دانلود پایان نامه
، مشارکت عمومی و پیشرفت جامعه و نو آوری متناسب با نیازها و شرایط محلی است. بر اساس قانون خیریه ، سازمان های مذهبی نوعاً « یمان محور » خوانده می شوند تا بر حق آنها برای حفظ مشخصه ایمانی شان تأکید شده باشد و برنامه هایی را که به طور نمونه ای نشانگر منظر مذهبی آن باشد ، پیشنهاد دهد . غلبه مسیحیت و حتی کلیساهای تبلیغی مسیحی و رهبران آنها می تواند دلیل خوبی برای انتخاب واژه « ایمان » باشد ( ,20 Colon-mollfulleda , 2008 ) .
جانسون151 ( 2009 ) بیان می کند : سازمان های ایمان محور ، اهرم اثر بخشی برای توانمند سازی مردم و تأثیرگذاری تغییرات بلند مدت در جامعه به حساب می آیند . سازمان های ایمان محور به عنوان منابع دائمی برای اداره منابع انسانی مطرح می شوند . خط مشی گذاران معتقدند برنامه های خدمات انسانی باید از یک اساس و پایه مالی به رویه ارتباط دهی و توانمند سازی شهروندان برای خدمات رسانی تبدیل شوند . این ایدئولوژی ، اعتقاد اولیه کلینتون وگور152 را پیش گرفت که منابع دولتی دیگر قادر به بودجه دهی به برنامه های غیر اثر بخش را ندارند .جنسن ( 2001 ) این سازمان های را نهاد هایی جذاب برای مفهوم بازآفرینی برنامه های دولت برمی شمارد ؛ زیرا تمرکزشان بر محور نتیجه است (,17 Johnson, A. 2009 ) .
به طور کلی سازمان های ایمان محور برای سیاستگذاران جذاب هستند ؛ چرا که به نظر می رسد بر صرفه جویی ، پاسخگویی فردی ، حاکمیت کمتر ، حساسیت پذیری و انعطاف پذیری در فراهم سازی خدمات اجتماعی تأکید می کنند ، اما مدیریت آن ها به طور پیوسته ای چالشی است و به شدت با فقدان تعریف روشن از معنای « ایمان محوری » درگیر است (,21 Colon- Mollfulleda ,2008 ) .
از جمله عللی که برای تقویت چنین سازمان هایی در آمریکا ذکر شده است می توان به موارد ذیل اشاره کرد :
تمایل به کاهش نقش بخش دولتی در برخی حوزه ها
وجود تعداد کم ولی بسیار موفقیت آمیز حمایت کلیسا های بزرگ از طرح مسکن و توسعه اقتصادی
درک کمتر دیگر مؤسسه های قدرتمند از موقعیت هایی که در آن ها سرمایه گذاری نشده است
انتظار زیاد از پتانسیل « جوامع ایمانی » برای پرداختن به مشکلاتی که دیگران آن ها را مهار ناشدنی می دانند ( Vidal , A.C . 2001,22 ) .
با توجه به اینکه جو عمومی بسیاری از کشور ها به سمت تنوع و گوناگونی سیر می کند و در مقابل ، مشکلات اجتماعی آنها نیز پیچیده تر می شود . در چنین محیطی ، با تاکید بر چنین تنوع غنی از درون دادها گروه های گوناگون باید از طرف دولت ، به فعالیت ترغیب شوند . چرا که یک واحد به تنهایی نمی تواند تمام مشکلات جامعه را حل کنند . از این رو لازم است که تمامی جامعه ، سازمان های ایمان محور ،آموزش ، آژانس های خصوصی و عمومی ، با همدیگر ، در یافتن راه حل ها و به کارگیری آن ها نقش ایفا نمایند . کلیسا و سایر گروه های ایمان محور نهاد های خود جوش سازمان دهی شده ای هستند که دولت از طریق آن ها می تواند از مشارکت جامعه بهره مند شود. همکاری با دولت می تواند برای رهبران وزارتخانه ها ، فرصت های ارتباط با شبکه های جدید ، مثل شرکای تجاری جدید ، سازمان های غیر انتفاعی دیگر ، یا خیرین بالقوه در بخش خیر خواهانه را فراهم کند . دلایل بسیاری برای مشارکت دادن تمامی اجتماعات ، از جمله گرو ه های ایمان محور در فعالیت های دولت وجود دارد . اول ، از یک دیدگاه رهبری یا مدیریتی ، دریافت درون داد از منابع گوناگون ، تصمیم گیری عقلایی را بهبود می بخشد . طرح های ابتکاری قانون خیریه به درون دادهای سازمانی پایین به بالا از گروه های مذهبی اجازه می دهند که بتوانند احتمال افزایش کیفیت و کمیت رویکردها و ایده های ارائه گزینه ها برای یک هدف یا مشکل خاص را در یک رشد فزاینده ارتقا دهند . (,15 Wilson , p. 2003 ) .
بنابراین نهادهای ایمان محور، سازمانهایی هستند که بر پایه باورهای دینی شکل گرفته و یا با شخصیت های مذهبی مرتبط اند و به انجام فعالیت های فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی می پردازند . حداقل تفاوتی که بین این نهادها با دیگر سازمان های مردمی وجود دارد این است که سازمان های ایمان محور در محله هایی از شهر شکل پیدا می کنند که در آنها فعالیت ها و امور مختلف زندگی روزمره انسانی، از مذهب و اعتقادات دینی(اعم از مسیحیت، اسلام و سایر ادیان) متأثر می شوند. درحالی که معمولا سازمانهای اجتماعی- محله ای، در جوامع سکولار و یا متأثر از شرایط دموکراتیک شکل می گیرند. ولی هر دو این سازمانها دارای وجوه اشتراک زیادی هستند از جمله مهمترین این وجوه، توجه به نیازهای اساسی انسانی بویژه خدمات اجتماعی و آموزشی است.
سازمانهای ایمان محور در جوامع جهانی شده امروز، همگی به دنبال جلب مشارکت های مردمی و با تخصص های مختلف هستند بگونه ای که آثار فضایی آنها نشأت گرفته از همین مشارکت های مردمی است. البته در برخی از برنامه ریزی های شهری هم می توان حضور و تشکل انسجام یافته و منتظمی از این سازمانها یافت. برای نمونه زمانی که می خوانیم برنامه ریزان شهری چون نبیل حمدی، برنامه ریز و پژوهشگر شهری- منطقه ای برجسته در این زمینه نوشته اند:
….. برای جلب مشارکت همه گروهها و سازمانها اینطور برنامه ریزی کردیم که گروههای مشترک تشکیل دادیم و برای آنها نقش های مشخصی تعریف کردیم. این ترکیب عبارت بود از: سازمانهای غیردولتی بین المللی، خیرین، متنفذین محلی، کارشناسان و مهندسان شهرداری، سازمانهای محله محور، هیئت مؤسسان احزاب سیاسی در سطح محله. همه این گروهها موظف بودند به مشارکت مردمی توجه داشته و آن را در دستور کار خود قرار دهند. هرچند مفهوم و نوع مشارکت ها برای هریک از این گروهها، متفاوت بود ولی شناخت آنها و اقدام در جهت جلب مشارکت در اولویت کاری آنها قرار داشت (Hamdi. N. 2010:88-9). اهمیت و جایگاه اجتماعی-فرهنگی این نهادها در شهرهایی مانند مونترال تا به آن حد است که آمادگی کافی برای استقبال و خدمات دهی به همه مراجعه کنندگان اعم از هم کیشان و غیر آنها را دارند. حضور قوی و مستمر آنها در تمام ایام سال و بویژه شرایط خاص زمانی مانند اعیاد، مراسم اعتقادی، ناملایمات طبیعی( تشدید سرما، یخبندان و …) بسیار چشمگیر است. سازمان های ایمان محور زیادی از جمله نهادهای مردمی جامعه مسلمان مراکش در مونترال که به فعالیت های مختلف مشاوره، آموزش و ایجاد تسهیلات گوناگون می پردازد (فنی ، زهره ،1391 ، 7). یکی از زمینه های فعالیت این سازمانها ایجاد و تجهیز مراکز آموزشی دانش محور به منظور تقویت مهارت های شغلی مراجعین153 است. در این ارتباط، علاوه بر دریافت کمک های مالی دولتی، خیرین و افراد مرفه با ملیت و اعتقادات مشترک هم کمک می کنند. از سوی دیگر جهت فرایند کاریابی، برخی از سازمانها و افراد مرتبط با مراکز تجاری و اقتصادی هم در قالب برنامه های استانی- محلی و سایت های شبکه ای خدمات خود را ارائه می دهند.
4-3 سازمانهای ایمان محور محله ای و مردم نهاد در ایران
: (Faith –based organizations neighborhood and 154NGO in the iran )
در ایران سازمانهای ایمان محور و مردم نهاد به گونه های مختلف فعال می باشند . بسترهای اصلی این فعالیت متکی بر ارزشمندی تعاون و همیاری ، خیرخواهی و نیکوکاری و هدایت حرَف بوده است . تمدن ایران باستان، آموزه های دینی در قرآن و روایات و تمدن پر فراز و نشیب اسلام زمینه های عمده ترغیب به تشکلهای غیر رسمی و غیر انتفاعی در در دوره های مختلف بوده است. سازمانهای ایمان محور در ایران باستان سابقه دیرین دارد و در دوره جدید نیز فعالیت انجمن های صنفی در بازار توانست ، ایران را از بحران مغول عبور دهد ( نمازی ، حمیدرضا ، 1386 ، 28 ) . سابقه شکل گیری جامعه مدنی در ایران را شاید بتوان در دوره صفویه یافت که با ظهور طبقات و گروه های اجتماعی و فعالیت آنها در مناسبات اجتماعی و سیاسی دگرگونی هایی در تاریخ ایران پدید آمد . از جمله این طبقات و گروه های جدید در کنار گروه های سنتی مثل اشرافیت زمین دار و اشرافیت دربار طبقه روحانیت که در دوره های بعد نقش تعیین کننده ای در تحولات و جریانات سیاسی و اجتماعی داشتند و نیز طبقه تجار نیرو مندی که در نتیجه توسعه تجارت و توسعه ارتباط با غرب به تدریج ظاهر شدند . با روی کار آمدن حکومت قاجار گروه های سنتی به حیات خود ادامه دادند اما روحانیت در این دوره در بیداری مردم جامعه در برخورد با مشکلات خارجی گستره وسیعتری از مشارکت در صحنه سیاسی و اجتماعی را برعهده گرفت و نیز پیوند بین روحانیت و بازار برقرار گردید که بعدها دگرگونی های سیاسی اجتماعی ایران اثرات مهمی را برجای نهاد. همچنین در این دوره در نتیجه روند صنعتی شدن و پیچیده شدن روابط اقتصادی و اداری جامعه شاهد ایجاد طبقه روشنفکران هستیم که با افزایش نقش آنها در اداره امور میزان اثرگذاری آنها دگرگونی های اجتماعی افزایش می یابد . با پیروزی انقلاب مشروطه، نظام مشروطه به سمت حزب گرایی و فرقه گرایی رفت و تا زمان استقرار کامل سلطنت رضاخان دو حزب سیاسی تأسیس شد شامل حزب اعتدال و حزب دموکرات. با ورود اندیشه جدید غرب به ایران از طریق اشخاصی که برای نخستین بار با صاحبان این فکرها که به ایران در قالب های گوناگون ، تبلیغی ، سیاحتی و مانند آن رفت و آمد داشتند با ایرانیانی که به دلایل مختلف به اروپا رفتند و با پدیده ها و ابزارهای اجتماعی غرب بویژه نهادهای جمعی آشنا شده یا حتی به عضویت آن درآمدند و تأثیر بسزایی در شکل گیری نهادها و انجمن های بعدی داشتند. ( دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور، 1380، 22) . عامل دیگری که در پدید آمدن انجمن ها مؤثر بود می توان به نظام نامه انتخابات اصنافی دور اول مجلس شورای ملی مصوب 17 شهریور 1285 اشاره داشت که در آن بر تشکیل انجمن های برای نظارت بر انتخابات در شهرهای ایران اشاره شده است . ورود انجمن در صحنه فعالیت های سیا سی برای دفاع از مشروطیت موجب شد تا مخالفان مشروطه نیز به منظور مقابله با این موضوع اقدام به ایجاد انجمن هایی نمایند که این رشد روزافزون انجمن ها را در پی داشت . از این دوره به بعد با استبداد رضاخان و سرکوب هر گونه فعالیت حزبی و آزادی خواهی ، تا دو دهه نهادها ی مدنی موجود از میان رفت و هر گونه تشکل و گروه بندی سیاسی و اجتماعی به شدت سرکوب شد . با سرنگونی رضا شاه و جایگزینی محمدرضا پهلوی حزب ها و جمعیت های سیاسی بار دیگر به صحنه آمدند . بعد از کودتای 28 مرداد 1332 با سرکوب حزب ها و نیروهای سیاسی بار دیگر در روند جامعه مدنی وقفه ایجاد شد. با روی کار آمدن دموکرات ها در آمریکا در سال 1339 عصر دیگری در فعالیت های سیاسی آغاز شد . از این دوره به بعد فراز و نشیب هایی در فعالیت حزب ها و تشکیلات رخ داد و مدام احزاب جدیدی که مولود شرایط اجتماعی و سیاسی جدید بودند شکل می گرفتند که در نهایت تشدید فعالیت همین گروه ها و حزب ها و مشارکت توده مردم در مخالفت با ساختار حکومتی نظام سرنگونی رژیم شاهنشاهی و پیروزی انقلاب اسلامی را به همراه داشت ، پیروزی انقلاب نقطه عطف مشارکت سیاسی ، اجتماعی مردم ایران بود که پس از دوران اولیه استقرار و بعد دوران جنگ تحمیلی و دوران سازندگی، در دوره اصلاحات با تأکید بر مشارکت سیاسی مسیر حرکت بسوی جامعه مدنی عمدتاً در چارچوب مدرن و غربی و در میان طبقه تحصیل کرده بیشتر، شدت گرفت ( همان 24).
امروزه در نتیجه تحولاتی چون افزایش روزافزون تحصیلات عالی و رشد چشمگیر ارتباطات رسانه ای و اینترنتی و آگاهی در ایران شاهد گسترش NGO ها و FBOهای سیاسی و اجتماعی، روزافزون هستیم . سازمان های غیر دولتی وایمان محوردر ایران در پی رخدادهای دهه 1370 و پس از گذشت حدود یک دهه از انقلاب 1357 گسترش یافتند . تعداد این سازمان ها در سال 1347 تنها 377 گزارش شده است، اما تا سال 1378 تعداد آنها به 4000 رسید، که از آن میان، بسیاری دیگر وجود دارند که به ثبت نرسیده اند. همچنین در حالی که از سال 1355 تا سال 1365 تنها 13 سازمان غیر دولتی زنان در ایران وجود داشت، تا سال 1379 این تعداد به 158 سازمان ثبت شده و 92 سازمان ثبت نشده رسید . در سال 1380 این تعداد به 228 سازمان ثبت شده و 200 ثبت نشده و در سال 1381 به 279 ثبت شده و 289 ثبت نشده افزایش یافته است . یکی از عوامل رشد کمی سازمانهای مردم نهاد تأثیر برنامه سوم توسعه است که برای دوره برنامه چهارم نیز تنفیذ شده است . در این برنامه برای حل بسیاری از معضلات اجتماعی بر استفاده از توان سام و سمن تأکید شده است . برای نمونه براساس بند « ه » ماده 194 ” ارتقاء مشارکت نهادهای غیر دولتی و مؤسسات قانون برنامه سوم خیریه، در برنامه های فقر زدایی و شناسایی کودکان یتیم و خانواده- های زیر خط فقر، در کلیه مناطق کشور توسط مدیریت های منطقه ای و اعمال حمایت های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای افراد یاد شده توسط آنان و دستگاه ها و نهادهای مسئول در نظام تأمین اجتماعی صورت می گیرد . در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در ادامه بند « ه »براین مسأله تأکید شده است که : ” اتخاذ رویکرد توانمندسازی و مشارکت محلی، بر اساس الگوی نیازهای اساسی توسعه و تشخیص نیاز توسط جوامع محلی برای ارائه خدمات اجتماعی … از جمله اهداف