الهی برای جهانیان معرفی می‏کند. <br />آیات الهی در معجزات حضرت عیسی (علیه السلام) نیز وجود داشت، از جمله شفای بیمار کور مادر زاد و پیس و زنده شدن پرنده‏ی گلی و مرده و خبر از اخبار آینده، ولی باز در برابر او عدّه‏ای ایمان نیاوردند.

1.2.2.3. اقوام گذشته
در قرآن کریم زندگی برخی از اقوام گذشته به عنوان نشانه و عبرت برای انسانها معرفی می‏شود که تنها خردمندان، آنها را دریافت می‏کنند و به عنوان هدایت و رحمت برای مومنان به حساب می‏آیند. همچنین در سنن گذشته و در مطالعۀ سرگذشت اقوامی ‏که دچار عذاب شدند درس عبرت وجود دارد.
خداوند دیدن فرجام گذشتگان را برای هدایت کسانی که از خرد بهره‏مند هستند کافی می‏داند زیرا خداوند نشانه‏ای از عقوبتها و عذاب الهی را برای کسانی که خداترس هستند، بر جای گذاشته است.

1.2.2.4. سرگذشت قوم نوح (علیه السلام)
یکی دیگر اقوامی که مطالعۀ سرگذشت آنها از آیات و نشانه های تاریخی در قرآن کریم معرفی میشود قوم نوح هستند که انسانها می‏توانند با مطالعه بر روی سرگذشت آنها از راهی که آنها در زندگی و در برابر آیات الهی در پیش گرفتند، خودداری کنند.
قوم نوح پیامبران را تکذیب کردند. آنها حضرت نوح را تکذیب کردند زیرا آنان گروهی کوردل بودند و آیات الهی را دروغ می‏پنداشتند. خداوند او و کسانی را که با او بودند به رحمتی از خود رهانید و به وسیله‏ی کشتی آنها را از عذاب الهی نجات داد و کسانی را که آیات الهی را دروغ شمردند و مؤمن نبودند، ریشه‏کن کرد و به وسیله‏ی عذاب الهی غرق کرد.
خداوند به حضرت نوح دستور داد که زمانی که خداوند او را از دست قوم ظالم نجات داد، او را سپاس و ستایش کند و از دعا کند که در جای پر برکتی فرود آورد در این مطلب این نکته ظریف نهفته است که خداوند از بنده‏هایش می‏خواهد آن چیزی را از خداوند خواستار هستند به زبان بیاورند و دعا کنند.
حضرت نوح مدّت زیادی به ارشاد و راهنمایی قومش پرداخت ولی قوم او ستمکار بودند و هدایت و راهنمایی آنها هیچ فایده‏ای نداشت به همین دلیل عذاب الهی آنها را فرا گرفت و عاقبت آنها برای جهانیان درس عبرت شدند و حتّی آثار و بقایای کشتی نوح برای عبرت آیندگان توسط خداوند باقی مانده است. تا جهانیان از چگونگی برخورد آنها در برابر آیات الهی و عاقبت آنها آگاهی یابند.

1.2.2.5. نجات بخشی ابراهیم (علیه السلام)
خداوند حضرت ابراهیم را از دل آتش نجات داد و در نجات بخشی او برای کسانی که ایمان آوردند، نشانه‏هایی از قدرت الهی نهفته است.

1.2.2.6. سرگذشت قوم عاد
قوم عاد یکی از اقوامی هستند که در سرگذشت آنها آیات و نشانه‏هایی از قدرت الهی نهفته است. عادیان پیامبران خدا را تکذیب کردند در حالی که حضرت هود آنها را به عذاب الهی هشدار داد، ولی آنها اهمّیّت ندادند و مایه‏ی عبرت جهانیان گشتند.

1.2.2.7. سرگذشت قوم ثمود
حضرت صالح برای قومش از جانب خدا مادّه‏ شتر را به عنوان دلیل آشکاری آورد و در مورد عذاب الهی به آنها هشدار داد که در صورت آسیب رساندن به شتر آنها را فرا می‏گرفت.

قوم ثمود از فرمان او سرپیچی کردند و شتر را پی کردند در نتیجه، گرفتار عذاب الهی شدند.

1.2.2.8. سرگذشت قوم لوط
سرگذشت قوم لوط یکی دیگر از آیات تاریخی به حساب می‏آید که توجّه به اعمال و رفتار آنها و عاقبت آنها آدمی را به خدا می‏رساند. هنگامی که فرستادگان الهی به سوی حضرت لوط آمدند، او به علّت حضور ایشان ناراحت ‏شد، زیرا نمی‏توانست در برابر قومش از آنها دفاع کند، ولی فرشتگان او را دلداری دادند و نوید عذاب قومش را به او دادند و تأکید کردند که از آن شهر سوخته، نشانه‏های آشکاری برای کسانی که از عقل خود استفاده می‏کنند باقی خواهد ماند. قرآن در این زمینه می‏فرماید:
«آنها به حضرت لوط گفتند: ای لوط اگر دست برنداری قطعا از اخراج‏شدگان خواهی بود. گفت به راستی من دشمن کردار شمایم. پروردگارا مرا و کسان مرا از آن چه انجام می‏‏دهند رهایی بخش و خداوند هم آنها توسط بارانی از آتش گوگرد عذاب کرد.»

1.2.2.9. سرگذشت قوم حضرت شعیب (علیه السلام)
سرگذشت قوم شعیب نیز به عنوان درس عبرت در قرآن کریم معرفی شده است.

زیرا آنها به تکذیب آیات الهی پرداختند و خداوند آنها را نیز دچار عذاب کرد و آنها را مایۀ درس عبرت برای جهانیان قرار داد.

مطلب مرتبط :   دیپلماسی، بینالمللی، آمریکا، ایالات، مذاکرات، ارتباطات

1.2.2.10. سرگذشت حضرت یوسف (علیه السلام)
سرگذشت حضرت یوسف به عنوان یکی از آیات و نشانه‏های تاریخی در آیات الهی معرفی شده است. با مطالعه‏ی سرگذشت ایشان درس‏های فراوانی برای کسانی که اهل پرسش باشند، قابل برداشت خواهد بود.

1.2.2.11. سرگذشت اصحاب أیکه
در عذاب اصحاب أیکه برای هوشیاران درس عبرت نهفته است زیرا اهل أیکه ستمگر بودند. اصحاب أیکه نیز از جمله اقوامی به حساب می‏آیند که در قرآن به عنوان آیات و نشانه‏های تاریخی معرفی شده‏اند.

1.2.2.12. سرگذشت قوم سبأ
قوم سبأ نیز یکی دیگر از اقوامی هستند ‏که مطالعۀ سرگذشت آنها باعث عبرت و درس گرفتن است. آنها از نعمت‏های الهی بهره مند بودند، ولی به دلیل ناشکری و کفران به عذاب الهی دچار شدند و به عنوان عبرت خلق قرار گرفتند. آنها برای آن که همه چیز را برای خود می‏خواستند و تنگ نظر بودند از امکاناتی که خداوند برای آنها قرار داده بود خوب استفاده نکردند.

1.2.2.13. سرگذشت اصحاب کهف
همچنین اصحاب کهف به عنوان یکی از آیات و نشانه‏های مهم و شگفت قدرت الهی در قرآن معرفی شده است، که توجّه و مطالعۀ سرگذشت آنها دریچه‏هایی از حکمت را برای روی آدمی باز می‏کند.


نتیجه فصل 2 (بخش اوّل)
در این فصل انواع آیات الهی از منظر قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفت که در دو بخش آیات طبیعی و آیات تاریخی به ذکر انواع آنها اقدام گردید و ذکر شد که آیات طبیعی همان آیات و نشانه‏های هستند که خداوند در جهان آفرینش به عرصۀ ظهور گذاشته است و آیات تاریخی آیات و نشانه‏هایی هستند که در سرگذشت اقوام و افرادی که قبلا زندگی می‏کردند به ودیعت گذاشته شده‏ است و انسانها با مواجهۀ مناسب در برابر آنها می توانند راه صحیح را تشخیص دهند و تجلّی حضور خداوند را در جهان آفرینش احساس کنند. همانگونه که امام صادق (علیه السلام) فرمودند که خداوند در کلامش تجلّی پیدا کرده است.
آیات و نشانه‏های الهی در طبیعت در اختیار همۀ انسانها قرار دارد ولی بیشتر انسانها به آنها به عنوان نشانه و آیه‏ی الهی توجّه نمی‏کنند و با بی توجّهی از درسهای بی‏شمار آنها بهره نمی‏گیرند. آیات طبیعی که در دو جهان درون و برون انسانها ظاهر شده‏اند و این دو جهان متفاوت آیات و راز و رمز فراوانی را در خود جای داده‏اند.
تاریخ و سرگذشت اقوام مختلف نیز یکی دیگر از منابع شناخت و معرفت به خداوند محسوب می‏گردد و به دلیل قانونمندی که داراست مهمترین آیات و نشانه‏هایی از قدرت و حکمت خداوند را در خود جای داده است.
انسانها می‏توانند با توجّه به عاقبت رفتارهای آنها و فرجام کارشان به راه درست رهنمون شوند. زندگی اقوامی مانند قوم لوط، ثمود، نوح، فرعون و . . . و افرادی مانند حضرت مریم و عیسی (علیه السلام)، اصحاب کهف، حضرت یوسف، حضرت یونس و . . . و توجّه به سرگذشت و شیوۀ زندگی و همچنین عاقبت آنها به عنوان نشانه و آیۀ الهی محسوب می‏گردند.
با ذکر این مطالب به بررسی انواع مواجهه مثبت و منفی در برابر انواع آیات الهی، در بخش‏های دیگر این پژوهش پرداخته خواهد شد.

2. بخش دوم
برخوردها و مواجهه‏های منفی در برابر آیات الهی


مواجهه‏های منفی در برابر آیات الهی
انسانها در برابر آیات الهی برخوردها و رفتارهای مختلفی از خود نشان می‏دهند. خداوند در قرآن کریم به معرفی آثار و زمینه‏های ‏این مواجهه‏ها در برابر آیات الهی، پرداخته است. در یک دسته بندی کلی «برخورد و مواجهه» با آیات به دو دسته “مثبت یا خوب” و “منفی یا بد” تقسیم می‏شوند. عدّه‏ای در برابر آیات الهی تسلیم می‏شوند و ایمان می‏آورند و عدّه‏ای هم از پذیرش آن خوداری می‌کنند و کفر می‏ورزند ولی برخورد در برابر آیات به این دو مورد بسنده نمی‏شود و تعداد زیادی برخورد را شامل می‏شود.
برخوردهای مثبت و منفی در یک تقسیم بندی دیگر به رفتارها و برخوردهای اعتقادی و رفتاری تقسیم می‏شوند، که مواجهه‏های اعتقادی از حساسیت بیشتری نسبت به مواجهه‏های رفتاری برخوردار هستند. برخوردهای منفی عبارتند از :

مواجهه‏های منفی اعتقادی در برابر آیات الهی
1. کفر ورزیدن نسبت به آیات
2. تکذیب آیات
3. انکار آیات الهی

مواجهه‏های منفی رفتاری در برابر آیات الهی
1. تکبّر
2. غفلت از آیات و یاد نکردن آیات
3. ظلم و ستم در حق آیات
4. اعراض و رویگردانی، ابطال و تخریب آیات
5. ممانعت مردم از راه یافتن به حق
6. کتمان حق و آیات
7. عهد شکنی در برابر آیات الهی
8. جدال در حق آیات
9. کوری و کری در مقابل آیات
10. استهزا
11. افترا
12. مکر در برابر آیات
13. فراموش کردن آیات و یاد نکردن آیات
14. اوهام و افسانه دانستن آیات
15. کجروی و انحراف پس از روشنگری
16. لجاجت و پافشاری بر روی عقاید باطل
17. خوض در باطل
18. اختلاف در مورد آیات
19. ابطال آیات
20. تحریف آیات
21. عاری شدن (منسلخ شدن) از آیات الهی
22. سحر خواندن آیات

مطلب مرتبط :  

2.1. فصل اوّل
گونه‏های مواجهه‏ی منفی در برابر آیات الهی


گونه‏های مواجهه‏ی منفی در برابر آیات الهی
مواجهه و برخورد در برابر آیات الهی به برخوردهای اعتقادی و رفتاری تقسیم می‏گردند. برخوردهای اعتقادی به عنوان زیربنا و اصل و ریشه‏ی برخوردهای رفتاری به حساب می‏آید و از نظر مقام و رتبه ابتدا برخوردهای اعتقادی از انسان بروز داده می‏شوند و بر مبنای آن، دیگر برخوردهای رفتاری شکل می‏گیرند. و در موارد زیادی تا زمانی که برخوردهای اعتقادی در برابر آیات شکل نگیرند، برخوردهای رفتاری از آدمی‏ نشان داده نمی‏شوند.

2.1.1. برخوردهای منفی اعتقادی در برابر آیات الهی
برخوردهای اعتقادی به مواجهه‏هایی گفته می‏شود که از فکر، اندیشه و عقیده‏ی انسان نشأت می‏گیرد و از روح و جان آدمی ‏بر می‏آید و تمام رفتارهای بعدی انسان را شکل می‏دهد.
مفهوم عقیده: عقیده از ماده[ عقد] به معنای گره خوردگی است . دراصطلاح عبارت است از وابستگی روانی به یک موضوع در حقیقت وقتی موضوعی مورد اعتقاد و ایمان قرار می‏گیرد روح آدمی ‏دگرگون می‏گردد و آثار آن در اعمال و رفتار انسان ظاهر می‏شود. برخورد اعتقادی از آنجا که به فکر و اندیشه مرتبط است از عمق بیشتری در وجود انسان برخوردار است و برای ترک آن به تمرین بیشتری نسبت به برخورد رفتاری نیاز دارد.

2.1.1.1. کفر ورزیدن نسبت به آیات
یکی از بارزترین برخوردهای منفی اعتقادی، کفر ورزیدن در برابر آیات الهی است که زمینۀ بسیاری از برخوردها و مواجهه‏های منفی دیگر به حساب می‏آید و می‏توان آن را به عنوان ریشه‏ی تمامی ‏برخوردهای بد و منفی به حساب آورد. کفر ورزیدن نسبت به آیات الهی مواجهه‏ای است که خداوند در قرآن در آیات بسیاری به معرفی آن می‏پردازد و این خود نشان از اهمّیّت آن دارد.
کافران نه تنها آیات الهی را رد می‏کنند بلکه دیدار آخرت را نیز انکار می‏کنند و از رحمت خدا ناامید هستند.

1- کفر زمینۀ تکذیب
در قرآن کریم کفر به عنوان زمینه‏ای برای تکذیب آیات الهی به شمار آمده است. به عبارتی دیگر انسانها در ابتدا در برابر آیات الهی کفر می‏ورزند و پس از آن دست به برخوردهای منفی دیگری همچون تکذیب می‏زنند. کافران از ابتدا در تکذیب به سر می‏برند. کفر و تکذیب با هم پیش می‏روند و در کنار هم رشد می‏کنند.

2- کفر زمینۀ انکار
کفر زمینۀ انکار آیات را در فرد ایجاد می‏کند و خداوند انکار را تنها مختص به این گروه دانسته است و می‏فرماید: تنها کافران به انکار آیات الهی می‏پردازند، زیرا آنها تحمّل شنیدن آیات را ندارند.

3- کفر زمینۀ ممانعت مردم از راه یافتن
یکی از مهمترین زمینه‏های برخوردی همچون ‏ممانعت مردم از راه خدا، کفر ورزیدن نسبت به آیات است که در قرآن به این مطلب اشاره شده است.
کافران آنقدر جسارت پیدا می‏کنند که نه تنها خود، بلکه دیگران را از راه خدا باز می‏دارند و در این مسیر از هر کوششی دریغ نمی‏کنند و حتی از مال و اموال خود که برای به دست آوردن آن بسیار تلاش کرده‏اند خرج می‏کنند. و در این راه از همه‏ی امکانات خود استفاده می‏کنند تا مردم را از راه هدایت باز دارند، در حالی که چیزی جز حسرت، برایشان باقی نمی‏ماند و در انتها شکست می‏خورند.

4- کفر زمینۀ کوری و کری در برابر آیات
یکی از مهمترین زمینه‏های ‏”کوری و کری در برابر آیات”، کفر ورزیدن است. کفر در برابر آیات الهی، رفتاری است که باعث می‏شود چشم و دل و گوش انسان، از دریافت حقایق و آیات الهی کور و کر شود. آنها در ابتدا خود را به کوری و کری می‏زنند ولی پس از آن خداوند به دلیل اعمالی که مرتکب می‏شوند، بینایی و شنوایی جانشان را از آنها می‏گیرد و برای همیشه کور و کر باقی می‏مانند.
آنها قادر نیستند که از ضلالت خویش رهایی یابند و در گمراهی خود دست و پا می‏زنند تا آن که روز موعود فرا برسد و به