ﮐﻢ ) % 11/7 ﺑﺎش ، ( 1342 ﺗﺎ ) % 43/2 داوﯾﺪﯾﺎن ، اﯾﺰدی ، ﻧﻬﺎﭘﺘﯿﺎن و ﻣﻌﺘﺒﺮ ( 1353 ﮔﺰارش ﮐﺮده اﻧﺪ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﺳﺎﯾﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎ ﺑﯿﻦ 13 ﺗﺎ % 18/5 ﻧﻮﺳﺎن ﺑﻮده اﺳﺖ (ﺑﺎش ، 1372 ؛ ﺑﺎﻗﺮی ﯾﺰدی ، ﺑﻮاﻟﻬﺮی ، ﺷﺎه ﻣﺤﻤﺪی ، 1373 ؛ ﺟﺎوﯾﺪی 1372 ؛ ﮐﻮﮐﺒﻪ ﺑﻬﺎدر ﺧﺎن ، 1372 ؛ 1373 ؛ﭘﺎﻻﻫﻨﮓ ، ﻧﺼﺮ ، ﺑﺮاﻫﻨﯽ ، ﺷﺎه ﻣﺤﻤﺪی ، .(1375

ﻣﺎﺗﺮ و ﮐﺮاﻣﺮ( 1988 ) 4 ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻮزﯾﻊ و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮﺑﺮ ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎ در ﺟﻮاﻣﻊ اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺑﺎ ﻓﺮاواﻧﯽ اﻧﻮاع ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎ و ﺻﺪﻣﺎت و ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ در ﺗﻮزﯾﻊ آﻧﻬﺎ ﺳﺮ و ﮐﺎر دارد ، اﯾﻦ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﻮﺿﻮع اﺷﺎره ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺼﺎدﻓﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻮزﯾﻊ ﻧﺸﺪه اﻧﺪ ، ﺑﻠﮑﻪ ﮔﺮوﻫﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ از ﻧﻈﺮ ﻓﺮاواﻧﯽ ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ﺗﻔﺎوت دارﻧﺪ ( ﻣﺎرﺗﺮ و ﮐﺮاﻣﺮ ، 1988 ، ﻧﻘﻞ از ﺷﭙﺮد( 1978 ) 5 ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ را ﭼﺎرﭼﻮﺑﯽ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ﺗﺮﻣﯿﻢ ﺷﮑﺎﻓﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد ﺑﯿﻦ ﭘﮋوﻫﺸﻬﺎی ﭘﺎﯾﻪ و ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻧﻤﻮده و ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ را ﺑﺨﺸﯽ ﺿﺮوری از ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ( وﯾﻠﯿﺎﻣﺰ6 ، . ( 1989
راﺑﯿﻨﺰ( 1978 ) 7 ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ رواﻧﭙﺰﺷﮑﯽ را ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻮزﯾﻊ اﺧﺘﻼﻟﻬﺎی رواﻧﯽ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ .

1 -Hadyamost 2 -Stansfeld 3 -Chank

4 -Marter and Kramer 5 -Shperd 6 -Williams 7 -Robinens

46

ﮐﻮﭘﺮ( 1990 ) 1 ﻣﻌﺘﻘﺪ اﺳﺖ ﮐﻪ رﺷﺪ و ﮔﺴﺘﺮش ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ، راه را ﺑﺮای ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮردی و
ﺑﺮرﺳﯽ ﺑﺮوز ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎ ﺑﺎز ﮐﺮد ( ﭘﺎﻻﻫﻨﮓ ، . ( 1377

ﺑﺮرﺳﻲ ﭘﯿﺸﯿﻨﮫ ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﻛﻮدﻛﺎن در ﺟﮭﺎن و اﯾﺮان

ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﺟﻬﺎن

ﺑﺪﺳﺖ آوردن رﻗﻢ دﻗﯿﻖ ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﮐﻮدﮐﺎن اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ ، زﯾﺮا اوﻻ ﮐﻮدﮐﺎن در ﺑﺮﺧﻮرد ﺑﺎ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ واﮐﻨﺸﻬﺎی ﻣﺘﻔﺎوﺗﯽ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﻧﺤﺮاف ﮐﻤﯽ از ﺣﺎﻟﺖ ﻃﺒﯿﻌﯽ ﺗﺎ ﺣﺪاﮐﺜﺮ اﻧﺤﺮاف ﻣﺎﻧﻨﺪ ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎری رواﻧﯽ ﻏﯿﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﺮدﯾﺪ از ﺧﻮد ﺑﺮوز دﻫﻨﺪ . ﺛﺎﻧﯿﺎ ، ﻧﻤﻮد اﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت در ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﺮ ﺣﺴﺐ ﻣﺤﯿﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻣﺤﯿﻂ رﺷﺪی او ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ . ﺑﺮرﺳﯽ ﻫﺎی اﻧﺠﺎم ﺷﺪه ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ ﺑﯿﻦ ﮐﻮدﮐﺎن 3 ﺗﺎ 15 ﺳﺎﻟﻪ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ 5 ﺗﺎ 15 درﺻﺪ اﺳﺖ . اﯾﻦ رﻗﻢ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻧﯿﺰ ﺻﺪق ﻣﯽ ﮐﻨﺪ (ﻣﺤﻤﺪﯾﺎن ، .( 1378

ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ ﮐﻮدﮐﺎن در ﺟﺰﯾﺮه واﯾﺖ در ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ در ﺳﺎل 1965 اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ ، ﻫﻤﻪ ﮐﻮدﮐﺎن 10 ﺗﺎ 11 ﺳﺎﻟﻪ در اﯾﻦ ﺟﺰﯾﺮه ﺗﺤﺖ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ . ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ ، آﻧﭽﻨﺎن ﮐﻪ ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺗﺸﺮﯾﺢ ﮐﺮده اﻧﺪ % 6/8 ﺑﻮده اﺳﺖ . اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﻣﻄﺮح ﺑﻮده اﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری ﻫﺎی رﻓﺘﺎری ، ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ ﯾﺎ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﺑﻪ اﻧﺪازه ﮐﺎﻓﯽ ﻣﺸﺨﺺ و ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﺒﺐ رﻧﺞ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﯾﺎ ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در ﺧﻮد ﮐﻮدک ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ ﯾﺎ ﭘﺮﯾﺸﺎﻧﯽ و اﺧﺘﻼل در ﺧﺎﻧﻮاده ﯾﺎ ﺟﺎﻣﻌﻪ اﯾﺠﺎد ﮐﺮده ﺑﺎﺷﺪ . در اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ، ﭘﺴﺮان ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت رواﻧﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ دو ﺑﺮاﺑﺮ دﺧﺘﺮان ﺑﻮده اﻧﺪ ، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ در ﺷﻬﺮ ﻟﻨﺪن ، ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری را در ﺣﺪود دو ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺒﻞ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ (راﺗﺮ و ﻫﻤﮑﺎران ، .(1975

ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع در ﻃﺒﻘﻪ داﻣﻨﻪ ﺳﻨﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﻮده اﺳﺖ . ﮐﺮاﭘﯿﻨﺴﮏ و ﻫﻤﮑﺎران ( ( 1967 در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ای ﮐﻪ در ﯾﮑﯽ از ﺷﻬﺮﻫﺎی اﺳﺘﺮاﻟﯿﺎ ﺑﺎ 2000 ﻧﻔﺮ اﻧﺠﺎم دادﻧﺪ . ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری را ﺑﺮای ﮐﻮدﮐﺎن 10 درﺻﺪ و ﺑﺮای ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن 16 درﺻﺪ ﮔﺰارش داده اﻧﺪ ( ﺳﻤﯿﻌﯽ ، .( 1379

ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﮐﻮدﮐﺎن اﻧﺘﺎرﯾﻮ ، اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ در ﻣﻮرد ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری – ﻋﺎﻃﻔﯽ در ﮐﻮدﮐﺎن 4 ﺗﺎ 16 ﺳﺎﻟﻪ ﮐﺎﻧﺎداﯾﯽ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﯽ دﻫﺪ . ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﮐﻪ 3294 ﻧﻔﺮ در آن ﺷﺮﮐﺖ داﺷﺘﻪ اﻧﺪ در ﺟﺪول زﯾﺮ آﻣﺪه اﺳﺖ :

1 -Kouper

47

ﺟﺪول : ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﮐﻮدﮐﺎن اﻧﺘﺎرﯾﻮ

ﺳﻦ
ﺟﻨﺲ
ﯾﮏ ﯾﺎ ﺑﯿﺶ از ﯾﮏ اﺧﺘﻼل
اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک
ﭘﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ
اﺧﺘﻼل ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ

11

ﭘﺴﺮ
% 19/5
% 6/ 5
% 10/1

% 10/2

11

دﺧﺘﺮ
% 13/5
% 1/8
% 3/3

7 /% 10

16

ﭘﺴﺮ
% 19/ 2
% 8/1
% 8/9

% 7/9

16

دﺧﺘﺮ
% 16/9
% 2/7
% 3/3

% 11/9

اﻃﻼﻋﺎت اﻧﺘﺎرﯾﻮ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎی ﻣﺸﺨﺺ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ در ﺷﯿﻮع ﺑﺴﯿﺎری از اﺧﺘﻼﻻت ﮐﻮدﮐﯽ وﺟﻮد دارد . اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ – رﻓﺘﺎری د رﻫﺮ دو ﮔﺮوه ﺳﻨﯽ در ﭘﺴﺮان ﺷﺎﯾﻊ ﺗﺮاز دﺧﺘﺮان اﺳﺖ (ﻋﯿﺴﯽ زاده ، .(1386

در ﺳﺎل 1969 ، ﮐﻤﯿﺘﻪ ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﯽ ﮐﻮدﮐﺎن ﻧﺘﯿﺠﻪ ﮔﯿﺮی ﮐﺮد ﮐﻪ 13/6 درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن از ﻧﻈﺮ ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ دﭼﺎر اﺧﺘﻼل ﻫﺴﺘﻨﺪ . ا زاﯾﻦ ﻣﯿﺎن ، ﺣﺪاﮐﺜﺮ 2 ﺗﺎ 4 درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن دﭼﺎر اﺧﺘﻼﻻت ﺷﺪﯾﺪ ﻫﺴﺘﻨﺪ و 8 ﺗﺎ 10 در ﺻﺪ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت دﯾﮕﺮی ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ درﻣﺎن دارﻧﺪ . در آﻣﺮﯾﮑﺎ 13/6 درﺻﺪ ﯾﻌﻨﯽ 9 ﻣﯿﻠﯿﻮن ﻧﻔﺮ ﮐﻮدک دﭼﺎر اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ – رﻓﺘﺎری ﻫﺴﺘﻨﺪ ( ﺳﻤﯿﻌﯽ ، .(1379

مطلب مرتبط :   مصدق، آمریکا، کودتا، انگلیس، انگلستان، بریتانیا

ﮔﻠﺪ1 و ﻫﻤﮑﺎران ( ( 1980 در ﯾﮏ ﻣﺮور ﺑﺮ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ در آﻣﺮﯾﮑﺎ و ﺑﺮﯾﺘﺎﻧﯿﺎ ، رﻗﻢ 12 درﺻﺪ را ﺑﻪ دﺳﺖ آورده اﻧﺪ . اﮔﺮﭼﻪ اﯾﻦ ارﻗﺎم در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﯿﻦ 6 ﺗﺎ 37 درﺻﺪ ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ . ﻣﯿﺰان اﺧﺘﻼﻻت ﺑﺴﺘﮕﯽ ﺑﻪ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺘﻌﺪدی از ﻗﺒﯿﻞ ﺳﻦ ، ﺟﻨﺲ ، ﻧﻮع اﺧﺘﻼل ، ﭘﯿﺸﯿﻨﻪ زﻧﺪﮔﯽ و ﻧﺎﺣﯿﻪ ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ دارد . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ، ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﭘﺴﺮان ﺑﯿﺶ از دﺧﺘﺮان و در ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﻬﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮ از روﺳﺘﺎﻧﺸﯿﻨﻬﺎ اﺳﺖ . ﻋﻮاﻣﻞ دﯾﮕﺮی ﻧﻈﯿﺮ ﻃﺒﻘﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ – اﻗﺘﺼﺎدی ، ﺧﺎﻧﻮاده ﻫﺎی ﺗﮏ واﻟﺪی ﯾﺎ دو واﻟﺪی و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺳﻦ ﺑﺮ ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺛﺮ ﻣﯽ ﮔﺬارﻧﺪ (ﮐﺎزدﯾﻦ2 ، 1988 ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻋﯿﺴﯽ زاده ، .(1386

ﻧﺘﺎﯾﺞ ذﮐﺮ ﺷﺪه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دﺷﻮارﯾﻬﺎی ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺣﺪ وﻣﺮز ﺑﯿﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﺑﻬﻨﺠﺎر و ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎر ﻧﯿﺰ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺿﯿﺢ اﺳﺖ . ﺗﻤﺎم ﮐﻮدﮐﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﻫﺮ ازﭼﻨﺪ ﮔﺎﻫﯽ رﻓﺘﺎرﻫﺎی ﻧﺎﺑﻬﻨﺠﺎری از ﺧﻮﯾﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ و ﭼﻮن ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺖ ، ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن و ﻧﻮﺟﻮاﻧﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری را ﺑﺎ ارﻗﺎﻣﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ) % 1 ﻓﻮم ﮐﯿﻦ3 ، ( 1972 و % 8 (اوﻟﻤﺎن4 ، ( 1952 و ) % 10 ﺑﺎور5 ، ( 1960 و ) % 20 ﮐﻠﯽ6 وﻫﻤﮑﺎران ، ( 1977 ، ) % 24 ﺳﯿﻠﻮا 7 و ﻫﻤﮑﺎران ، (1974 ﺑﺮ آورد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ . ﺑﺨﺸﯽ از ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﯿﺰان ﺑﺮآوردﻫﺎی ﯾﺎد ﺷﺪه ﻧﺎﺷﯽ از ﻋﺪم ﺗﻮاﻓﻖ ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن درﺑﺎره ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎﯾﯽ

-Gold -Kazdin -Fomkine -Olmane -Bawer -Kley -Silova

1

2

3

4

5

6

7

48

ﻧﻈﯿﺮ ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ اﯾﻦ ﮔﻮﻧﻪ رﻓﺘﺎرﻫﺎ ، ﭼﮕﻮﻧﮕﯽ ﺑﺮوز ، ﻓﺮاواﻧﯽ ، ﺷﺪت ، ﻣﺪت و ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ رﻓﺘﺎرﻫﺎ در آن ﺑﻪ وﻗﻮع ﻣﯽ ﭘﯿﻮﻧﺪﻧﺪ ، ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ (ﺳﻤﯿﻌﯽ ، .( 1379

راﺑﯿﻦ و ﺑﺎﻟﻮ( 1978 ) 1 در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ای ﺑﺮای ﺗﻌﯿﯿﻦ درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن دارای اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری از ﻧﻘﻄﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻌﻠﻤﺎن اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮدﻧﺪ . ﺑﺪﯾﻦ ﺗﺮﺗﯿﺐ ﮐﻪ از ﻣﻌﻠﻤﺎن آﻣﺎدﮔﯽ ﺗﺎ ﮐﻼس ﺷﺸﻢ اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺧﻮاﺳﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری را ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﻨﺪ

. ﺗﻌﺪاد ﮐﻞ ﮐﻮدﮐﺎن در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ 1586 ﻧﻔﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﯿﺶ از ﻧﯿﻤﯽ ( ( % 59 ﺣﺪاﻗﻞ ﺗﻮﺳﻂ ﯾﮑﯽ از ﻣﻌﻠﻤﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﻮدک ﻣﺸﮑﻞ دار اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ . ﯾﮑﯽ از دﻻﯾﻞ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن اﯾﻦ ارﻗﺎم اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ا زﻣﻌﻠﻤﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﻮدﮐﺎن ﻣﺸﮑﻞ دار را ﺧﻮد ﻣﺸﺨﺺ ﮐﻨﻨﺪ ، ﺑﺪون اﯾﻨﮑﻪ ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﺗﻌﺮﯾﻔﯽ از ﺷﺪت و ﻧﻮع ﻣﺸﮑﻞ داده ﺷﻮد .

ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ ، ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖ ﺗﻌﺮﯾﻒ اﺧﺘﻼﻻت را ﻣﻌﻠﻤﯿﻦ ﻋﻬﺪه دار ﺑﻮدﻧﺪ و ﻫﯿﭽﮕﻮﻧﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮای آن ا زﻃﺮف ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ اراﺋﻪ ﻧﺸﺪه ﺑﻮد . در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ، داﻧﺶ آﻣﻮزان ﭘﺴﺮ 3 ﺑﺮاﺑﺮ داﻧﺶ آﻣﻮزان دﺧﺘﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﮐﺴﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری دارﻧﺪ اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪه ﺑﻮدﻧﺪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﻣﻌﯿﺎر ﺗﻌﯿﯿﻦ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﺑﺎ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری ﺑﻪ ﺟﺎی ﻧﻈﺮ ﯾﮏ ﻣﻌﻠﻢ در ﯾﮑﯽ از ﺳﺎﻟﻬﺎی دوره اﺑﺘﺪاﯾﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺧﻮاﻫﯽ 3 ﻣﻌﻠﻢ در ﺳﻪ ﺳﺎل ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺤﺼﯿﻠﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﯾﺎﻓﺖ ، درﺻﺪ اﺧﺘﻼﻻت اﯾﻦ داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻧﯿﺰ ﺑﻪ 7 درﺻﺪ ﮐﻞ ﺗﻘﻠﯿﻞ ﭘﯿﺪا ﮐﺮد . ﺑﻪ ﺳﺨﻦ دﯾﮕﺮ ، ﻓﻘﻂ 7 درﺻﺪ از ﮐﻞ داﻧﺶ آﻣﻮزان دوره اﺑﺘﺪاﯾﯽ ، ﺗﻮﺳﻂ ﻣﻌﻠﻤﯿﻦ از ﺳﻪ ﺳﺎل ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان داﻧﺶ آﻣﻮزان ﯾﺎ ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری ﮐﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﻪ ﮐﻤﮑﻬﺎﯾﯽ وﯾﮋه دارﻧﺪ، اﻧﺘﺨﺎب ﺷﻮﻧﺪ (ﺳﯿﻒ ﻧﺮاﻗﯽ و ﻧﺎدری ، . (1379

در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ راﺗﺮ2 و ﻫﻤﮑﺎران ( ( 1975 ﭘﺴﺮﻫﺎی ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼﻟﻬﺎی رواﻧﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ دو ﺑﺮاﺑﺮ دﺧﺘﺮﻫﺎ ﮔﺰارش ﺷﺪﻧﺪ. ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ اﻧﺘﺎرﯾﻮ ﻧﯿﺰ ﺗﺎﮐﯿﺪ ﻣﯽ ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎی ﻣﺸﺨﺺ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ در ﺷﯿﻮع ﺑﺴﯿﺎری از اﺧﺘﻼﻻت ﮐﻮدﮐﯽ وﺟﻮد دارد و اﺧﺘﻼﻻت ﻋﺎﻃﻔﯽ – رﻓﺘﺎری در ﻫﺮ دو ﮔﺮوه ﺳﻨﯽ ، در ﭘﺴﺮان ﺷﺎﯾﻌﺘﺮ اﺳﺖ. راﺗﺮ و ﻫﻤﮑﺎران ( ( 1975 ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﭘﺴﺮان را ﺑﯿﺶ از دﺧﺘﺮان ﮔﺰارش ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ( راﺗﺮ و ﻫﻤﮑﺎران ، .( 1975

در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ راﺑﯿﻦ ( ( 1978 ، ﻧﯿﺰ ﺷﯿﻮع ﻣﺸﮑﻼت رﻓﺘﺎری در داﻧﺶ آﻣﻮزان ﭘﺴﺮ 3 ﺑﺮاﺑﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮ از داﻧﺶ آﻣﻮزان دﺧﺘﺮ ﮔﺰارش ﮔﺮدﯾﺪ .

ﯾﮑﯽ از ﻓﺮاﮔﯿﺮﺗﺮﯾﻦ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری دﯾﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد ، ﺗﻨﻮع و ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﭘﺴﺮان اﺳﺖ اﯾﻦ ﮔﺴﺘﺮدﮔﯽ ﺷﺎﻣﻞ ﺗﺤﺮک ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ، ﺧﯿﺲ ﮐﺮدن رﺧﺖ ﺧﻮاب ، رﻓﺘﺎر ﺿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻣﺸﮑﻼت ﯾﺎدﮔﯿﺮی اﺳﺖ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎ را ﻣﯽ ﺗﻮان ﻧﺎﺷﯽ از ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ داﻧﺴﺖ . در ﮐﻞ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﮐﻪ ﭘﺴﺮان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﺧﺘﺮان از ﻧﻈﺮ زﯾﺴﺘﯽ آﺳﯿﺐ ﭘﺬﯾﺮﺗﺮ ﺑﺎﺷﻨﺪ .

از ﻫﻤﺎن دوره ﺟﻨﯿﻨﯽ ﻣﯿﺰان ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ در ﭘﺴﺮان ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﺧﺘﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﺑﯿﻤﺎرﯾﻬﺎی ﺳﺨﺖ ، ﺗﻐﺬﯾﻪ ﻧﺎﮐﺎﻓﯽ و ﻓﻘﺮ در آﻧﺎن ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﯿﺸﺘﺮی ﻣﯽ ﮔﺬارد ﺑﺎ وﺟﻮد اﯾﻦ ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﺗﺮﺑﯿﺖ دﺧﺘﺮان و ﭘﺴﺮان در اﺟﺘﻤﺎع وﺟﻮد دارد در

مطلب مرتبط :   ادب، جوامع، نمادها، پدیده‌های، تخیل، ادبی

-Robin and Ballow -Rutter

1

2

49

ﻣﻮرد ﺗﻔﺎوﺗﻬﺎﯾﯽ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻨﺴﯿﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻧﯿﺴﺖ . ﺑﺮای ﻣﺜﺎل ، ﺗﺮدﯾﺪی ﻧﯿﺴﺖ ﮐﻪ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی در ﭘﺴﺮان ﺳﻬﻞ ﺗﺮ ا زدﺧﺘﺮان ﭘﺬﯾﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد .

در ﻫﺮ ﺣﺎل ﺷﻮاﻫﺪی ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ درﺟﻪ ﺷﯿﻮع ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺧﺘﻼﻻت رﻓﺘﺎری در ﭘﺴﺮان را ﻣﯽ ﺗﻮان ﻧﺎﺷﯽ از اﯾﻦ داﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﮐﺠﺮوی ﻫﺎی ﭘﺴﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺷﻨﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد . ﻣﺎدران اﻧﺘﻈﺎر دارﻧﺪ ﮐﻪ ﮔﺮﻓﺘﺎرﯾﻬﺎی ﭘﺴﺮان از دﺧﺘﺮان ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺗﺮ ﺷﻮد . ﻣﻌﻠﻤﯿﻦ و واﻟﺪﯾﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺤﺮک ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ، ﻧﺎﭘﺎﯾﺪاری، ﺣﻮاس ﭘﺮﺗﯽ و از ﻫﻢ ﮔﺴﯿﺨﺘﮕﯽ ﭘﺴﺮان ﺗﺎب ﺗﺤﻤﻞ ﮐﻤﺘﺮی دارﻧﺪ (ﺳﻤﯿﻌﯽ ،.( 1379

در اﮐﺜﺮ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت ﺳﻠﻮﮐﯽ در ﺑﯿﻦ ﭘﺴﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ از دﺧﺘﺮان ﺑﻮده و ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ د ردﺧﺘﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ از ﭘﺴﺮان ﺑﻮده اﺳﺖ . در ﯾﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﺷﻤﺎل ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﻓﻮﻣﺒﻮن (1991) ﻧﻤﻮﻧﻪ ای ﺷﺎﻣﻞ 2441 ﮐﻮدک در ﺳﻨﯿﻦ 8 ﺗﺎ 11 ﺳﺎل را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار داد . از ﭼﮏ ﻟﯿﺴﺖ رﻓﺘﺎری ﮐﻮدک و ﻣﻘﯿﺎس راﺗﺮ ﻓﺮم ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﯿﻠﻪ ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮی اوﻟﯿﻪ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ . ﭘﺲ اﯾﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺗﺼﺎدﻓﯽ از ﮐﻮدﮐﺎن ﮐﻪ در ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮی اوﻟﯿﻪ ﻋﻼﺋﻢ ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﯽ داﺷﺘﻨﺪ را ﺑﺮای ﭘﯿﮕﯿﺮی ﺑﻌﺪی اﻧﺘﺨﺎب ﮔﺮدﯾﺪﻧﺪ (ﺳﺎﻻری ، .(1380

ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت 12 /4 درﺻﺪ ﺑﻮد و دو ﻃﺒﻘﻪ ﻋﻤﺪه ﺑﯿﻤﺎری ﮔﺰارش ﮔﺮدﯾﺪ . اﺧﺘﻼﻻت ﺳﻠﻮﮐﯽ ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ اﺧﺘﻼﻻت ﻣﺨﺘﻠﻂ ، اﺧﺘﻼﻻت ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ و اﺧﺘﻼﻻت ﺳﻠﻮﮐﯽ – ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ای ﻣﯽ ﺷﺪ و اﺧﺘﻼﻻت ﺳﻠﻮﮐﯽ در ﺑﯿﻦ ﭘﺴﺮان ﺷﺎﯾﻊ ﺗﺮ از دﺧﺘﺮان ﺑﻮد 9 /3) درﺻﺪ ﺑﺮای دﺧﺘﺮان و 5 /6 در ﺻﺪ ﺑﺮای ﭘﺴﺮان) ( ﻓﻮﻣﺒﻮن 1 ، 1996 ، ﻧﻘﻞ از ﻋﯿﺴﯽ زاده ، .(1386

ﺟﻔﺮس و ﻓﯿﺘﺰ ﺟﺮاﻟﺪ 1991 ) 2 ﺑﻪ ﻧﻘﻞ از ﻫﮑﺘﻮر 3 ، ( 1996 در ﯾﮏ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ در اﯾﺮﻟﻨﺪ ، 2029 ﮐﻮدک در ﺳﻨﯿﻦ 9 ﺗﺎ 12 ﺳﺎل در ﻣﺪارس دوﺑﻠﯿﻦ ﻣﻮرد ارزﯾﺎﺑﯽ ﻗﺮار دادﻧﺪ. ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ در ﭼﻨﺪ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ و از ﻣﻘﯿﺎس راﺗﺮ ﻓﺮم ﻣﻌﻠﻢ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وﺳﯿﻠﻪ ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮی اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ و در ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم از ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﻧﯿﻤﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﯾﺎﻓﺘﻪ رواﻧﭙﺰﺷﮑﯽ اﺳﺘﻔﺎده ﮔﺮدﯾﺪ . ﺑﺮ اﺳﺎس اوﻟﯿﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮی ، ﺷﯿﻮع ﮐﻠﯽ اﺧﺘﻼﻻت 16 / 6 درﺻﺪ ﮔﺰارش ﺷﺪ . ( ( 20/8 درﺻﺪ ﺑﺮای ﭘﺴﺮان و 11 /7 درﺻﺪ ﺑﺮای دﺧﺘﺮان ) 206 ﮐﻮدک ﺑﺮای ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم اﻧﺘﺨﺎب ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ 190 ﻧﻔﺮ از آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺳﻂ رواﻧﭙﺰﺷﮑﺎن ارزﯾﺎﺑﯽ ﺷﺪﻧﺪ . ﺷﯿﻮع واﻗﻌﯽ اﺧﺘﻼل 25/4 درﺻﺪ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪ. ﺷﯿﻮع اﻧﻮاع اﺧﺘﻼل 25/4 درﺻﺪ ﺗﺨﻤﯿﻦ زده ﺷﺪ . ﺷﯿﻮع اﻧﻮاع اﺧﺘﻼﻻت ﺑﻪ ﺷﺮح زﯾﺮ ﺑﻮد :

اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک 10 درﺻﺪ ، ﺷﺐ ادراری ، 11/6 درﺻﺪ ، اﺧﺘﻼﻻت ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ 4 / 7 درﺻﺪ ، اﺧﺘﻼﻻت ﻣﺨﺘﻠﻂ ﺳﻠﻮﮐﯽ و ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ 4/7 درﺻﺪ ، ﺳﻨﺪرﻣﻬﺎی ﭘﯿﺶ ﺑﯿﻨﯽ ﺟﻨﯿﻨﯽ 2/1 درﺻﺪ ( ﻫﮑﺘﻮر ، 1996 ، ﻧﻘﻞ از ﻋﯿﺴﯽ زاده ، .(1386

اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک در دوره ﮐﻮدﮐﯽ و ﻧﻮﺟﻮاﻧﯽ ﺷﺎﯾﻊ اﺳﺖ و ﺗﻘﺮﯾﺒﺎ 6 ﺗﺎ 16 درﺻﺪ ﭘﺴﺮان و 2 ﺗﺎ 9 درﺻﺪ دﺧﺘﺮان زﯾﺮ 18 ﺳﺎل ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک ﻫﺴﺘﻨﺪ . اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک در ﺑﯿﻦ ﭘﺴﺮان ﺷﺎﯾﻌﺘﺮ از دﺧﺘﺮان اﺳﺖ و ﻧﺴﺒﺖ آن 4 ﺑﻪ 1 ﺗﺎ 12 ﺑﻪ 1 ﻓﺮق ﻣﯽ ﮐﻨﺪ . ﺑﺴﯿﺎری از دﺳﺖ اﻧﺪرﮐﺎران ، اﺧﺘﻼل رﻓﺘﺎر ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ای را از وﯾﮋﮔﯽ ﻣﺸﺘﺮک ﺑﺴﯿﺎری از ﻣﺸﮑﻼت دوران ﮐﻮدﮐﯽ

1 -Fombon 2 -Jefes and Fiterherald 3 -Hector

50

ﺑﻪ وﯾﮋه ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮی و رﻓﺘﺎر ﺿﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﯽ داﻧﻨﺪ . در ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻫﻤﻪ ﮔﯿﺮ ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺻﻔﺎت ﻣﻨﻔﯽ ﮐﺎراﻧﻪ در ﺟﻤﻌﯿﺖ ﻏﯿﺮ ﺑﺎﻟﯿﻨﯽ 6 ﺗﺎ 16 درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن دﺑﺴﺘﺎﻧﯽ ﮔﺰارش ﺷﺪه اﺳﺖ ( ﮐﺎﭘﻼن ، ﺳﺎدوک ، .(1996

اﺧﺘﻼل ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ 5 ﺗﺎ 10 درﺻﺪ ﮐﻮدﮐﺎن ﺳﻨﯿﻦ ﻣﺪرﺳﻪ را در ﺑﺮ ﻣﯽ ﮔﯿﺮد . در ﻋﯿﻦ ﺣﺎل ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼﻻت ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ ﺗﺎ ﺣﺪ زﯾﺎدی ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ و ﺣﺘﯽ ﺑﻪ 20 درﺻﺪ ﻧﯿﺰ ﻣﯽ رﺳﺪ . ﭘﺴﺮان ﺑﯿﺸﺘﺮ از دﺧﺘﺮان ﺑﻪ اﺧﺘﻼل ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ و ﮐﻤﺒﻮد ﺗﻮﺟﻪ ﻣﺒﺘﻼ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﻧﺴﺒﺘﯽ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﻣﻮرد وﺟﻮد دارد ﺑﯿﻦ 3 ﺑﻪ 1 ﺗﺎ 10 ﺑﻪ 1 د رﻧﻮﺳﺎن اﺳﺖ . در ﺑﺮرﺳﯽ آﮐﺴﻔﺮد و ﻫﻤﮑﺎران ( ( 1987 ﻣﯿﺰان ﺷﯿﻮع اﺧﺘﻼل ﺳﻠﻮک ، اﺧﺘﻼف ﺑﯿﺶ ﻓﻌﺎﻟﯽ و اﺧﺘﻼل ﻫﯿﺠﺎﻧﯽ در ﭘﺴﺮان 4 ﺗﺎ 11 ﺳﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﯿﺐ 6/5 ، 10/1 ، 10/2 درﺻﺪ ﺑﻮد و در دﺧﺘﺮان در ﻫﻤﯿﻦ ﺳﻨﯿﻦ 1/8 ، 3/3 ، 1/5 درﺻﺪ ﮔﺰارش ﺷﺪ . د راﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﮔﺮدﯾﺪ ﮐﻪ ﭘﺴﺮان ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻨﺎداری ﺑﯿﺸﺘﺮ ا زدﺧﺘﺮان دﭼﺎر اﯾﻦ اﺧﺘﻼﻻت ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ ( ﺑﺎﮐﺮ1 ، 1988 ، ﻧﻘﻞ از اﻣﺮآﺑﺎدی ، .(1378