چرا؟
3. آیا می‌توان گفت هیچ قالبی به تنهایی ملاکی برای جذابیت ندارد و این شاخصه‌ها و ویژگی‌های صحیح هر قالب است که اگر در هر قالب مراعات شود سبب جذب کودکان می‌شود؟ (مثلا عموپورنگ و عمو‌قناد هردو قالب جٌنگ اجرا می‌کنند ولی عموپورنگ به دلیل ویژگی‌های بهتری که در قالب خود مراعات می‌کند در جذب مخاطب کودک موفق‌تر بوده است)
4. کدام یک از گزینه‌های زیر در جذب و تاثیرگذاری برنامه‌ها بر کودکان موثرترند؟ چرا؟
 تنوع حرکات
قصه (رومنس)
 تخیل (فانتزی)
 مفاهیم اخلاقی
 استفاده از خانم‌ها
 رنگ و لعاب شاد
 جذابیت‌های فطری
 استفاده از عروسک
 رقص (حرکات موزون)
 موسیقی (قالب موزیکال)
 آواز (شعرهای دسته جمعی)
 کمدی بزن بکوب (اسلم استیک)
 اگر چیز دیگری به نظر شما وجود دارد نام ببرید
5. چه رابطه‌ای بین مفاهیم اخلاقی و قالب‌های برنامه‌سازی برای کودکان می‌بینید
6. آیا ارائه مفاهیم اخلاقی را از عوامل جذب کودکان‌(در برنامه‌های کودک)‌می‌دانید؟چرا؟به چه شکلی؟
7. چند ویژگی مهم و تاثیرگذار را در قالبی از قالب‌های برنامه‌سازی کودک که به نظر شما در جذب مخاطب به سوی این قالب کمک می‌کند نام برده و اگر ممکن است توضیح دهید چرا این ویژگی از نظر شما کمک می‌کند؟
8. آیا می‌توان گفت بعضی قالب‌ها به رویکرد دینی قرابت بیشتری داشته و پتانسیل آنها برای ظرف شدن محتوای اخلاقی بیشتر است؟ کدام قالب‌ها؟ چرا؟
اکنون سؤالات قوام بهتری یافته بود و انسجام بیشتری از قبل پیدا کرده بود. ولی استاد راهنما خواستار تحقیق بیشتری در این خصوص شدند تا به سؤالات جامع‌تری دست پیدا کنم. در این مرحله با رجوع به پیشینه مطالعاتی خودم بهترین گزینه را برای تصحیح سؤالات، «گروه دین،‌کودک و رسانه اتحادیه رادیو و تلویزیون‌های اسلامی» دیدم. پس با مسئول این گروه موضوع خود را مطرح کردم. ایشان نیز با صبر و دقت فراوان پس از استماع موضوع و اهداف آن، به بررسی سؤالات پرداختند. سپس بنده را به یکی از پژوهشگرانی که در موضوعی تقریبا مشابه با افرادی که باید مورد سؤال قرار می‌گرفتند ارجاع دادند. بعد از اینکه نزد آن پژوهشگر رفتم متوجه شدم ایشان با استفاده از روش گراندد تئوری پژوهشی را در باب «دیدگاه¬های برنامه‌سازان درباره‌ی برنامه‌سازی تلویزیونی کودک بار رویکرد دینی : چیستی، چگونگی و مسائل آن» با حضور نزدیک به بیست نفر از برنامه‌سازان به انجام رسانده‌اند. وقتی ایشان با موضوع بنده آشنا شدند از آن استقبال کردند و وقت موسعی را برای بنده خالی کرده و چند جلسه در باب این موضوع باهم به بحث و تبادل نظر پرداختیم. که پس از جلسات متعدد و ایراد تجربیات خود از مصاحبه با برنامه‌سازان و صحبت‌های آنان به سؤالاتی که سؤالات اصلی و پایه مصاحبه شد بدل گشت رسیدیم که در ذیل آن سؤالات آمده است :

4-1-1-1 سؤالات نهایی جهت انجام مصاحبه
1. برنامه موفق چه برنامه‌ای می‌باشد؟
2. به نظر شما در برنامه‌سازی برای کودکان آیا می‌توان مفاهیم اخلاقی را به کودکان منتقل کرد؟ اگر آری چه ضوابط و معیارهایی را برای انجام آن پیشنهاد می‌دهید؟
3. از منظر شما کدام یک از مفاهیم اخلاقی دین را می‌توان برای کودکان مطرح کرد؟اگر برای مخاطبین مختلف کودک (خردسال،کودک و نوجوان) تفکیک می نمایید چه عاملی را سبب تفریق این دسته‌بندی برای هرکدام از مخاطبین می‌بینید.
4. چه رابطه‌ای بین مفاهیم اخلاقی دینی و قالب‌های برنامه‌سازی برای کودکان می‌بینید
5. آیا می‌توان گفت بعضی قالب‌ها به رویکرد دینی قرابت بیشتری داشته و پتانسیل آنها برای ظرف شدن محتوای اخلاقی بیشتر است؟ اگر آری کدام قالب‌ها؟ با چه ویژگی‌هایی؟
6. آیا سن مخاطب (خردسال،کودک،نوجوان) و جنسیتش تاثیری در انتخاب قالبی خاص برای تماشا کردن توسط او دارد؟ اگر آری. کدام قالب را خواهد پسندید و دلیل این انتخاب از نظر شما چیست؟
7. به نظر شما کدام ویژگی‌های برنامه‌ سبب جلب نظر کودکان به برنامه‌های کودک می‌شود؟
8. کدام ژانر(کمدی، فانتزی،موزیکال،اکشن،اسلپ استیک،…) برنامه‌سازی در راستای جذب کودکان دارای پتانسیل بیشتری است؟ چرا؟
9. کدام یک از گزینه‌های زیر در جذب و تاثیرگذاری برنامه‌ها بر کودکان موثرترند؟ چرا؟
• تنوع حرکات
• تنوع تصاویر
• قصه (رومنس)
• متن(پژوهش)
• تخیل (فانتزی)
• مفاهیم اخلاقی
• استفاده از بانوان
• رنگ و لعاب شاد
• جذابیت‌های فطری
• استفاده از عروسک
• رقص (حرکات موزون)
• موسیقی (قالب موزیکال)
• آواز (شعرهای دسته جمعی)
• کمدی بزن بکوب (اسلپ استیک)
• شخصیت‌پردازی شخصیت‌های داستان
• اگر چیز دیگری به نظر شما وجود دارد نام ببرید
10. چند ویژگی مهم و تاثیرگذار را در قالبی از قالب‌های برنامه‌سازی کودک که به نظر شما در جذب مخاطب به سوی این قالب کمک می‌کند نام برده و اگر ممکن است توضیح دهید چرا این ویژگی از نظر شما کمک می‌کند؟
11. آیا بین قالب و محتوا رابطه‌ای خاص وجود دارد؟
12. به نظر شما این ادعا تا چه حد صحیح است: هیچ قالبی به تنهایی ملاکی برای جذابیت ندارد و این شاخصه‌ها و ویژگی‌های صحیح هر قالب است که اگر در هر قالب مراعات شود سبب جذب کودکان می‌شود؟ (قالب در جذب مخاطب چقدر نقش و اهمیت دارد؟)
13. آیا ارائه مفاهیم اخلاقی را از عوامل جذب کودکان‌(در برنامه‌های کودک)‌می‌دانید؟

مطلب مرتبط :  

این سؤالات توانست این بار رضایت استاد راهنما را جلب نماید. حال نوبت مرحله بعدی کار رسید که باید افرادی را جهت مصاحبه مشخص می‌کردیم.

4-1-2 نمونه‌گیری :
با صحبت‌هایی که با آن پژوهشگر محترم انجام دادم متوجه شدم اگر بخواهم از روشی که ایشان برای پژوهش خود بهره برده‌اند استفاده کنم تعداد مصاحبه‌شوندگان با مفهوم اشباع در نظریه داده‌بنیاد رابطه مستقیم دارد. چه اگر در هنگام مصاحبه با پنج نفر به اشباع می‌رسیدیم دیگری لزومی به ادامه مصاحبه‌ها نمی‌بود و فقط از باب تقویت کار می‌شود ادامه داد و اگر هم به اشباع نرسیم تا هزاران مصاحبه‌شونده این پروسه در جریان خواهد بود. لذا در ابتدا تعداد کثیری از افراد را لیست کردیم که در صورت نیاز بتوانیم با آنها مصاحبه انجام دهیم. درباره نمونه شرکت‌کنندگان نیز بحث‌های فراوانی با استاد راهنما و دیگر دوستان انجام دادم که در نهایت به این نتیجه رسیدم که حداقل از سه طیف شرکت‌کننده در این مصاحبه بهره ببرم.
دسته اول : برنامه‌سازان و تهیه‌کنندگان و عوامل برنامه‌های کودک.
دسته دوم : مدیران شبکه‌های کودک به عنوان کارفرمایان و سفارش دهندگان.
دسته سوم : کارشناسان و صاحب‌نظران حیطه برنامه‌سازی کودک.

در دسته اول سعی ما این بود که از با تجربه‌ترین برنامه‌سازان تا جوان‌ترین برنامه‌سازان جزء شرکت‌کنندگان در مصاحبه باشند و نیز اینکه این افراد در شبکه‌های گوناگون با سیاست‌های مختلف و طیف‌های مختلف برنامه‌سازی حضور داشته باشند.
در ابتدا لیستی از همه افرادی که قصد داشتیم با آنها مصاحبه انجام دهیم ولی به دلایل مختلف موفق به انجام آن نشدیم نام خواهم برد و سپس به معرفی اجمالی افرادی که با آنها به مصاحبه پرداختیم می‌پردازم.
دسته اول :
 خانم عذرا وکیلی
 خانم مرضیه برومند
 خانم مهناز آذین
 خانم پروین شمشکی
 خانم گیتی‌فر شفایی
 خانم گیتی خامنه
 خانم فاطمه شیرازی
 خانم سارا روستاپور
 خانم الهه بهبودی
 خانم رودابه حمزه‌ای
 خانم مهناز میرجهانگیری
 آقای محمدحسن راستگو
 آقای ایرج طهماسب
 آقای مجید قناد
 آقای محمد مسلمی
 آقای داریوش فرضیایی
 آقای پرویز امیری
 آقای محمود شهریاری
 آقای کوروش ذاکری
 آقای مهدی نیک روش
 آقای محمود سلامیان
 آقای محمدرضا سرشار
 آقای سیدجلال الدین دری
 آقای رضا حبیبی
 آقای رحمان حاصلی
 آقای حمید مدرسی
دسته دوم :
 خانم محبوبه سمیعی
 آقای احسان حلمی
 آقای جعفر تارین
 آقای اسدالله اعلایی
 آقای محمد میرکیانی
 آقای علی زارعان
 آقای احسان نیلی
دسته سوم :
 خانم زینت چنانی افشار
 خانم نگین حسینی
 آقای باقر ساروخانی
 آقای محمدرضا رضایی بایندر
 آقای ناصر باهنر
 آقای علیرضا رحیمی
 آقای مرتضی گوهری‌پور
 آقای علیرضا رضاداد
 آقای سیدعلیرضا تراشیون
بیش از چهل نفر شرکت‌کننده برای مصاحبه پیش‌بینی شده بود که با بیش از 90درصد افراد بالا برای شرکت در مصاحبه صحبت گردید و بنا به دلایل گوناگون تنها موفق به ضبط نزدیک به بیست نفر از این افراد شدیم که در ادامه مختصرا به معرفی آنها می‌پردازیم و در پیوست پایان‌نامه روزمه کامل‌تری از ایشان ارائه خواهد گردید.

4-1-2-1 آشنایی با مصاحبه‌شوندگان
دسته اول:
1. خانم مهناز آذین
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: بستنی¬ها
2. خانم گیتی فرشفائی
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: گنجشکک اشی¬مشی
3. خانم پروین شمشکی
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: مدرسه موش¬ها
4. خانم الهه بهبودی
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: سپید پر رنگ
5. خانم رودابه حمزه‌ای
o نویسنده، شاعر و ترانه‌سرا؛ نمونه برنامه: خونه به خونه
6. آقای پرویز امیری
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: کودکانه
7. آقای رحمان حاصلی
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: نقطه اوج
8. مهدی نیک‌روش
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: مداد رنگی
9. آقای رضا حبیبی
o تهیه‌کننده و تصویرگر (انیماتور) کودک؛ نمونه برنامه: بچه های مسجد
10. آقای محمود سلامیان
o تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: : شبهای ململی
11. آقای مجید قناد
o تهیه‌کننده و مجری؛ نمونه برنامه: هاچین و واچین
12. آقای محمد مسلمی
o کارگردان؛ نمونه برنامه: فیتیله
دسته دوم :
1. آقای اسداله اعلایی
o مدیر گروه کودک و نوجوان شبکه یک سیما به مدت 14 سال؛ تهیه‌کننده؛ نمونه برنامه: نیمرخ
2. آقای علی زارعان
o مدیر گروه کودک شبکه دو؛ تهیه‌کننده، طراح و نویسنده مجموعه های کودک و نوجوان
3. آقای احسان نیلی
o مدیر گروه کودک و نوجوان شبکه قرآن؛ نمونه برنامه : زمین آسمانی
4. آقای مجید میرکیانی
o مدیر گروه کودک و نوجوان شبکه های دو و جام جم؛ نویسنده؛ سردبیر برنامه قصه¬های ظهر جمعه در رادیو؛ نمونه برنامه: قصه¬های ظهر جمعه
دسته سوم :
1. خانم نگین حسینی
o نویسنده کتاب جُنگ تلویزیونی برای کودکان، انتشارات اطلاعات، 1385
2. آقای علیرضا رحیمی
o مدیر پروژه دین رسانه و کودک در اتحادیه رادیو و تلویزیون‌های اسلامی
3. آقای مرتضی گوهری‌پور
o پژوهشگر عرصه برنامه‌سازی کودک و نوجوان

مطلب مرتبط :   خلیج، جنگ، نفت، اوپک، انقلاب، عربستان

4-1-3 نحوه پرسش سؤالات از مصاحبه‌شوندگان
به دلیل استفاده از روش داده‌بنیاد و انعطاف بسیار زیاد در ساختار سؤالات و باز-پاسخ بودن آنها، امکان طراحی و صورت¬بندی سؤالات دیگری نیز در مسیر پژوهش فراهم شد. به عنوان نمونه در فرآیند پاسخ‌های دریافتی در خصوص سؤال اول، از چگونگی به هدف رسیدن برنامه سؤال شد. و نیز در هر سؤال اگر نقطه مبهمی ایجاد می‌شد سؤال یا سؤالات متعددی از مصاحبه‌شونده صورت می‌پذیرفت تا به جواب قانع کننده و روشنی دست پیدا کنم. حتی برای اینکه زوایای سؤال بیشتر باز شود بعد از شنیدن پاسخ مصاحبه‌شونده به طور خلاصه نظرات مصاحبه‌شوندگان قبلی برای ایشان بیان می‌شد و نظر ایشان را درخصوص جواب آنها جویا می‌شدم. و یا هرجا که احساس می‌کردم سؤال از طرف بنده خوب به مصاحبه‌شونده تفهیم نشده است با تکرار آن در شکل دیگر و نیز ارائه جواب‌هایی که دیگر مصاحبه‌شوندگان داده بودند ایشان را به سؤال نزدیک و جواب مربوط به سؤال را اخذ می‌کردم. مثلا به عنوان نمونه وقتی از مصاحبه‌شونده‌ای سؤال شد که آیا می‌توان گفت بعضی قالب‌ها به رویکرد دینی قرابت بیشتری داشته و پتانسیل آنها برای ظرف شدن محتوای اخلاقی بیشتر است؟ و احساس کردم سؤال برای ایشان گنگ است سؤال را اینگونه مطرح کردم که آیا می‌شود گفت مفاهیم اخلاقی در بعضی قالب‌های برنامه‌سازی بهتر بیان می‌شوند؟ . که این مدعای بنده در قالب نزدیک به هزار و دویست دقیقه مصاحبه تصویری و صوتی موجود می‌باشد.
جامعه آماری و حجم نمونه
با توجه به محدود بودن افرادی که در این زمینه کار کرده‌اند و تجربه عملی دارند، و همچنین اینکه در استفاده از نظریه داده¬بنیاد در مرحله اول از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده می‌شود، 15 نفر از افراد شناخته شده برنامه¬سازی کودک که دارای کارنامه برنامه-سازی در عرصه کودک و نوجوان هستند، انتخاب شده‌اند. بدیهی است با توجه به اینکه در تحقیق¬های داده‌بنیاد مبنای کار محقق این است که با پیشرفت مصاحبه¬ها و دسترسی به داده¬ها و اطلاعات بیشتر حجم نمونه به صورت هدفمند تا زمان اشباع داده¬هاو اطلاعات تحقیق مشخص شود، درصورتی که اشباع حاصل نشد، روند مصاحبه¬ها ادامه خواهد یافت. علیرغم اینکه داده¬ها در مصاحبه¬های یازده و دوازده اشباع شدند و نیازی به ادامه مصاحبه-ها احساس نمی‌شد، به دلیل هماهنگی¬های انجام شده با برخی از برنامه¬سازان و تنظیم وقت و همچنین اتقان بیشتر داده¬ها، حجم نمونه تا 19 نفر افزایش یافت.

4-1-4 گزیده‌ای از صحبت‌های شرکت‌کنندگان در مصاحبه
4-1-4-1 مرتضی گوهری‌پور :
برنامه موفق برنامه‌ای است که براساس اصول برنامه‌سازی تولید شده است این اصول برنامه‌سازی با توجه به کشفیاتی که من در پژوهشم از برنامه‌سازان داشته‌ام همه شرایط لازم حداقل با کیفیت را