هزینه های واقعی خواهد شد.
‏در واقع ارزیابی تاثیرات اجتماعی عبارت است از تحلیل، نظارت و مدیریت در پیامدهای اجتماعی پروژه . این پیامدها می توانند مثبت یا منفی، آشکار یا پنهان، و خواسته یا ناخواسته باشند . ( شار ع پور، 1384 ‏، ص 32 ‏).

13-4- ‏قلمرو و ارزیابی تاثیرات اجتماعی
به اعتقاد فین استرباخ ( ١٩٨٠ ‏) در دوازده حوزه ذیل می توان به ارزیابی تاثیرات اجتماعی پرداخت:
1- تغییرات جمعیتی،
2- تغییر در الگوی اشتغال،
3- جابه جایی و اسکان مجدد،
4- اختلال در نظام همسایگی،
5- تاثیر در سر و صدا،
6- تاثیر در ابعاد زیبایی شناختی،
7- تغییر در امکان دسترسی،
8- تاثیر بر تفریحات و اوقات فراقت،
9- ایمنی و بهداشت،
10- واکنش شهروندان،
11- تاثیر بر اجتماع محلی،
12- تغییر در الگوی استفاده از زمین وبهره برداری.

13-5- میزان رضا یت مندی سکونتی
میزان رضایت مندی افراد با توجه به مجموعه ای از نیازها و آرزوهایی که دارند ، شرایط فعلی سکونتی اش ( واحد مسکونی . واحد همسایگی) را ارزیابی می کند . (Michelson,1966,P. 355)
نیازها و آرمان های شخص ، مجموعه ای از هر دو ویژگی های فردی (همچون طبقه اجتماعی، مرحله زندگی و نظایر آن ) و نیز معیارهای فرهنگی تاثیرگذار بر روی فرد چنانچه شرایط فعلی در سازگاری نزدیک با همان چیزی باشد که فرد برای نیازها و آرمان هایش تعریف کرده است،رضایتمندی حاصل می گردد. (Schmid et al., 1979,P 105-130)
‏ازجمله افرادی که در این زمینه کار کرده اند می توان به آمریگو و آراگونز اشاره کرد که در سال ١٩٩٧ ‏تحقیقی بر روی رضایتمندی و ارزیابی سکونتی انجام دادند . آنها سعی کردند تا مدل های رفتاری را که با درجه رضایتمندی سکونتی ارتباط معناداری دارند، شناسایی کنند . نتایج این کار نشان داد که به طور کلی ساکنانی که درصدد اصلاح (بهبود) خانه بر نیامده بودند و یا عکس العملی درخصوص مهم ترین مسائل محل سکونت شان انجام نداده بودند، در مقایسه با بقیه افراد راضی تر بودند (احتمالاً، نیاز برای اقدامات اصلاح و بهبود شرایط موجود، نشان دهنده نارضایتی است ). همچنین، شرکت در فعالیت های واحد همسایگی و ملاقات های مکرر با همسایه ها با رضایتمندی سکونتی (با درصد بالایی)رابطه داشته است .

13-6- جایگاه رضایتمندی در شاخص های سنجش کیفیت محیط
در شکل شاخص های اثرمحور، واکنش های ادراکی و عاطفی برانگیخته ‏شده از شرایط محیط سکونتی هستند . معیار اندازه گیری این تاثیرات، سنجش میزان رضایتمندی و یا احساس آزردگی شخص نسبت به ‏شرایط سکونتی احساس نارضایتی ، همراه با هر عامل تعریف شده است. (Van poll,1997, P.7)

13-7- ‏متغیرهای تاثیر گذار بر رضایتمندی سکونتی
‏پژوهشگران مختلفی تاثیر این را بر روی میزان ادراک رضایتمندی بررسی کرده اند. ازجمله خصوصیات فردی موثر بر رضایت می توان به عوامل مانند: جمعیتی، شخصیتی، ارزش ها، انتظارات، مقایسه با سایر سکونتگاه ها و امید به آینده اشاره کرد (گیفورد، 1378،ص.٧٠ ‏) .
از ویژگی های شخصی و خانوار همچون سن، جنسیت و مالکیت بر روی ادراک کیفیت محیط تاثیر می گذارند . به طور کلی ، افراد سالخورده بیش از افراد جوان از شرایط سکونتی شان راضی بوده اند. ساکنان با وضعیت اجتماعی اقتصادی بالاتر بیش از ساکنان با موقعیت اجتماعی اقتصادی پایین تر از شرایط سکونت یشان رضایت داشته اند. همچنین به نظر می رسد که مالکان از مستاجران راضی تر بوده اند اما درهرحال تاثیر این ویژگی ها ناچیز بوده است. ( van poll,1997, p.163).
‏کارپ در سال 1966 ‏کشف کرد که ویژگی های همسایه بیشتر از ویژگی های فیزیکی واحد همسایگی در تعیین رضایتمندی ساکنان سالخورده نقش دارند . در مواردی که همسایه رضایت بخش بود، رضایتمندی از محیط سکونتی بهتر بوده حتی در شرایطی که سایر موارد در محل سکونت رضایت بخش نباشد دیگر پژوهشگران به آن دست یافتند ، نشان از آن داشت که ویژ گی های همسایه ها مرکز رضایت مندی از محله و یا واحد همسایگی است. (carp,1966) .
رضایت مندی از محیط سکونتی به میزان رضایت در دو معیار واحدهای مسکونی و محله یا واحدهای همسایگی به طور مستقیم و ویژگی های شخصی ، فرهنگی ، و اجتماعی وی به طور غیر مستقیم بستگی دارد
13-8- ‏.تعریف و مفاهیم رویکرد CPTED
‏در این چارچوب با توجه به نقش عوامل محیطی در بروز جرایم و براساس استراتژی جلوگیری از جرم مکان – محور، رویکرد جلوگیری از جرم از طریق طراحی محیطی CPTED ، به عنوان تئوری مستقلی پدیدار شده و امروزه بعنوان رویکردی در حال توسعه و در حال اجرا در مقیاس جهانی شناخته می شود ‏.
‏این نوع رویکرد جدید محیطی جرم، بر این مدار است که بتوان از طریق ساختارکالبدی شهری و طراحی محیط های مصنوع از ارتکاب به جرایم جلوگیری نمود. این امر از طریق کاهش پتانسیل طبیعی و کالبدی مناطق شهری در جرم خیزی یا کاهش امکان دهی به وقوع جرم ممکن می شود ( محمودی نژاد و تقوایی، ١٣٨5 ‏: ص.٩٠ ‏).
‏مرکز بین المللی جرایم NICP,2006 ) ( آن را طراحی و استفاده مناسب از محیط ساخته شده برای کاهش یا جلوگیری از جرایم و بهسازی کیفیت زندگی می داند.
‏انجمن بین المللی (ICA,2005) CPTED نیز آن را استفاده هوشمندانه از فضای ساخته شده در ‏ جلوگیری از جرایم د‏ر فرایند طراحی و برنامه ریزی محیط مصنوع تعریف می کند. (Cozens,2001) .

مطلب مرتبط :  

13-9- راهبردهای جلوگیری از جرایم از طریق طراحی محیطی CPTED
برای کاهش و جلوگیری از جرایم شهری از طریق طراحی محیطی، نظریه پردازان به راهبردهای مختلفی اشاره کرده اند NICP,2006 ) (. این راهبردها را می توان چنین بیان نمود:
‏تعریف فضاهای کنترل شده ‏در ساختار شهری؛
‏افزایش نظارت طبیعی در معابر و فضاهای شهری؛
‏ایجاد و یا امکان دهی به رفتارهای امن در مناطق نا امن شهر؛
‏جلوگیری از مکان های ناامن در مناطق امن شهری.

13-10- اصول اساسی روبکرد CPTED
‏نیومن ( ١٩٧3 ‏) و موفات ( ١٩٨3 ‏)، شش خصوصیت اصلی را به مفاهیم اولیه CPTED پیشنهاد دادند که در اینجا به عنوان مفاهیم اصلی این رویکرد مورد بررسی قرار می گیرند. همچنین در هر مورد به پیشینه ای از نظریات وتحقیقات صورت پذیرفته اشاره شده است که میزان تاثیرات آنها را بر کاهش جرم نشان می دهد. این اصول شامل قلمروگرایی، نظارت، کنترل دسترسی، حمایت از فعالیت، خوانایی مدیریت، مستحکم سازی هدف می باشد.

13-11- نتیجه گیری

13-11-1- هرچه مقیاس اندازه فضا( اعم از پارک، میدان و …)، و اندازه تقسیمات فضائی انسانی تر باشد. به نحوی که حد و مرز آن قابل احساس و ادراک گردد و نیز فضاهای فرعی و پرت کمتری در اطراف وجود داشته باشد، فضا از طرف شهروندان، امن تر احساس می شود.
13-11-2- هرچه جریان فعالیت ها در فضا در طول همه اوقات روز حتی ایام تعطیل ( با عملکردهای روز فعال) و اوقات شب ( باعملکردهای شب فعال) نیز مستمرتر گردد، به نحوی که مانع از خالی شدن (متروک شدن موقتی) گردد. آن فضا از احساس امنیت بیشتری برخوردار می شود.
مردم وقتی شاهد حضور دیگر شهروندان خود در شهر هستند احساس ایمنی بیشتری دارند. یکی از فاکتورها برای دستیابی ، به ‏فعالیت مستمر و پایدار در طول روز، فراهم نمودن ترکیبی از کاربری ها در امتداد خیابان می باشد.
تاسیسات تجاری و نیز ساختمان های مسکونی برای برطرف نمودن نیازهای ساکنین در طول خیابان واقع شده اند. واحدهای مسکونی در بالای واحدهای تجاری در طبقات دوم و سوم جای دارند.
13-11-3- هرچه شکاف و محل های غیرقابل رویت؛ که امکان مخفی شدن در آنها وجود دارد، در فرم کالبدی فضا کمتر شود و هرچه موانع کاهش دهنده دید در سطح فضا کمتر شود، به نحوی که قابلیت رویت فضا بیشتر گردد و یا هرچه کاربرد عناصر غیرکالبدی اعم از درخت و پوشش گیاهی در سطح محوطه سامان یافته تر و طراحی شده تر شود و تحت نظارت و نگه داری بهتری قرار گیرد، فضا از ضریب امنیت بیشتری برخوردار خواهد شد. در این صورت امکان اجرای اعمال مجرمانه اعم از دزدی و تعرض به شهروندان کاهش می یابد.

فصل چهاردهم
امنیت اجتماعی لازمه ی تحقق شهر پایدار

14-1- مقدمه
‏ امنیت امانت پیشینیان و ارمغان ما به آیندگان است. امنیت از اولین نیازهای آدمی است و انسان ها همواره در تلاش بوده اند تا به نوعی امنیت خود را تامین کنند . امنیت در گذشته های دور مفاهیم و مصادیق محدودتر و ابتدایی تری را شامل می شد و به مرور زمان با افزایش منازعات و چالش های اجتماعی به صورت وسیع تری در حوزه های مختلف مطرح شده است. از آن جایی که امنیت از اولین و مهم ترین نیازهای شهروندان درهمه ی زمان ها و اساسی ترین دغدغه ی حاکمان عادل بوده است، پرداختن به این موضوع ضروری به نظرمی رسد. امام علی (ع) در نامه ی خود به مالک اشتر نوشته است که: و به تحقیق خداوند عهد و پیمان را وسیله ی امنیتی قرار داد که آن را با مهربانی و رحمت خود در میان بندگان منتشر ساخت و حریمی نمود که مردم در سایه ی استحکام و استواری آن آرامش بیابند و شتابان در جوار و همسایگی آن پناه بگیرند پس در عهد و پیمان نباید تباهی و فساد و خیانت و خدعه و فریب باشد .
‏ امنیت در شهرها را در حالت کلی با این میزان می سنجند که مجموعه ی شهری، مدیریت و مدیران شهری تا چه میزان در برقرای امنیت نقش داشته اند؟ شهروندان به چه میزان از اجرای قوانین شهروندی اطمینان خاطر وآرامش روانی دارند، در واقع مشارکت آنان نمودی از آرامش خاطر و رضایتشان از کارکرد مجریان قوانین شهروندی می باشد. با این وجود افزایش جمعیت شهری و گسترش محدوده ی شهرها سبب مشکلات زیادی شده است که در چنین وضعیتی آنان توانایی رسیدن به امکانات برابر را ندارند، در این شرایط مبحث عدالت اجتماعی در فضای شهری به وجود می آید. که عدم توجه به آن تبعات بسیار بدی را در پی خواهد داشت. با فرا رفتن میزان اعتماد از محدوده ی خانواده و نظام خویشاندی به حوزه های بسیط تر در مقیاس فرا محلی در قلمروهای روستایی، شهری و ملی میزان مشارکت اجتماعی به تبع افزایش میزان اعتماد اجتماعی تعمیم یافته، فراوانی می یابد. افزایش میزان مشارکت نیز در در باز تولید وارتقای اعتماد اجتماعی تعمیم یافته در قالب گسترش صداقت، وفاداری، حسن نیت، وظیفه شناسی، وفای به عهد، و ثبات در اندیشه و عمل موثر خواهد بود. (زکیا، ١٣٨٣ ‏، ٢٨١ ‏)

مطلب مرتبط :   مصلحت، احکام، فقه، عمومی،، حکومتی، مصالحمقاله با کلید واژگان

14-2- حوزه های معنایی امنیت اجتماعی
‏ امنیت حالت فراغت نسبی از تهدید یا حمله و یا آمادگی برای رویارویی با هر تهدید و حمله ای را گویند. مفهوم های مرتبط با امنیت در فارسی کلاسیک با واژه های زنهار و زنهاری ادا می شود. اگر فرد یا مجموعه ای قصد کاهش امنیت فرد یا مجموعه ی دیگری را داشته باشد از فرایند هایی چون: تحریم، تضعیف، خلع سلاح، آسیب رسانی، تفرقه افکنی و تهدید استفاده می کنند. و برای افزایش امنیت از اقداماتی چون: حفاظت، حراست، کنترل، تقویت، تسلیح، مهار بیمه و… .استفاده می شود.
‏ امنیت به طول عمر زندگی اجتماعی قدمت دارد ، اما بیشتر از چندین دهه از توجه علمی بهره ای ندارد. از این رو هنوز در خصوص حوزه معنایی آن پردازش نظری ادامه دارد. امنیت اجتماعی و مولفه های آن مانند : انسجام گروهی، نظم عمومی، سلامت و مهارت افراد، امید به زندگی و امنیت هویت، نقش مهمی در بقا، و بالندگی ملت ها دارند.
‏ امنیت اجتماعی به معنای تمهید فضا و ابزارهای لازم برای ابراز وجود و طرح نظر گروه های مختلف اجتماعی از قبیل زنان، جوانان، اقوام و اقلیت ها، هنگامی موثر و مطرح است که به عنوان یک امر گریز ناپذیر یا یک ارزش پذیرفته شود .
امنیت اجتماعی مورد نظر، اطمینان خاطر جامعه در قبال تحولات عادی و تحرکات عمدی معطوف به سلامت و هویت خود است. همان گونه که دیده می شود در این تعریف، هویت گروهی فقط یکی از منابع نگرانی جامعه است. امنیت یکی از اصلی ترین شرط های پایداری و بقای جوامع در همه ادوار بوده است و به عنوان مقوله ای فراگیر و پیش شرط درهرنوع برنامه ریزی سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جایگاهی برجسته دارد . اگر چه مفهوم امنیت در طول زمان بیانگر یک اصل بوده است، اما اگر با رویکردی تاریخی به امنیت ملی، توجه شود وجود تحولات مفهوم در آن قابل مشاهده خواهد بود. ( مجیدی، ١٣٨۶ ‏، ٣١ ‏). تعابیر ارائه شده از امنیت نشان می دهد که این اصطلاح می تواند شامل حالت ها و وضعیت های کاملا ذهنی(مانند احساس امنیت و راحتی) تا موقعیت های کاملا بیرونی و عینی (دارا بودن موقعیتی ایمن و مطمئن ) باشد. ( ماندل،1377،ص.44)

در واقع کنش های متقابل اجتماعی دو یا چند نفره به ارتباطات متقابل اجتماعی می انجامد. این کنش ها و تعامل ها به تعبیر جامعه شناسان یا مثبت و پیوسته هستند و یا منفی و گسسته. از فرایند کنش های پیوسته و مثبت، همکاری و از کنش های ناپیوسته و منفی رقابت و ستیزه جویی حاصل می شود و از ترکیب این دو، فرایندی به وقوع می پیوندد که آن را اصطلاحا همسازی می نامند . در یک اجتماع فرضی، چنان چه کنش های مثبت و پیوسته در یک فرایند طولانی و به نحوی چشمگیر بر کنش های منفی و گسسته فائق آمده باشند، حالت صلح آمیز پدید می آید و در صورتی که به عکس کنش های منفی و گسسته غالب شده باشند، حالت جنگ افروزی رخ می نماید. صلح