دانلود پایان نامه
جدول 4-15: نتایج حاصل از آزمون قابلیت ادغام – فرضیه سوم…………………………………………………………………………………….87
جدول 4-16: نتایج حاصل از بررسی کلی مدل – فرضیه سوم………………………………………………………………………………………..88
جدول 4-17: نتایج حاصل از بررسی ضرایب جزئی مدل – فرضیه سوم………………………………………………………………………….89
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 2-1- سه رویکرد متفاوت که اهمیت سود را از دیدگاه تئوری شرکت نشان می دهند………………………………………………29
چکیده
هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق است. متغیر وابسته این پژوهش مدیریت سود شرکت است که به وسیله اقلام تعهدی اختیاری اندازه گیری میشود. همچنین متغیر مستقل پژوهش رقابت در بازار محصول است که به وسیله شاخص Q توبین، شاخص هرفیندال-هیرشمن و نسبت تمرکز n بنگاه اندازه گیری می شود.
در راستای تحقق اهداف پژوهش، سه فرضیه تدوین شده است که معنا دار بودن رابطه بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود شرکتها را مورد آزمون قرار می دهد. روش آماری مورد استفاده جهت آزمون فرضیههای مطرح شده در این پژوهش، روش «دادههای ترکیبی» است و برای آزمون هر یک از فرضیهها یک مدل تخمین زده شده است. نمونه آماری پژوهش شامل 127 شرکت طی بازه زمانی هشت ساله 1391-1384 می باشد. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل فرضیه های پژوهش نشان میدهد که بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود شرکتها ارتباط معناداری وجود دارد.
کلمات کلیدی: شاخص Q توبین، شاخص هرفیندال-هیرشمن، نسبت تمرکز n بنگاه اندازه گیری، مدیریت سود.
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
بر اساس مفاهیم گزارشگری مالی، هدف اولیه ی صورت های مالی، ارائه اطلاعاتی تلخیص و طبقه بندی شده در خصوص وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی واحد تجاری جهت یاری نمودن استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیم های اقتصادی است. استفاده کنندگان صورت های مالی در اتخاذ تصمیم های اقتصادی خود، صورت های مالی خصوصاً صورت سود و زیان را که منعکس کننده ی عملکرد واحد تجاری و در برگیرنده ی بازده حاصل از منابع تحت کنترل مدیریت واحد تجاری است را به کار می گیرند. فرآیند اندازه گیری سود و نتیجه آن، نقش مهمی در اداره ی شرکت دارد و معمولاً کاربران صورت های مالی اهمیت زیادی برای آن قائل اند. از طرفی دیگر رقابت در بازار محصول در شرایط کنونی شدت یافته است. واحدهای اقتصادی مجبورند برای ادامه فعالیت و توسعه آن در بازار رقابتی تکاپو کنند. لذا این موضوع به منظور مطالعه رابطه بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود طراحی و در پنج قصل اجرا خواهد شد. فصل اول به عنوان فصل کلیات تحقیق به بیان مسأله و اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف و فرضیات پژوهش و خلاصه ای از روش انجام پژوهش خواهد پرداخت.
1-2- مسأله پژوهش
دیدگاههای زیادی در مورد رابطه بین مدیریت سود و بازار محصول وجود دارد که تعیین می کند مدیر شرکت به هنگام تصمیمگیری در مورد تأمین مالی باید رقابت موجود در بازار محصول را نیز در نظر بگیرد. اقتصاددانان مالی و صنعتی، به طور فزایندهای به رابطه بین رقابت در بازار محصول و تصمیمات مالی شرکتها پی بردهاند (گانی و همکاران، 2011). از دید سهامداران نیز، همان گونه که آنها از افزایش ثروت در دورههای خوب منفعت میبرند، در زمانهای بد نیز حاضرند که یک کاهش سودآوری را نادیده بگیرند و این به خاطر این واقعیت است که به دلیل مسئولیت محدود سهامداران، نتایج نامساعد به بستانکاران منتقل میشود. در نتیجه، شرکتهایی که در بازار با انحصار چند جانبه فعالیت میکنند در مقایسه با شرکتهایی که بازارشان، بازار رقابتی کامل است، تلاش می کنند زمانی که موقعیت به دست آوردن سود بیشتر فراهم است، با ایجاد بدهی بیشتر، تولید خود را افزایش دهند (پاندی، 2004).
هدف حداکثر سازی سود، امری بدیهی در ادبیات سازمانی هر صنعت است. این نظریه بسیار شبیه به نظریه تأمین مالی است که در آن فرض میشود، هدف شرکت، حداکثر کردن ثروت سهامداران است. طبق تحقیقات دیجورج و دیگران ( 1999) سرمایه گذاران و مدیران شرکت ها به دقت به گزارشگری سود شرکت توجه میکنند. مدیریت از اهمیت سود برای ذی نفعان شرکت آگاهی دارد و پاداش خود را پیامد طبیعی سود حسابداری میداند. هیلی و واهلن (1999) معتقدند مدیریت سود زمانی انجام میشود که مدیران، قضاوت و سلیقهی خود را در گزارشگری مالی با هدف گمراه کردن کاربران اطلاعات مالی به کار ببرند. در این حالت، مدیران روش هایی در سیستم حسابداری و گزارشگری سود انتخاب میکنند که منعکس کنندهی اوضاع واقعی اقتصادی شرکت نیستند. با توجه به مطالب عنوان شده، به نظر می‏رسد بررسی رقابت در بازار محصول و مدیریت سود شرکت ها می‏تواند سهامداران، سرمایه‏گذاران، اعتباردهندگان و سایر افراد را در تصمیم‏گیری‏های خود، یاری دهد. در نتیجه بر اساس مبانی نظری موجود و اهمیت رقابت در بازار محصول و واکنش های متقابلی که میتواند بین رقابت و مدیریت سود وجود داشته باشد، لذا مسأله اصلی تحقیق حاضر این است که آیا بازار محصول و رقابت موجود در آن می تواند مدیریت سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار را تحت تأثیر قرار دهد؟ در اینصورت کدامیک از شاخص ها ارتباط بیشتری با مدیریت سود خواهد داشت؟
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش
صورت سود و زیان ارائه شده شرکت ها بر اساس اصول پذیرفته شده حسابداری و بر مبنای تعهدی تهیه می گردد. اعمال اصل تحقق درآمد بر مبنای روش معاملاتی مانع از شناسایی درآمد قبل از انجام فرآیند فروش و در زمان کسب آن می باشد از طرف دیگر اصل تطابق در برابر اصل تحقق بر مبنای رویکرد معاملاتی، لزوما بیانگر تطابق بین درآمدها و هزینه های یک دوره نمی باشد. چرا که در خصوص سود و زیان نگهداشت کالاهای فروش رفته در یک دوره هیچ گونه هزینه ای جهت تطابق با این سود وجود ندارد. پس در کشورهایی همانند ایران با نوسانات قیمت و نرخ تورم بالا، سود حسابداری با سود اقتصادی همخوانی نداشته و صورتهای مالی بیانگر ارزش ذاتی نمی باشد. این امر موجب جابجایی منافع شده به گونه ای که منافع کسب شده در سال جاری را کسانی استفاده می کنند که در سنوات آتی مالک آن سهام شوند.
در این میان اهمیت اطلاعات حسابداری به عنوان یکی از مهمترین منابع اطلاعاتی مورد استفاده سرمایه گذاران بازار سرمایه و تمایل به سرمایه گذاری های کوتاه مدت جهت کسب منافع حاصل از افزایش قیمت به جای نگهداشت بلند مدت سرمایه گذاری و دریافت سود های نقدی بر شدت جابجایی منافع می افزاید.
با توجه به مطالب بیان شده چنین به نظر میرسد که نوسان در سود یک شرکت خوشایند نمی باشد. لیکن می باید توجه داشت که خود کاهش نوسانات سود شرکت نیز مطلوب نمی باشد بلکه مهم ماهیت این کاهش است.چرا که در درجه اول ممکن است نوسانات سود نشأت گرفته از اقتصاد کلان جامعه باشد یا از طریق روش های هموارسازی تصنعی که برگرفته از روشهای اختیاری حسابداری که فاقد هر گونه ماهیت اقتصادی است صورت پذیرد . پس چنین بنظر می رسد که سرمایه گذاری در شرکتهایی پذیرفته شده و معقول است که در درجه اول جابجایی منافع کمی را داشته باشند و در درجه دوم نوسانات سود آنها نیز کم باشد.
هدف حداکثر سازی سود، امری بدیهی در ادبیات سازمانی هر صنعت است. این نظریه بسیار شبیه به نظریه تأمین مالی است که در آن فرض میشود، هدف شرکت، حداکثر کردن ثروت سهامداران است. علاوه بر این، به نظر میرسد که بازار محصول با تحت تأثیر قرار دادن رفتار رقابتی و استراتژیهای شرکت، بر ساختار سرمایه شرکت نیز مؤثر است (پاندی، 2004). در ساختار انحصار چند جانبه بازار محصول و در موقعیت مطلوب سودآوری، شرکتها به منظور از بین بردن انحصار و همچنین، افزایش سودآوری خود، استراتژی حداکثر سازی تولید را پیاده کرده و بدهیهای خود را افزایش میدهند (برندر و لویس، 1986). این نظریه در موقعیتهای نامساعد اقتصادی نیز کاربرد دارد که باعث میشود شرکتها تولید خود را متوقف کرده و سودآوری خود را کاهش دهند. از دید سهامداران نیز، همانگونه که آنها از افزایش ثروت در دورههای خوب منفعت میبرند، در زمانهای بد نیز حاضرند که یک کاهش سودآوری را نادیده بگیرند و این به خاطر این واقعیت است که به دلیل مسئولیت محدود سهامداران، نتایج نامساعد به بستانکاران منتقل میشود. در نتیجه، شرکتهایی که در بازار با انحصار چند جانبه فعالیت میکنند در مقایسه با شرکتهایی که بازارشان، بازار رقابتی کامل است، تلاش میکنند زمانی که موقعیت به دست آوردن سود بیشتر فراهم است، با ایجاد بدهی بیشتر، تولید خود را افزایش دهند (پاندی، 2004).
با توجه به حساسیت فعالیتهای تجاری و شرایط رقابتی و همچنین هدف سودآوری شرکتها، به نظر می رسد انجام پژوهشی که بتواند رابطه بین رقابت در بازار محصول و مدیریت سود را تبیین نماید از اهمیت و ضرورت لازم برخوردار است.
1-4- اهداف پژوهش
با توجه به اهمیت موضوع و ضرورت انجام آن اهداف تحقیق حاضر به صورت زیر بیان می گردد: