دانلود پایان نامه
(برنامه عمرانی پنجساله 86-82 منطقه 18، 1381: 12).

3-7- خصوصیات ژئومورفولوژی منطقه 18
3-7-1- ژئومورفولوژی اقلیمی
جهت کلی جریان رودها در سطح کل استان تهران از شمال به جنوب و از شرق به غرب می ‌باشد. به دلیل عدم وجود رودخانه مهم در سطح منطقه 18 تأثیرات ژئومورفولوژیکی رودخانه در این منطقه قابل پیگیری نمی ‌باشد. جهت جریان آبهای زیرزمینی از شمال به طرف جنوب و جنوب‌ شرق می ‌باشد که از توپوگرافی دشت و نواحی تغذیه خود تبعیت می‌کند، سرعت آبهای زیرزمینی منطقه 18 در مقایسه با سایر نقاط شمالی شهر تهران کمتر است (به دلیل شیب کم این منطقه و تأثیر آن بر طبقات زمین ‌ساختی زیرزمین) و بعلت دانه ریز بودن آبرفت و رسی شدن خاکها غیرقابل نفوذ شده و سطح آب زیرزمینی به سطح زمین نزدیک می ‌شود. بالا آمدن آب زیرزمینی در منطقه 18 بعنوان یکی از عوامل مؤثر در تخریب ساختمانها از محدودیتهای برنامه‌ریزی تلقی می‌گردد. همچنین بیلان آب در منطقه 18 بعلت تغذیه سفره‌های زیرزمینی از فاضلاب شهری باعث بالا رفتن سطح ایسایی سفره‌های آبی می ‌شود. بالا بودن سطح ایستایی سفره‌ های آبی زیرزمینی در استحکام عناصر کالبدی شهر مستقیماً تأثیر منفی می‌گذارد و بسیاری از عوامل دیگر از جمله نکات منفی بالا بودن سطح آب زیرزمینی برای منطقه 18 قابل شمارش است (وبسایت شهرداری منطقه 18، 1393 http://region18.tehran.ir).
3-7-2- ژئومورفولوژی ساختمانی
منطقه 18 از لحاظ ساختمانی و تشکیلات زمین‌ شناسی جوان است و در طی دوره‌ های میوسن‌ ـ پلی اوسن شکل نهایی آن ظاهر شده است. تغییرات زمین ‌شناسی از نظر مورفولوژیکی که امروزه ملاحظه می‌کنیم بیشتر از آغاز دوران چهارم زمین ‌شناسی یعنی از حدود 5/1 میلیون سال پیش تا عصر حاضر مربوط می ‌شود.
منطقه 18 از نظر توپوگرافی بر روی نواحی دشتی در ارتفاعات 900 تا 1500 متری قرار دارد که با شیب ملایمی از شمال به جنوب (2 درصد) و از غرب به شرق در قسمت جنوب‌ شرقی شهر تهران گسترش یافته است. شیب منطقه 18 از حوالی انقلاب تا انتهای محدوده این منطقه 2 درصد است که در مقایسه با قسمتهای شمالی بسیار پایین می‌باشد.
جنس خاکهای منطقه 18 از خاکهای آهکی و رسی با بافت بسیار ریز پوشیده شده است و از اراضی حاصلخیز کشاورزی می‌باشد.
گسلهای متعددی در سطح شهر تهران وجود دارند. دو گسل اصلی این شهر عبارتند از گسل شمالی در جهت شرقی و غربی و گسله جنوبی نیز در امتداد شرقی غربی که در حوالی کرج این دو گسل به همدیگر متصل می‌شوند و کل سطح شهر تهران را بصورت جزیره‌ ای جدا از سایر تشکیلات زمین ساختی درمی ‌آورند. منطقه 18 بر روی خط اصلی گسل جنوبی که از کهریزک عبور کرده و پس از گذشتن از دشت ورامین و در حاشیه جنوبی ارتفاعات کوه سرخ به طرف دشت تهران امتداد می ‌یابد و از منطقه 18 عبور می کند و پس از منطقه 18 در حوالی کرج به گسل شمال تهران متصل می ‌شود. علاوه بر گسل اصلی در منطقه 18، گسلهای متعدد دیگری در جهات مختلف امتداد دارند. بطوریکه 616/5 کیلومترمربع از منطقه 18 در محدوده حریم گسلها قرار دارند که یکی از موانع عمده توسعه شهری در این محدوده می ‌باشند (وبسایت شهرداری منطقه 18، 1393 http://region18.tehran.ir).

3-8- خصوصیات جمعیتی، اجتماعی، اقتصادی، صنعتی، سیاسی و خدماتی منطقه 18
3-8-1- خصوصیات جمعیتی و اجتماعی
3-8-1-1- روند تحولات جمعیت منطقه 18
از ویژگیهای جمعیتی این منطقه در طی دهه 1360 مهاجر پذیری گسترده، از شهرستان های تهران، همچون اسلامشهر و رباط کریم و برخی از استان های غربی کشور می باشد که سبب رشد سریع جمعیت و به وجود آمدن اجتماعات خودرو در منطقه گردیده است. این مهاجرت گسترده، ناشی از کشش منطقه و جاذبه هائی همچون قیمت ارزان تر مسکن و نزدیکی به مراکز صنعتی منطقه، واقع در شمال آن می باشد اما در طی دهه 1370، این نرخ مهاجرت کاهش یافته و رشد جمعیت در آن متعادل تر می گردد (فرخی، 1388: 97). این منطقه در سرشماری سال 1355، 211606 نفر جمعیت، سال 1365، 296430 نفر ، سال 1375، 298600 نفر ، سال 1385، 317110 نفر و در سرشماری سال 1390، جمعیت منطقه به 391368 نفر رسیده است.
جدول 3-3- جمعیت و نرخ رشد منطقه 18 طی دوره های 1390-1355
سال
توضیح
1355
1365
1375
1385
1390
جمعیت
211606
296430
298600
317110
391368
نرخ رشد
3.43
0.07
0.6
4.3
3-8-1-2- الگوی سنی جمعیت
همانطور که در جدول 3-4 قابل مشاهده است، گروه سنی 29-25 سال، بیشترین جمعیت (13.42 درصد) را در منطقه 18 به خود اختصاص داده است و گروه سنی صد سال و بیشتر، کمترین جمعیت (0.009 درصد) را به خود اختصاص داده است. طبق داده های آماری سال 1390، هرم سنی منطقه حاکی از جمعیت جوان در منطقه را دارد.
جدول 3-4- جمع و درصد جمعیت منطقه 18 در گروه های عمده سنی در سال 1390
سن
مرد و زن
مرد
زن

مطلب مرتبط :   انقلاب، سیاست، کارتر، اعراب، عرب، ایالات

جمع
درصد
جمع
درصد
جمع
درصد
4-0 ساله
31751
8.11
16225
8.12
15526
8.09
9-5 ساله
27703
7.07
14244
7.13
13459
7.01
14-10 ساله
26603
6.79
13714
6.86
12889
6.72
19-15 ساله
28894
7.38
14419
7.22
14475
7.54
24-20 ساله
43107
11.01
20482
1.26
22625
11.79
29-25 ساله
52541
13.42
25962
13.00
26579
13.86
34-30 ساله
44551
11.38
23426
11.73
21125
11.01
39-35 ساله
33321
8.51
17948
8.99
15373
8.01
44-40 ساله
26248
6.70
14256
7.14
11992
8.25
49-45 ساله
20467
5.22
10460
5.23
10007
5.21
54-50 ساله
17658
4.51
8758
4.38
8900
4.64
59-55 ساله
12936
3.30
6412
3.21
6524
3.40
64-60 ساله
8908
2.27
4491
2.24
4417
2.30
69-65 ساله
6229
1.59
3282
1.64
2947
1.53
74-70 ساله
4421
1.12
2446
1.22
1975
1.03
79-75 ساله
2976
0.76
1659
0.83
1317
0.68
84-80 ساله
1779
0.45
802
0.40
977
0.50
89-85 ساله
840
0.21
408
0.20
432
0.22
94-90 ساله
185
0.04
99
0.04
86
0.04
99-95 ساله
61
0.01
37
0.01
24
0.01
صد ساله و بیشتر
39
0.009
9
0.004
30
0.01
نامشخص
150
0.038
84
0.04
66
0.03
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390

نمودار 3-1- هرم سنی منطقه 18 در سال 1390

مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390، ترسیم نگارنده
3-8-1-3- خانوار و بعد خانوار
در سال 1390 تعداد خانوار منطقه 18، 115151 نفر و میانگین بعد خانوار 3.39 نفر می باشد.
جدول 3-5- تعداد و بعد خانوار منطقه 18
منطقه 18
سال 1390

تعداد جمعیت
تعداد خانوار
بعد خانوار

391368
115151
3.39
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390

3-8-1-4- مهاجرت
به استناد سرشماری سال 1390 جمعاً 17973 نفر از دیگر نقاط کشور و یا خارج از کشور وارد این منطقه شده اند. طبق نتایج سرشماری مهمترین علت مهاجرت به منطقه “پیروی از خانواده” و بعد از آن “دستیابی به مسکن” می باشد.
جدول 3-6- تعداد مهاجرین وارد شده طی 5 ساله گذشته به منطقه 18 بر حسب علت مهاجرت
علت
جمع
جستجوی کار
جستجوی کار بهتر
انتقال شغلی
تحصیل
ادامه تحصیل
انجام یا پایان خدمت وظیفه
دستیابی به مسکن مناسب تر
پیروی از خانواده
سایر
اظهار نشده
17973
2295
912
524
192
50
147
2439
9336
1187
891
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390
3-8-1-5- ویژگیهای اجتماعی جمعیت
میزان باسوادی منطقه 18 طبق سرشماری سال 1390، 57/88 درصد می باشد که از این میزان 91.59 درصد مردان و 85.43 درصد را زنان تشکیل می دهند. وضع زناشوئی شهروندان منطقه نیز در جدول 3-8 قابل مشاهده است.
جدول 3-7- وضع سواد شهروندان منطقه 18
جنس
جمع کل
باسواد
بی سواد
اظهار نشده

جمع
درصد
جمع
درصد
جمع
درصد
مرد و زن
353397
313017
88.57
38729
10.95
1654
0.46
مرد
180262
165106
91.59
14275
7.91
881
0.48
زن
173135
147911
85.43
24454
14.12
770
0.44
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390

جدول 3-8- وضع زناشویی شهروندان منطقه 18
جمع کل
مرد

جمع
حداقل یک بار ازدواج کرده
هرگز ازدواج نکرده
اظهار نشده

جمع
دارای همسر
بی همسر
اظهار نشده

به دلیل فوت همسر
به دلیل طلاق

169137
108128
105758
1229
1134
7
60968
41

زن

جمع
حداقل یک بار ازدواج کرده
هرگز ازدواج نکرده
اظهار نشده

جمع
دارای همسر
بی همسر
اظهار نشده

به دلیل فوت همسر
به دلیل طلاق

331882
162745
117794
105970
9660
2160
4
44932
19
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390
3-8-2- خصوصیات اقتصادی
به لحاظ اقتصادی منطقه 18 را می توان در سه بخش به شرح ذیل طبقه بندی نمود:
– صنایع بزرگ نظیر کارخانجات و مراکز تولیدی عمده، مراکز کشاورزی، دامپروری و باغداری اعم از سنتی، صنعتی و مکانیزه
– مشاغل تولیدی و خدماتی و مجتمع های صنوف که به نوعی به عنوان محور عرضه و یا تولید محصولات خاص فعالیت نموده و بازار مصرف تهران و شهرستانها را تحت پوشش قرار داده اند مثل بازارهای آهن و محصولات چوبی و امثالهم
– مشاغل کوچک و فعالیتهای اختصاصی بخش عمده ای از ساکنین که اغلب کارگر و کارمند می باشند (برنامه عمرانی پنجساله 86-82 منطقه 18، 1381: 16).
3-8-2-1- وضع فعالیت
طبق آخرین سرشماری 39.14 درصد جمعیت منطقه 18 را جمعیت فعال تشکیل می دهد که از کل جمعیت فعال حدود 86.41 درصد شاغل می باشند (مرکز آمار ایران، 1390).
جدول 3-9- وضع فعالیت در منطقه 18
جنس
جمع
جمعیت فعال
جمعیت غیر فعال
اظهار نشده

مطلب مرتبط :   مقاله درمورد تمرین استقامتی، دی اکسید کربن

جمع
شاغل
بیکار
جمع
محصل
خانه دار
دارای درآمد بدون کار
سایر

مرد و زن
331882
129902
112252
17650
19856
55985
107392
18680
16599
3324
مرد
169137
114101
100591
13510
53450
27470
363
14816
10801
1586
زن
162745
15801
11661
4140
145206
28515
107029
3864
5798
1738
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390
3-8-2-2- وضع شاغلان بر حسب گروه های عمده فعالیت
از لحاظ گروه های عمده فعالیت، گروه های تولید صنعتی (ساخت) (29.58 درصد)، عمده فروشی و خرده فروشی؛ تعمیر وسایل نقلیه موتوری و موتور سیکلت (18.22 درصد) و همچنین حمل و نقل و انبارداری (11.65 درصد) بیشترین درصد شاغلین را به خود اختصاص داده اند (مرکز آمار ایران، 1390).
جدول 3-10- وضع شاغلان بر حسب گروه های عمده فعالیت در منطقه 18
جنس
جمع
کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری
استخراج معدن
تولید صنعتی (ساخت)
کشت و صنعت
تأمین برق، گاز، بخار و تهویه هوا
آب رسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت های تصفیه
ساختمان
عمده فروشی و خرده فروشی؛ تعمیر وسایل نقیله موتوری و موتور سیکلت
حمل و نقل و انبارداری
فعالیت های خدماتی مربوط به تأمین جا و غذا
اطلاعات و ارتباطات
مرد و زن
112252
1227
497
33205
56
555
566
9050
20454
13078
1611
1894
مرد
1100591
1103
446
30420
54
514
541
8894
19498
12833
1478
1552
زن
11661
124
51
2785
2
41
25
156
956
245
133
342
جنس
فعالیتهای مالی و بیمه
فعالیتهای املاک و مستغلات
فعالیت های حرفه ای، علمی و فنی
فعالیت های اداری و خدمات پشتیبانی
اداره امور عمومی و دفاع؛ تأمین اجتماعی اجباری
آموزش
فعالیت های مربوط به سلامت انسان و مدد کاری اجتماعی
هنر، سرگرمی و تفریح
سایر فعالیت های خدماتی
فعالیت های خانوارها به عنوان کارفرما، فعالیت های تفکیک ناپذیر تولید کالا و خدمات توسط خانوارهای معمولی برای خود مصرفی
فعالیت های سازمان ها و هیئت های برون مرزی
فعالیت های نامشخص
مرد و زن
2391
648
1629
958
9206
3851
3083
678
2221
115
13
5266
مرد
2115
641
1241
726
7976
1955
1731
517
1702
57
11
4576
زن
276
7
388
232
1230
1896
1352
151
519
58
2
690
مأخذ: مرکز آمار ایران، 1390
3-8-3- خصوصیات صنعتی
بر اساس ساختار فضایی منطقه، بخش صنعتی شامل کارگاهها، صنایع و انبارهای مرتبط با آن در قسمت شمال غربی منطقه شکل گرفته و در لبه جنوبی در جوار محور ساوه نیز کاربری های برون شهری مانند تعمیرگاهها، انبارها و بعضاً صنایع پراکنده مستقر گردیده است. اکثر اراضی این منطقه را در چند دهه پیش باغات و مزارع کشاورزی تشکیل میداده است که با توسعه تهران به طرف غرب بخشی از اراضی مذکور تحت پوشش توسعه شهری قرار گرفته است. منطقه 18 با داشتن 1000 هکتار اراضی کاربرد صنعتی رتبه اول را از لحاظ مساحت در کل سطح شهر تهران داراست. به نحوی که بیش از 30 درصد منطقه را اراضی صنعتی تشکیل می ‌دهند. بخش صنعت در قیاس با سایر فعالیتها 43 درصد از کل شاغلین منطقه را تشکیل می ‌دهد. منطقه 18 در مقایسه با سایر مناطق تهران از لحاظ تعداد شاغلین در بخش صنعت رتبه دوم را پس از منطقه 15 داراست (وبسایت شهرداری منطقه 18، 1393 http://region18.tehran.ir).
3-8-4- خصوصیات سیاسی
همجواری این منطقه با سه شهرستان کرج، شهریار و اسلامشهر و سه منطقه شهر تهران (9، 17 و 19) نشانگر حساسیت و اهمیت این منطقه به عنوان نقطه تلاقی و اصطکاک شهر تهران با نقاط مجاور از نظر مسائل سیاسی و شهری و قانونی