تحقیق درباره رمزهای ایدئولوژیک، رمزگان اجتماعی

نشانه شناسان معمولاً فیلم ها، برنامه های رادیوئی و تلویزیونی، پوسترهای تبلیغاتی و غیره را متن تلقی می کنند و از «خوانش» سخن می گویند (فیسک و هارتلی، ۱۹۷۸). بعضی از نشانه شناسان رسانه هایی مانند تلویزیون و فیلم را به عنوان حوزه هایی که از بعضی جهات شبیه «زبان» هستند، دانسته اند. مسأله در واقع این است که آیا این رسانه ها به آنچه در زندگی روزمره تحت عنوان «واقعیت» تجربه می کنیم نزدیکتر است یا به نظامی نمادین مثل نوشتار. به هرحال به نظر میرسد تحمیل چارچوبی به همه رسانه ها نتیجه مطلوبی نداشته باشد. نشانه شناسی اجتماعی معاصر از تمرکز ساختارگرایی روی نظام های دلالتی مانند زبان فرا تر رفته است و در جستجوی کاربرد نشانه ها در موقعیتهای خاص اجتماعی است. نظریه نشانه شناسی جدید به رویکرد مارکسیستی که بر نقش ایدئولوژی تاکید دارد نزدیک تر است (چندلر، ۱۳۸۷: ۳۴). از دید نشانهشناسان، سریال تلویزیونی در مقام متن می کوشد از طریق تثبیت معانی نشانه ها و طبیعی جلوه دادن برخی کنش ها و نگرش ها، تصویر خاصی از جهان اجتماعی و پدیده های اجتماعی را سیطره بخشد و این تصویر را به مثابه عرف عام دراختیار مخاطبان قرار دهد. یک متن تلویزیونی با تمسک به انواع شگردها و تمهیدات در صدد برساختن واقعیت اجتماعی بر میآید. این متن طیف متنوعی از رمزگان اجتماعی، فنی و ایدئوالوژیک را بکار میگیرد تا تصویری همگن و منسجم از یک جهان اجتماعی معنادار ارائه دهد و با مشروع جلوه دادن آن، به عنوان پدیده ای طبیعی معرفی اش کند (فیسک، ۱۳۸۱۰: ۱۳۸).
یک سریال تلویزیونی در سه سطح رمزگذاری شده است: رمزهای اجتماعی، رمز های فنی و رمزهای ایدئولوژیک. رمز های اجتماعی شامل زبان گفتاری، حرکات بدنی ( مانند نگاه، حالات چهره، تماس بدنی و حرکات سر ) رمزگان مربوط به کالا ( همچون مد، لباس، ماشین ) و رمزگان رفتاری ( مانند آداب و رسوم، تشریفات، بازیی ها و…) می شود. رمزگان فنی شامل نور پردازی، موسیقی، صدابرداری، نوع و زاویه دوربین، بزرگنمایی تصویر و یا بالعکس که می تواند احساسات مختلفی در بیننده ایجاد نماید. رمزهای ایدئولوژیک که شامل رمزگانی برای رمزگذاری و رمزگشایی متون غالب یا مسلط، توافقی یا تهاجمی است (هال، ۱۹۸۰؛ مورلی، ۱۹۸۰). [do_widget id=kl-erq-2]
3-3 : میدان مطالعه و شیوۀ نمونهگیری
در این تحقیق، به تناسب موضوع و به سبب کیفی بودن روش، از شیوۀ نمونهگیری نظری – هدفمند استفاده شده است. در این نوع نمونهگیری مواردی از جامعه آماری انتخاب میشوند که بر اساس هدفهای تحقیق دربردارندۀ اطلاعات غنی باشند. در اینجا، حجم نمونه ملاک نیست، اما نمونهها بایستی به گونهای انتخاب شوند که بیشترین روشناییبخشی را برای نظریهای که هدایتگر تحقیق است، داشته باشند.میدان مطالعه تحقیق حاضر سریالهای تلویزیونی هستند که از میان آنها سریال ستایش به روش نظری- هدفمند انتخاب شده است. در خود این سریال 44 قسمتی نیز، صحنهها، نماها، کنشها، دیالوگها و سکانسهایی مورد مطالعه قرار میگیرند که از حیث دلالت داشتن بر مؤلفهها و معانی ضمنی و صریح اعتماد اجتماعیِ بیننسلی بیشترین برجستگی را داشته باشند.
4-3 : تیپایدهآل اعتماد اجتماعی بیننسلی

برای کاربردی نمودن اعتماد اجتماعی بیننسلی از روش ماکس وبر در برساخت تیپایدهآل استفاده می شود. وبر با مطالعه پدیده، یک ایضاح موقت از متن ارائه می دهد و پس از استخراج «یک به یک اجزاء منفرد» از واقعیت اجتماعی مطالعه شده به تدریج تیپایدهآل می سازد (وبر، ۱۳۸۲: ۵۱). تیپایدهآل حاصل تاکید یک جانبه بر یک یا چند دیدگاه است و از طریق ترکیب کردن شمار زیادی از پدیده های منفرد انضمامی به دست می آید که در واقعیت، پراکنده و منفصل و کم و بیش موجود و گاهی ناموجودند و برمبنای همان دیدگاههای مذکور در یک برساخته تحلیلی واحد مرتب می شوند. این برساخته ذهنی به مفهوم خالص خود در عالم واقع و به صورت تجربی هیچجا یافت نمی شود و از این نظر یک یوتوپیاست (وبر، ۱۳۸۲: ۱۴۱). در بر ساخت تیپایدهآل اعتماد اجتماعیِ بیننسلی، نظریه زتومکا درباره اعتماد اجتماعی که حول محور «شدن اجتماعی» صورتبندی شده و رویکردی تلفیقی و تاریخی به این پدیده دارد انتخاب شده است. سپس در پرتو نظریه زتومکا، به تحقیقاتی رجوع شده است که این پدیده را به طور عینی درجامعه ایران پس ازانقلاب مطالعه کرده اند و بدین ترتیب مولفه ها و شاخص های این پدیده مشخص شده است. بر اساس تحقیقات صورت گرفته در کشورکه مبنای نظری آن ها نظریه زتومکا بوده است می توان تیپ ایدهال اعتماد اجتماعی را طبق جدول زیر تنظیم نمود:
 مؤلفههای تیپایدهآل اعتماد اجتماعی
1
فرد حاضر به سپردن چیزهای با ارزش به فرد دیگری است.
2
حسن ظن به دیگران.
3
فرد آمادکی اعتماد به فردی دیگر بدون وجود ترتیبات پشتیبانی در برابر ضایعات ناشی از اعتماد را دارد.
4
تسامح و پذیرش بیگانگان.
5
واگذاری تمام و کمال امورات و کارها به دیگری.
6
مشارکت با دیگران.
7
دموکراتیک بودن.
8
صمیمیت.

]]>