشکده پولی و بانکی شروع شد و نهایتا در سال 1382 به پایان انجامید. الگوی حاضر در ویرایش پنجم دارای 200 معادله که شامل 65 معادله استوکستیک و 135 اتحاد و دارای 262 متغیر شامل 200 متغیر درون‌زا و 62 متغیر برون‌زا بوده است و با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی برای دوره زمانی1380-1338 (2001-1959) به منظور تحلیل سناریوهای سیاستگزاری و پیش‌بینی‌های اقتصاد کلان ایران برآورد شده است. موارد زیر بیان کننده ویژگی‌های خاص این الگو است که نشان می‌دهد در این موارد نسبت به سایر الگوهای قبلی تازگی داشته است: تمام بخش‌ها به صورت عرضه و تقاضا مطرح شده‌اند و مازاد عرضه یا تقاضا در موارد لازم تصریح شده است. به عبارت دیگر متغیرهای کسری یا مازاد، بازارهای الگو را در حالت تعادل نگاه داشته‌اند و ساختار عدم تعادل الگو را تبدیل به یک ساختار تعادلی کرده‌اند. مکانیزم عمل متغیرها و معادلات در بخش خارجی بر مبنای برون‌زا تلقی کردن تولید و قیمت نفت بوده است. درآمد حاصل از نفت همراه با درآمد ناشی از صادرات کالاهای غیرنفتی که درون‌زا تلقی گردیده کل بخش صادرات کشور را تعیین ‌نموده‌اند. تابع تقاضای وارادات با احتساب نرخ مؤثر ارز، قیمت‌های‌ خارجی، تولید ناخالص داخلی، درآمدهای ارزی ناشی از صادرات کالا و خدمات و استفاده از منابع خارجی حساب سرمایه، میزان واردات کالا را محاسبه نموده است. در این الگو بخش صادرات به 2 زیر بخش صادرات نفتی و غیر نفتی تفکیک شده است. دلیل چنین تقسیم بندی، تفاوت‌های عمده‌ای بوده است که این 2 زیر بخش از نقطه نظر رفتار اقتصادی با یکدیگر داشته‌اند. زیر بخش صادرات نفتی، قسمت عمده صادرات کشور را به طور سنتی تشکیل داده است. در حالی که صادرات غیر نفتی، تنها جزء کوچک و پسمانده بخش صادرات بوده است. در زیر بخش واردات با توجه به اهمیت ترکیب واردات و تأثیرگذاری و تأثیرپذیری آن از جریان توسعه و رشد اقتصادی کشور، واردات به 4 جزء، واردات کالاهای مصرفی، واردات کالاهای واسطه‌ای، واردات کالاهای سرمایه‌ای و واردات خدمت‌دهی‌ها تفکیک شده است. الگو از 7 قسمت اصلی تشکیل شده است: خارجی، پول، دولت، حقیقی، اسمی، قیمت و کار. در هرکدام از هفت قسمت ابعاد عرضه و تقاضا در الگو به صراحت تصریح شده‌اند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که درآمدهای دولت و هزینه‌های دولت حجم فعالیت دولت را مشخص می‌نمایند و نهایتا عدم تعادل بخش دولت در کسری بودجه متبلور شده است. حساب سرمایه (خالص ورود و خروج سرمایه از کشور) تا حد زیادی به متغیرهای برون‌زا و خارج از کنترل اقتصاد وابسته است. هر یک از پارامترهای ناملایمی‌های سیاسی و افزایش یا کاهش قیمت و درآمد نفت، عامل مؤثری در افزایش و یا کاهش جریان سرمایه می‌تواند باشد. مشاهده‌های آماری نیز بیانگر آن بوده‌اند که نوسان‌های خالص جریان سرمایه به شدت متأثر از پارامتر‌های یاد شده هستند.
عسلی (1375) در پژوهشی تحت عنوان “تحلیل سیاست اقتصادی در یک الگوی اقتصاد سنجی برای ایران” تاثیر سیاست اقتصادی بر متغیرهای مهم اقتصادی را مورد بررسی قرار داد. در این مطالعه سعی گردیده است که ضمن برآورد پارامترهای اقتصاد کلان، از الگوی اقتصاد سنجی برآورد شده برای تحلیل تاثیر سیاست اقتصادی در وضعیت تعادل کوتاه‌مدت در یک چارچوب ایستای مقایسه‌ای استفاده گردد. الگوی اقتصاد کلان استفاده شده در این مطالعه، حالت تعدیل شده و پویای مدل شناخته شده ماندل- فیلیمینگ با قیمت‌های انعطاف‌پذیر است. تعدیل مدل اقتصادی، اجازه داده است تا مشخصات اصلی اقتصادهای در حال توسعه در الگوی اقتصادی گنجانده شود. الگوی اقتصادی در این مطالعه شامل 7 معادله رفتاری و 23 اتحاد حسابداری بوده است. به منظور برآورد پارامترهای ساختاری الگوی اقتصاد سنجی در فاصله زمانی 1372-1338 (93-1959)، از روش استفاده شده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که به دلیل نبود سیاست عملیات بازار باز که می‌توانست اثر تورمی نرخ ارز را خنثی کند، سیاست انبساط پولی با تثبیت نرخ اسمی ارز می‌تواند از طریق کاهش رقابت‌پذیری اقتصاد، نظام اقتصادی را در سطح درآمد پائین‌تر با سطح قیمت‌های بالاتر قرار دهد. در حالیکه سیاست انبساطی پولی و مالی همراه با تعدیل نرخ ارز به طور همزمان، منجر به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و در عین حال افزایش درآمد واقعی خواهد شد. نتیجه دیگری که از این مطالعه حاصل شده است بیانگر این بوده است که متغیرهای سیاست مالی بر بخش واقعی اقتصاد و متغیرهای پولی بر سطح قیمت‌ها اثر نسبی بیشتری داشته‌اند.
خشادوریان و خیابانی (1379) در مطالعه‌ای تحت عنوان “یک مدل کلان سنجی هسته- قمر برای ارزیابی سیاست‌های اقتصادی در ایران”، یک مدل کلان‏سنجی برای اقتصاد ایران طراحی و برآورد کردند. از ویژگی‏های این مدل آن است که با الهام از نظریات اقتصاد کلان در تفکیک بازارها و ترسیم نحوه ارتباط میان آن‏ها، معادلات، در قالب قمرهایی مجزا طراحی و هر کدام مستقلا برآورد گردیدند.سپس هر یک از این قمرها به کمک اتحادهایی به یکدیگر متصل شدند.به این ترتیب، علاوه بر حفظ ویژگی سیستمی مدل، مشکل درجه آزادی در به کارگیری روش‏های همزمان برآورد از میان رفته و کارایی پارامترهای برآورد شده در مدل افزایش یافته است.پس از برآورد معادلات به کمک سری‏های زمانی سالانه طی دوره 1375-1338، شبیه‏سازی پویای سیستم به نتایجی قابل قبول منتهی شده است.این مدل مشتمل بر 25 معادله رفتاری و 37 رابطه اتحادی بوده است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که

مطلب مرتبط :   شیعه، تفاسیر، کاشفی، قصر، سنی، ابوبکر