دانلود پایان نامه

2- شاخص هرفیندال-هیرشمن: یک شاخص اقتصادی است که برای سنجش میزان انحصار و رقابت در بازار به کار برده می شود و از حاصل جمع توان دوم سهم بازار کلیه شرکت های فعال در صنعت به دست میآید. حاصل که بین 0 تا 1 بوده، هر چقدر به 1 نزدیک تر باشد، بیانگر تمرکز و کمتر بودن رقابت و هر چه به 0 نزدیک تر باشد، نشان دهنده عدم تمرکز و بیشتر بودن رقابت است (حساس یگانه و همکاران، 1387). این متغیر در پژوهش های گانی و همکاران (2011) و خداداد کاشی و شهیکی تاش (1384) با همین تعریف مورد استفاده قرار گرفته است.
3- شاخص نسبت تمرکز n بنگاه: یکی از شاخص های تمرکز است که در اکثر مطالعات تجربی به کار برده می شود و از حاصل جمع سهم بازار n بنگاه برتر به دست می آید. حاصل این شاخص نیز همانند شاخص هرفیندال-هیرشمن بین 0 تا 1 بوده، که هر چقدر به 1 نزدیک تر باشد، نشان دهنده تمرکز بیشتر و هرچه به صفر نزدیک تر باشد، نشان دهنده رقابت بیشتر است. این متغیر در پژوهش خداداد کاشی و شهیکی تاش (1384) با همین تعریف مورد استفاده قرار گرفته است.
3-5-2- متغیر وابسته
متغیر وابسته در این تحقیق مدیریت سود است. به اعتقاد اسچیپر( 1989) مدیریت سود مداخلهی هدفمند در فرآیند گزارشگری مالی برون سازمان شرکت به قصد کسب منافع شخصی است. بلکویی (2004) معتقد است مدیریت سود بخشی از حسابداری طراحی شده است. یعنی ایجاد هدف و تصویر از پیش ساخته برای انتقال اطلاعات با به کارگیری اطلاعات حسابداری است. هموار سازی سود، مدیریت سود، حسابداری ساختگی و قصورهای سیستم حسابداری جنبه های مختلف حسابداری طراحی شده هستند.
از دیدگاه دیجورج و دیگران (1999) مدیریت سود هم در دامنهی گزارشگری مالی و حسابداری تعهدی و هم در سایر فعالیت ها و اقدام های مدیریت صورت می گیرد. اما، بیشتر محققانی نظیر هیلی ( 1985) ، اسچیپر (1989) و بلکویی ( 2004) مدیریت سود را بیشتر در محدودهی گزارشگری مالی و حسابداری تعهدی امکان پذیر میدانند. فاما و جنسن (1983) و بیتی و دیگران ( 2002) معتقدند شرکت های سهامی عام به دلیل تئوری نمایندگی در مقایسه با شرکت های سهامی خاص انگیزه های بیشتری برای اجرای مدیریت سود دارند. نتایج تحقیق هاکرمن و زمیجوسکی (1979) نشان داد مدیران شرکت هایی که پاداش خود را بر مبنای سود حسابداری دریافت میکنند، برای بیشتر نشان دادن سود از روش های حسابداری افزایش دهندهی سود استفاده میکنند. در این تحقیق مدیریت سود است. مدیریت سود به وسیله مدل تعدیل شده عملکردی جونز که برای اولین بار توسط کوتاری و همکارانش در سال 2005 معرفی شد، اندازه گیری میشود. در این روش اقلام تعهدی اختیاری به وسیله بخشی از کل اقلام تعهدی که با فاکتورها ی اساسی و خاص هر شرکت توجیه نمی شود، برآورد میگردد. در این مدل ابتدا کل اقلام تعهدی هر دوره (TAC) به شیوه ذیل محاسبه می گردد:
TACi,t = OIi,t – CFOi,t
OIi,t: سودعملیاتی
CFOi,t:خالص جریان وجه نقد ناشی از فعالیت های عملیاتی شرکت
سپس با استفاده از رگرسیون OLS حساسیت کل اقلام تعهدی نسبت به رشد درآمدها، اموال، ماشین آلات و تجهیزات ناخالص و نرخ بازده داراییها سنجیده میگردد. رگرسیون ذیل باید برای هر صنعت و هر سال به منظورکنترل تفاوتهای ساختار دارایی ها و عملیات شرکت ها استفاده گردد:
TACi,t/ TAi,t-1 = a (1 / TAi,t-1) + b [(ΔSALEi,t- ΔRECi,t-1)/ TAi,t-1] + c (PPEi,t/TAi,t-1) + d (ROAi,t/ TAi,t-1) + εt
TACi,t: کل اقلام تعهدی شرکت
TAi,t-1: جمع دارایی های شرکت
ΔSALEi,t: تغییرات درآمدهای عملیاتی شرکت
ΔRECi,t-1:تغییرات درخالص حسابهای دریافتنی شرکت
PPEi,t: اموال، ماشین آلات و تجهیزات شرکت
ROAi,t: سود خالص تقسیم بر مجموع دارایی های شرکت
سپس با استفاده از ضرایب رگرسیون در معادله 2 که برای شرکت های هر صنعت و هر سال برآورد شده اند، اقلام تعهدی غیراختیاری(NDAC) را برای تک تک شرکتهای همان صنعت و همان سال محاسبه میکنیم :
NDACi,t/ TAi,t-1 = a (1 / TAi,t-1) + b [(ΔSALEi,t- ΔRECi,t-1)/ TAi,t-1] + c(PPEi,t/ TAi,t-1) + d (ROAi,t/ TAi,t-1) + εt
در نهایت اقلام تعهدی اختیاری (DA) برای هر شرکت و در هر سال، با کاستن اقلام تعهدی غیراختیاری از کل اقلام تعهدی واقعی آن شرکت و در سال مورد نظر محاسبه میگردد:
DAi,t = TACi,t – NDACi,t
3-5-3- متغیرهای کنترلی
به منظور کنترل دیگر عوامل احتمالی مؤثر بر مدیریت سود، تعدادی از ویژگی های قابل مشاهده شرکت های نمونه آماری به عنوان “متغیرهای کنترلی” مد نظر قرار گرفت: 1- اهرم مالی که توسط نسبت ارزش دفتری کل بدهی ها به ارزش دفتری کل دارایی ها اندازه گیری می شود. 2- اندازه شرکت که عبارت است از لگاریتم طبیعی ارزش بازار سهام شرکت.
3-6- قلمرو پژوهش
در بحث قلمرو پژوهش، سه نوع قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی پژوهش مطرح است. موضوع این پژوهش تحت عنوان «رابطه بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران» به عنوان قلمرو موضوعی پژوهش مطرح می شود. موضوع بعدی، قلمرو مکانی پژوهش است. جهت جمع آوری داده های این پژوهش، شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به عنوان قلمرو مکانی پژوهش در نظر گرفته شده است. قلمرو زمانی این پژوهش، یک دوره هشت ساله بر اساس صورت های مالی سال های 1384 الی 1391 می باشد.
3-7- جامعه و نمونه آماری