دانلود پایان نامه
4-8-7ظروف آئینی
تمامی ظروفی که در مراسمات آئینی از آنها استفاده شده اند. نقشدار هستند مهمترین خاصیت ظروف پذیر ند اصل کلی فرم هر ظرف به شکلی است که می توان چیزی را در آن قرار داد. این خاصیت در روانکاوی اساطیر در زیر مجموعه نمادهای زمینی خاکی و آبی قرار می گیرد. این موضوع برای انسان شوش که بر مبنای قاعده مادر سالانه اش فرهنگ خویش را می سازد، اهمیت زیادی دارد. از طرف دیگر نقشها نشانی از باروری و حاصلخیزی می دهند. این موضوع برای انسان شوش که فرمها می گیرند آنچه نقشها می دهند وجود داشته است چرا که خاصیت ظرف پذیرندگی است و بر مبنای این مطلب می توان گفت که فرم هایی که در مراسم آئینی از آنها استفاده می نمودند دهنه ای باز دارند. (شکل 24 و 23)

فصل پنجم


مفهوم نقوش سفالینه های منقوش شوش
5-1خصوصیت سفالهای منقوش شوش اول و دوم
سفالهای منقوش شوش خیلی ظریف و با خاک بسیار نرمی ساخته شده، رنگ آنها خیلی روشن است و در حقیقت سفید مایل به زرد یا سبز می باشد. نقش آنها سیاه یا قهوه ای یا بنفش تیره است که مستقیماً روی بدنه ظرف قرار داده شده و گاهی این رنگ به قدری ضخیم است که شبیه به لعاب شده و در نتیجه گذشت زمان ترک خورده و ریخته است. نقوش سفال طبقه اول شوش بیشتر به صورت مجالس مجزا از یکدیگر ترتیب داده شده موضوع نقوش هندسی عبارتست از خطوط شکسته و مثلث ها و صلیب شکسته و خطوط عمودی منتهی به ابرو و نیزه هایی که روی پایه هایی قرار دارد، شاخه ها، گل های پنج پر – حشرات – لاک پشت ها – ماهی ها – مارها – لک لک ها – مرغ های آبی گردن دراز با پاهای دراز، بزهای کوهی، بز معمولی، پلنگ ها، کفتارها و سگ ها. نقش انسان نیز با دقت روی این سفال نشان داده است. اگر سبک نقوشی سفالهای این ناحیه را با سفال های تل بکون مقایسه کنیم متوجه می شویم که نقاش در تل بکون بیشتر به خطوط گوشه دار و نوک تیز غلاقه نشان داده است. در حالی که نقوش طبقه اول شوش خط راست بیشتر طرف توجه بوده است. در نتیجه نقوش تل بکون پیچیده تر از نقوش طبقه اول شوش است. در نقوش سفالهای طبقه اول شوش سادگی و روشنی ارزش واقعی خود را در مجموع ترکیب عناصر محو گردیده است. در بکون موضوع های نقاشی به تعداد زیاد در یک محیط محدود گرد آمده است ولی در طبقه اول شوش نقاش با روش منطمی به کار خود پرداخته و سادگی نقوش را کاملاً رعایت کرده است و سعی کرده است بین هر نقش با نقش دیگر یک فضای آزاد و بدون نقش ایجاد کند. در هیچ منطقه از ایران نقش حیوان با این مهارت دیده نشده و در نقش انسان نیز همین مهارت به کار برده شده است. با سفال طبقه اول شوش در ایران نقش سفال به اعلاء درجه کمال می رسد. تمام سفال هایی که بعد از طبقه اول کشف شده از حیث مهارت هنری از آن پایین تر است. سفال طبقه اول شش بالای زمین بکر در قشر چهار یا پنج متری پیدا شد.
طبقه دیگری که بین 10 تا 7 متر قرار دارد طبقه مذکور را از طبقه ای که در آن لوحه های پرتو ایلامی پیدا شده جدا می کند. در این طبقه برزخ سفال منقوش بسیار کم است.
نام شوش دوم درابتدای این قرن از طرف آقای پوتیه به تمام سفال هایی داده شده که خصوصیات سفال اول شوش را نداشتند. بنابراین تحت نام شوش دوم باید تمام سفال های منقوش واقع بین طبقه لوحه های پرتو ایلامی (در حدود 3000 سال پیش از میلاد) تا زمان «پوزور این شوشیناک« را قرار دارد.
این شخص آخرین پادشاه آوان (در حدود 2200 سال پیش از میلاد) بوده است. بنابراین مدت 700 سال به سبک شوش دوم سفال ساخته می شده است. خیلی طبیعی است که در عرض این مدت طولانی درسبک نقوش این سفال تغییرات زیاد رخ داده باشد. ولی طبقه بندیهای مختلفی که برای تشخیص آن پیشنهاد شده آن اندازه واضح و مشخص نبوده است که بتوان به وسیله آن این سفال ها را طبقه بندی کرد. فقط می توان آن را با سفال جمدت نصر و خفچه در بین النهرین مقایسه نمود. با این حال دو دسته متفاوت در این سفال تشخیص داده میشود. یکی سفال منقوش چند رنگ و دیگری سفال منقوش یک رنگ دسته اول با لوحه های پرتو ایلامی همزمان است و تا دوران سلاطین قدیم ادامه می یابد. روی خمیری زرد رنگ این سفال یک نوع بتونه کمرگی زده شد وسپس ظرف سفالین به کوره برده شده است و پس از خروج از کوره روی آن نقوش رنگین قرمز و بنفش و نارنجی و سیاه طرح شده و این نقوش خیلی پردوام نیست. نقش روی شانه های کوزه، یا روی تمام سطح خارجی ظرف، فقط با نقوش هندسی ترکیب یافته، مانند خطوط شکسته و مثلث و لوزی و چهارخانه و تمام اینها به وسیله تقسیم بندی هایی از یکدیگر جدا شده است. سبک نقوش رنگین تا آخر هزاره دوم پیش از میلاد مرسوم بوده و به منزله دنباله سبک شوش اول به حساب می رفت. ولی هنر آن به درجه هنر شوش اول نمی رسد. موضوع نقوش بیشتر خطوط هندسی است و گاهی نیز از نباتات، مانند شاخه های پر برگ و بوته های کوچک یا حیوانات مانند مار، عقرب، ماهی، مرغهای آبی، گاوها و یا از انسان ترکیب یافته. نقوش این سفال در ابتدا خیلی متنوع بوده ولی هر قدر از عمر آنها می گذرد کمتر دقیق می شود. (شکل1) (جنسن ، ه.و.تاریخ هنر ، پرویز مرزبان ، 1359 ، شرکت سهامی افست با همکاری سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی)

مطلب مرتبط :   مقاله درباره دیوان عدالت اداری، نهادهای عمومی

شکل 1: سفال منقوش به سبک شوش دو http://arseehonar.blogfa.com
5-2 انواع نقوش
نقوشی که هنرمند سفالگر پیش از تاریخ بر روی ظروف سفالی رسم نموده از نظر تنوع به شرح زیر قابل تقسیم است.
1- خطوط
الف – خط ساده
ب – خط شکسته
ج – خط متقاطع