دانلود پایان نامه

2. دارا بودن پایه نظری قوی
3. استفاده از تمام اطلاعات n بنگاه در بازار: از تمامی اطلاعات نمونه برای محاسبه شاخص های تمرکز استفاده می شود.
4. راحتی محاسبه و تحلیل (خدادادکاشی و شهیکیتاش، 1384).
در این مطالعه، برای اندازه گیری رقابت در بازار محصول از شاخص Q توبین استفاده می شود. همچنین، به منظور بررسی بیشتر فرضیه اصلی سوم، علاوه بر شاخص Q توبین، دو شاخص هرفیندال-هیرشمن و نسبت تمرکز n بنگاه نیز به عنوان شاخص رقابت به کار برده می شوند.
2-6-1- شاخص Q توبین ساده
کل داراییها به ارزش دفتری / کل بدهی به ارزش دفتری + کل سهام به ارزش بازار = Q توبین
(مرادی و پورحسن، 1389).
شاخص Q توبین که از تقسیم کل سهام به ارزش بازار به علاوه کل بدهی به ارزش دفتری بر کل دارایی ها به ارزش دفتری، حاصل می شود. لیندن برگ و راس (1981) نشان دادند که نسبت Q توبین (یا به بیان ساده تر نسبت Q) از نظر تئوریکی صحیح بوده و توانمندترین معیار قدرت بازار شرکت است. در بازارهای رقابتی، نسبت Q توبین تمامی شرکت ها برابر با یک خواهد بود. انتظار بر این است که شرکت های دارای نسبت Q توبین بیشتر از یک از مزیت رقابتی به شکل قدرت انحصار یک جانبه یا چند جانبه برخوردار باشند. این متغیر در پژوهش های چوالیر (1993)، چونگ و پرویت (1994)، راتیناسامی و همکاران (2000)، پاندی (2004) و گانی و همکاران (2011) با همین تعریف مورد استفاده قرار گرفته است.
2-6-2- شاخص هرفیندال-هیرشمن (HHI)
یک شاخص اقتصادی است که برای سنجش میزان انحصار و رقابت در بازار به کار برده می شود و از حاصل جمع توان دوم سهم بازار کلیه شرکت های فعال در صنعت به دست میآید. حاصل که بین 0 تا 1 بوده، هر چقدر به 1 نزدیک تر باشد، بیانگر تمرکز و کمتر بودن رقابت و هر چه به 0 نزدیک تر باشد، نشان دهنده عدم تمرکز و بیشتر بودن رقابت است (حساس یگانه و همکاران، 1387). این متغیر در پژوهش های گانی و همکاران (2011) و خداداد کاشی و شهیکی تاش (1384) با همین تعریف مورد استفاده قرار گرفته است.
این شاخص از حاصل جمع توان دوم سهم بازار کلیه بنگاههای فعال در صنعت به دست میآید:
k = تعداد بنگاههای فعال در بازار
= سهم بازار شرکت i ام:
= فروش شرکت j
i = نوع صنعت (هارت، 1971: 79).
2-6-3- شاخص نسبت تمرکز n بنگاه ()
یکی از شاخص های تمرکز است که در اکثر مطالعات تجربی به کار برده می شود و از حاصل جمع سهم بازار n بنگاه برتر به دست می آید. حاصل این شاخص نیز همانند شاخص هرفیندال-هیرشمن بین 0 تا 1 بوده، که هر چقدر به 1 نزدیک تر باشد، نشان دهنده تمرکز بیشتر و هرچه به صفر نزدیک تر باشد، نشان دهنده رقابت بیشتر است. این متغیر در پژوهش خداداد کاشی و شهیکی تاش (1384) با همین تعریف مورد استفاده قرار گرفته است.
این شاخص به صورت زیر تعریف میشود:
i = 1,…,K K>N
k = تعداد بنگاههای فعال در بازار
N = تعداد بنگاههای بزرگ
= سهم بازار بنگاه i ام
این شاخص عبارت است از سهم بازار n بنگاه برتر. هیچ پشتوانه نظری برای انتخاب n وجود ندارد و محقق به صورت اختیاری مقدار n را انتخاب می کند که معمولاً n برابر 4 یا 5 در نظر گرفته می شود. در این پژوهش، نسبت تمرکز 4 بنگاه به کار برده می شود.
2-7- رابطه بین اهرم مالی و مدیریت سود
متغیرهای کنترلی به کار گرفته شده در این پژوهش عبارتند از: اهرم مالی و اندازه شرکت. که در ادامه رابطه هر کدام از این متغیرها با مدیریت سود به تفکیک توضیح داده می شود: