مراحل پایین عینی است در حالی که در مراتب بالا تابع مفاهیم انتزاعی است.
تکرار پیام، برانگیختن عواطف و احساسات، در نظر گرفتن ویژگی‌های زبانی، همانند‌سازی و موضع‌یابی اصولی هستند که برای ساخت برنامه‎های مذهبی خاص کودکان باید مورد توجه قرار گیرند تا آنان بتوانند محتوای پیام دینی را به خوبی درک کنند.
2-1-1-2 رضایی بایندر، محمدرضا. “درآمدی بر نقش تلویزیون در تربیت دینی کودکان و نوجوانان” ، فصلنامه پژوهش های ارتباطی، شماره 35، سال دهم، پاییز 1382.
چکیده: کودکان و نوجوانان، تأثیرپذیرترین مخاطبان تلویزیون به شمار می‌آیند. این مسئله نگرانی‌های عمده‌ای را بین والدین، متخصصان و صاحبنظران علوم اجتماعی و رقبا برانگیخته و تحقیقات زیادی را به خود اختصاص داده است. یکی از مهم‌ترین مباحثی که در این گستره مطرح است، تناسب محتوا و پیام‌های رسانه‌ای با ظرفیت‌ها و توانایی‌های تحولی (developmental) کودکان و نوجوانان است. پژوهشگران معتقدند کودکان در مراحل مختلف رشد و تحول شناختی و عاطفی دارای ظرفیت‌ها و محدودیت‌های ویژه‌ای هستند، بنابراین در انتقال مفاهیم باید میزان درک کودکان از این مفاهیم به طور جدی مورد توجه قرار گیرد. این مقاله با بررسی ویژگی‌های شناختی کودکان و نحوه مفهوم‌سازی آنان از پیام‌های تلویزیونی، موضوع آموزش مفاهیم مذهبی را مورد واکاوی قرار می‌دهد. شاکله اصلی این مقاله را چکیده دو پژوهش انجام شده در این حوزه با عناوین “نقش تلویزیون در شکل گیری و تقویت مفاهیم مذهبی و اخلاقی کودکان دوره ابتدایی” (دادستان و همکاران، 1377) و “کودک، تلویزیون و مفهوم مرگ” (رضایی بایندر، 1378) تشکیل می‌دهد.

2-1-2 پایان‌نامه‌ها:
2-1-2-1 قمری، محمود رضا. خرداد 1390. شیوه‌های انتقال مفاهیم دینی به کودکان” تأکید بر شیوه آموزش مفهوم خدا در تلویزیون. پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد، دانشکده صدا و سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، رشته تولید سیما گرایش مستند، قم.
در چکیده این پایان نامه آمده است : هدف ما در این پژوهش یافتن راهکارهای انتقال مفاهیم دینی از طریق برنامه‌‌های آموزشی تلویزیون به کودکان 7 تا 12 ساله است.اگر شیوه‌ی انتقال مفاهیم دینی متناسب با درک و فهم کودکان، با قالب‌های مناسب برنامه‌سازی انجام گیرد، مطمئناً این مفاهیم با موفقیت به کودکان منتقل می‌شود.
برای ساختن برنامه تلویزیونی مناسب با سن کودکان باید روانشناسی مخاطب خود را از نظر رشد و تکامل جسمانی و همچنین مراحل رشد و تکامل درک دینی بشناسیم، به همین جهت بعد از طرح مسئله در فصل اول، در فصل دوم به شناخت کودکان 7 تا 12 سال از منظر روانشناسی دینی می‌پردازیم. در این فصل رشد جسمانی، روانی و تکاملی درک دینی کودکان بررسی می‌شود.از آنجا که بهترین و کامل‌ترین برنامه‌های تربیتی از سوی خداوند نازل شده است؛ به همین دلیل بعد از شناخت کودکان از لحاظ روحی و جسمی، در فصل سوم تعلیم و تربیت دینی کودکان را از منظر روایات دینی بررسی می‌کنیم تا بتوانیم از شیوه‌های تعلیم و تربیت دینی در برنامه‌سازی‌های خود استفاده کنیم.
بدون شک آنچه در برنامه‌سازی دینی کودکان اهمیت دارد انتخاب قالب و ساختار مناسب برنامه، برای کودکان است که به واسطه آن می‌توان محتوای مناسب و مطلوب را به کودکان منتقل کرد. به این ترتیب در فصل چهارم، قالب‌ها و ساختارهای گوناگون برنامه‌سازی را بررسی خواهیم کرد و نسبت به موضوع پژوهش، جُنگ تلویزیونی به عنوان یکی از ساختارهای برنامه کودک را انتخاب و ارزیابی می‌کنیم.
در فصل پنجم، شیوه انتقال مفهوم خدا به کودکان را در جُنگ‌های تلویزیونی کودکان بررسی می‌کنیم و سعی خواهیم کرد محتوای مناسب برای این برنامه‌ها را نیز معرفی کنیم، همچنین موارد جذابیت و عوامل آن در این نوع برنامه‌‌ها را به طور اختصار بیان کرده و عناصر رنگ، نور و چگونگی بهره‌گیری از آنها را بررسی خواهیم کرد. نتایج به دست آمده از هر فصل، به طور جداگانه در فصل ششم ارائه خواهد شد.
2-1-2-2 نجفی ایوانلو ، جبرئیل. خرداد 1385. دین، کودک و تلویزیون. پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد، دانشکده صدا و سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، رشته تولید سیما گرایش مستند، قم.
در چکیده این پایان نامه آمده است : کودکان به چه برنامه‌هایی علاقه دارند و برنامه محبوب موردنظر آنان چیست؟ کودک علاقه‌مند است سرنوشت یک واقعه در یک جا تمام شود. بنابر ساختار ذهن و رشد شناختی‌اش، حوصله و تحمل تداوم یک برنامه و پیگیری آن را ندارد. به همین دلیل، به فیلم‌های بلند و سریال‌ها علاقه‌مند نیست.
فیلم‌های کارتونی، محبوب‌ترین برنامه کودک است. کودکان نیازهای خود را بیشتر در فیلم‌های خنده‌دار خیالی و مهیج کارتونی می‌یابند و به دنیای خیالی لذت بخش خود و دنیای حیوانات وارد می‌شوند. در مجموع، بهترین و محبوب‌ترین برنامه‌های مورد علاقه کودکان در جدول شماره دو می آید:21
جدول 2-1 : محبوب‌ترین برنامه‌های مورد علاقه کودکان
نام برنامه
توزیع فراوانی
توزیع سنی
توزیع درصد ترکیبی
کارتون
154
8/30
8/30
برنامه‌های ورزشی
103
6/20
4/51
فیلم‌های آموزشی
58
6/11
63
فیلم‌های سینمایی
40
8
71
موسیقی و سرود
37
4/7
4/78
حیات وحش
37
3/7
8/85
سریال
29
8/5
6/91
فیلم‌های مستند
24
8/4
4/96
آگهی تبلیغاتی
18
6/3
100
جمع
500
100

مطلب مرتبط :  

همان‌گونه که آمار نشان می‌دهد، درصد بیننده کودک و نوجوان در برنامه‌های کارتونی به سمت برنامه‌هایی که کمتر حالت نمایشی دارند، کاهش می‌یابد. به عبارت دیگر هرچه برنامه‌ها به حالت روایی شدن و گفت‌وگو نزدیک شوند، از میزان توجه مخاطبان کودک و نوجوان به آنها کاسته می‌شود. تهیه‌کنندگان برای صرف هزینه کمتر، طول مدت یک صحنه را زیاد می‌کنند و به صحبت‌ها و گفتار میان دو شخصیت می‌افزایند و با کم شدن تعداد صحنه‌های به کار رفته عملاً از میزان برنامه‌هایی مانند گزارش‌ها و نمایش‌های عروسکی کاسته می‌شود. شاید به همین دلیل است که کودکان به کارتون بیش از دیگر قسمت‌های برنامه کودک علاقه دارند. چنان که گفته شده است کارتون‌ها به دلیل قالبی که دارند، بیشتر مورد توجه کودکان هستند. البته همه آنها چنین نیستند، بلکه کارتون‌هایی که در آنها شخصیت‌های اصلی فعال هستند، صحنه‌ها زود به زود عوض می‌شوند و از جلوه‌های صوتی و تصویری به میزان زیاد استفاده می‌شود، بیشتر توجه کودکان را به خود جلب می‌کنند22.
2-1-2-3 موسوی، سید ناصر. خرداد 1390. چگونگی بیان آموزه‌های اخلاقی در انیمیشن. پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد، دانشکده صدا و سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، رشته تولید سیما گرایش مستند، قم.
در این رساله، به امکان و چگونگی بیان آموزه‌های اخلاقی در انیمیشن پرداخته شده است.در چکیده این پایان نامه آمده است :
اما برای بررسی بهتر این مطلب لازم دانستیم ابتدا ماهیت رسانه تلویزیون، که رایج‌ترین وسیله برای نمایش این هنر و صنعت است را مورد توجه قرار دهیم. سپس مروری بر تاریخچه بوجود آمدن وتکامل یافتن انیمیشن به لحاظ فنی و محتوایی ـ شناخت تفاوت فیلم انیمیشن نسبت به فیلم زنده و درک قدرت به تصویر کشیدن تخیل وآفرینش نماهایی جذاب و سرگرم کننده‌ـ از طرفی و ذکر مبانی اخلاق و روابط دو سویه رسانه و اخلاق و دامنه تأثیر آن، به این مسئله مهم رسیدیم که انیمیشن ابزاری بسیار قدرتمند برای انتقال پیام به قشر وسیعی از مخاطبین تلوزیون می‌باشد که درصد بسیاری از این مخاطبین را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند.
همچنین با بررسی بسیاری از انیمیشن‌های ساخته شده دریافتیم که تولید کنندگان انیمیشن نسبت به مسئله اخلاق در انیمیشن غافل نبوده و هر شرکت یا فردی با توجه به عقاید و دیدگاه خود، سعی بر آموزش دادن ذهن مخاطبین به سمت اخلاق و یا ضد اخلاق داشته‌اند.نتیجه مهم و قابل تاملی که از این تحقیق حاصل گردیده، لزوم توجه کردن مسئولین فرهنگی جامعه به این مسله مهم است اعم از وارد کردن محصولات خارجی و تولیدات داخلی.
متاسفانه باید پذیرفت آنچه که تا کنون اتفاق افتاده چه در مورد ورود محصولات خارجی و چه در مورد تولید محصولات داخلی، کارشناسی نشده و غالبا متصدیان امر خود آگاهی کافی را در این مورد مهم نداشته‌اند. همانطور که در عنوان رساله ذکر شده، هدف، بیان آموزه‌های اخلاقی از طریق انیمیشن است. اما آیا این وسیله توان و صلاحیت انتقال آموزه‌های اخلاقی را دارد؟ و یا صرفا وسیله ایست که برای تفریح و پر کردن اوقات و سرگرم کردن مخاطب کاربرد داشته و به همین منظور نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد؟
البته شکی نیست که انیمیشن ابزاری قدرتمند و تأثیر گذار بر مخاطب است اما نکته اینجاست که آیا ممکن است از این توان در راستای بیان مفاهیم مثبت اخلاقی استفاده کرد؟
بعضی معتقدند که چون انیمیشن بر پایه اغراق و به تصویر کشیدن غیر واقع ماهیت جذاب خود را نشان می‌دهد لذا اساسا بر پایه کذب استوار است و چنین انتظاری نمی‌توان داشت که وسیله‌ای که خود ذاتا غیر‌اخلاقی است بتواند آموزنده اخلاق باشد.اما با بررسی و توجه به حد و مرز و شرایطی که دین برای اغراق نمودن و استفاده از طنز مشخص نموده، می‌توان نتیجه گرفت که انیمیشن ابزاریست که با داشتن توان و قابلیت زیاد، در ارائه محتوا بسیار حساس است. زیرا همانطوری که در یافته‌های این مقاله مشاهده می‌شود، تهیه کنندگان و کارگردانان انیمیشن با ظرافت بسیار توانسته‌اند از قابلیت‌های این ابزار برای بیان آموزه‌های مورد نظر خود بهره ببرند.
2-1-2-4 ربانی، محسن. خرداد 1382. شیوه‌های بیان مفاهیم قرآنی برای کودکان و نوجوانان. پایان‌نامه کارشناسی ‌ارشد، دانشکده صدا و سیما، گروه هنرهای رسانه‌ای، رشته تولید سیما گرایش مستند، قم.
در این نوشتار تلاش شده است این مساله مورد توجه قرار گیرد که نیاز مخاطبان کودک و نوجوان درک و سپس به کار بستن مفاهیم قرآنی است نه آموزش صرف اطلاعات و اصطلاحات قرآنی (که در جای خود مفید و لازم است اما کافی نیست).از این رو سعی شده که ابتدا مخاطب کودک و نوجوان با ویژگی‌های مختلفش شناخته شود، سپس ضمن شناخت رسانه به شناخت درست تری از محتوای مناسب برای مخاطبان دست یابیم. از این رو، در بخش اول این نوشتار ویژگیهای کودکان و نوجوانان در عرصه های مختلف جسمانی، عاطفی، عقلی و اخلاقی مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش دوم، ویژگی‌های برنامه‌ها ی مناسب کودکان و نوجوانان بررسی می‌شود که خود شامل ویژگیهای تلویزیون و ساختار برنامه‌ها ی کودکان و نوجوانان است. در بخش سوم، موضوعات قرآنی قابل ارائه به کودکان در چهار گروه کلی مسائل اعتقادی، مسائل عبادی، مسائل اخلاقی و معارف تقسیم‌بندی گردید و علاوه بر آن که دیدگاه کودکان و نوجوانان در مقاطع مختلف سنی نسبت به این موضوعات بررسی شد، ریز موضوعات مناسب کودکان و نوجوانان تحت هر موضوع کلی ارائه گردیده است. و در بخش چهارم نیز شیوه‌های کاربردی بیان مفاهیم قرآنی برای سه دوره سنی کودکی اول، کودکی دوم و نوجوانی و در هر دوره با تفکیک چهار موضوع اصلی مورد توجه و بررسی قرار گرفت و راهکارها با ذکر نمونه های متعددی ارائه شده است.

مطلب مرتبط :   قاچاق، نیت، ارتکاب، جرایم، قانونگذار، محال

2-1-3 طرح‌های پژوهشی:
2-1-3-1 آقاکیانت، هرمیک(1373).بررسی نظرات کودکان و نوجوانان تهران در مورد برنامه‌های کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران در نوروز 1373، تهران، مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای.
چکیده: براساس نتایج به دست آمده، 96 درصد از جامعه مورد بررسی، برنامه‌های کودک و نوجوان شبکه یک را در ایام نوروز تماشا کرده‌اند که از جمله برنامه‌های مورد علاقه بییندگان می‌توان به “کودک من عیدت مبارک”، کارتون‌های خارجی “خرس‌های مهربان”، “تام و جری”، “گربه طوسی” و فیلم “اسکیپی” اشاره کرد. براساس نتایج به دست آمده 81 درصد از جامعه مورد بررسی تماشاگر برنامه‌‌های کودک و نوجوان شبکه دوم در نوروز 1373 بوده‌اند. از میان برنامه‌های دیگر پخش شده از شبکه دوم کارتون “میتی کمون” پربیننده‌ترین برنامه بوده است.
2-1-3-2 حسینی، مریم و منیژه پورنوروز (؟).نظرسنجی و نیازسنجی درباره کارتون‌های تولید داخلی، تهران، مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای.
چکیده: در مجموع 68 درصد از پاسخ‌گویان در حد “زیاد” و 31 درصد در “کم” بیننده کارتون‌های تلویزیون هستند. از میان کودکانی که بینده کارتون‌های تلویزیون هستند 45 درصد تمایز بین کارتون‌های ایرانی و خارجی را تشخیص می‌دهند. “قشنگ‌تر بودن” (42 درصد)، “متناسب بودن با فرهنگ خودمان” (22 درصد) و “قابل فهم‌تر بودن” (15 درصد) از عمده‌ترین ویژگی‌های مثبت کارتون‌های ایرانی از نظر دوستداران آن است. به همین ترتیب “قشنگ‌تر بودن” (67 درصد) عمده‌ترین ویژگی مثبت کارتون‌های خارجی از نظر علاقه‌مندان آن است. پاسخ گویان کارتون‌های ایرانی “خداوند لک‌لک‌ ها را دوست دارد ” (66 درصد)، “بچه‌ها وقت بازیه” (62 درصد)، “قصه‌های حسنی” (61 درصد)، “سامی و دوستان فضایی” (57 درصد)، “نیکی و نیکان” و “ماجراهای پنج انگشتی” (هر یک 53 درصد) را بیشتر و “افسانه ماردوش” (16 درصد)، “شجاع مرد کوچک” (21 درصد) را کمتر از سایر کارتون‌ها تماشا کرده‌اند. در مجموع 68 درصد از کودکان به کارتون‌های دنباله‌دار (چند قسمتی) و 22 درصد به کارتون‌های تک قسمت