تعریف مصلحت
میرزای قومی درقوانین درتعریف مصلحت می فرماید:(المرادبالمصلحه دفع ضرر اوجلب نفع للدین و الدنیا)
بعضی از معاصرین می گویند :(المصلحه کالمنفعه وزناومعنا.)و سپس می گویند:(والمصلحه فیما اصطلح علیه علماءالشریعه الاسلامیه یمکن ان تعرف بمایلی:المنفعه التی قصدها الشارع الحکیم لعباده من حفظ دینهم و نفوسهم و عقولهم و نسلهم و اموالهم طبق ترتیب معین فیما بینها)یعنی مصلحت در لغت به معنای منفعت است و در اصطلاح علمای شریعت عبارت است از منفعتی که شارع مقدس آن را برای حفظ دین ونفوس وعقول بندگان مورد توجه قرار داده است اینک لازم است با روشن شدن تعریف قبل از شروع در بحث نظر خواننده محترم را به امور زیر جلب نماییم.( بوعلی،1410،ص37)
3-2- مصالح عالیه
یکی از اهداف و آرمان های فطری وغریزی انسان آن است که همیشه درصدد است که به منافع و مصالح خوددست یابد خواه آن مصالح و منافع شخصی و خصوصی باشند و عمومی و یا نوعی از آنجایی که دین مقدس اسلام دین فطرت است نسبت به منافع و مصالح شخصی و نوعی انسانها کاملا توجه داشته و قوانینی را که وضع فرموده است به منظور رسیدن به این اهداف ومصالح عالیه بوده است از روایات وارده در باب ولایت و حکومت و معاملات اعم از عقود وایقاعات و کلیه حقوق اعم از حقوق الله وحقوق الناس توجه شارع مقدس نسبت به منافع و مصالح به خوبی معلوم می گردد.
بلکه بدون تردید می توان گفت دسترسی به منافع و مصالح از اهداف عالیه کلیه افراد بشر و ادیان آسمانی و غیر آسمانی و مکتبهای سیاسی و غیر سیاسی می باشد کلیه قوانین بشری به منظور رسیدن و دست یافتن به مصالح فردی و نوعی بوده است لکن محل اختلاف بین مکتبهای مختلف طرز تفکر مکتبهای مذکور و اختلاف بینش آنان در تشخیص مصالح و منافع انسانها بوده است و گرنه در اصل لزوم مصلحت و رعایت منافع بشری هیچگونه اختلافی بین آنان وجود نداشته و نخواهد داشت.
مصالح ومنافع از نظر اسلام به دو قسم تقسیم می شوند: دنیوی واخروی از آنجایی که دین مبین اسلام دینی است کامل و جامع به منظور تامین سعادت بشر در دنیا وآخرت به دو دسته از مصالح مصالح دنیوی را تشکیل می دهند باید توجه داشت که این تقسیم بندی به این منظورنیست که گفته شود مصالح دنیوی با مصالح اخروی مغایرت دارند،زیرامصالح دنیوی که موجب سعادت انسان ها می باشند با مصالح اخروی سرشته و عجین هستند.بنابراین اگر انسان بتواند مصالح دنیوی خود را بدست آورد و خود را در دنیا سعادتمند سازد قطعا به سعادت اخروی خواهد رسید و یکی از تفاوتهای اساسی که بین مصالح از نظر اسلام و مصالحی که در مکاتب غیر الهی مطرح است همین امر می باشد در مکتب های غیر الهی کلیه قوانین و مقررات که بر اساس حفظ مصالح ومنافع جامعه وضع می گردد فقط مقصود و منظور از آنها این است که انسانها به منافع مادی و دنیوی خود دست یابند و عقاید مذهبی و قوانین و مقررات الهی در وضع قوانین آنان بهیچوجه دخالتی ندارد اما قوانین و مقرات اسلامی و دینی لازم است با اهداف اعتقادی و موازین شرعی هماهنگ بوده و با اصول کلی اسلامی موافقت داشته باشند.
مطلب مرتبط :   تبری، نفرت، اسلام،، تولی، کند،، ایمان