برداشت صحیح از قرآن کریم و همچنین بهره گیری از کلام معصومین علیهم السلام که محل نزول وحی الهی هستند بدست نمی‌آید. هرکه در این گرفتاری‌ها به ریسمان الهی و فرستادگان و جانشینان راستینشان چنگ زند, رستگار شده و هرکس از آن دوری جوید یقینا غرق در گمراهی و تباهی خواهد شد.<br />5.2. پیشنهادها
از آنجایی که در این رساله بیشتر به بررسی علل و اثار بلایا از دیدگاه امام علی (علیه السلام) پرداخته شد؛ لذا با توجه به آنچه که در کلام حضرت به خصوص در کتاب نهج البلاغه به آن برخورد کردم؛ پیشنهادات ذیل جهت تکمیل پژوهش‌های آینده, ارائه می‌گردد:
1ـ راه‌های جلوگیری از وقوع بلایا: یکی از موضوعات مهمی که برای انسان‌ها قابل توجه می‌باشد چگونگی جلوگیری از وقوع بلایا میباشد. چنان‌که قبلا هم گفته شد برخی بلایا بازتاب عملکرد انسان بوده و میتوان با تغییر برخی رفتارها از وقوع آنها جلوگیری کرد یا مواردی دیگر که میتوان با تقوا و خویشتن داری و گزاردن شکر نعمت‌ها و دعا و صدقه و پیروی از رهبران الهی از افتادن به دام بسیاری از بلایا جلوگیری نمود.
2ـ وظایف انسان‌های در هنگام فرود آمدن بلایا: یکی از موضوعات کاربردی که می‌توان در بحث بلایا به آن پرداخت؛ چگونگی عملکرد و وظایف انسان‌ها در هنگام وقوع بلایاست. چنانچه افراد قدرت تشخیص خوبی داشته باشند و به ابتلا و آزمایش الهی اعتقاد داشته باشند در هنگام مواجهه با این بلایا به مناسب‌ترین و مهمترین رفتار دست می‌زنند تا بتوانند با کمترین آسیب از این حوادث عبور نمایند. از جمله آنچه که در کلام امام علی (علیه السلام) در این خصوص آمده است می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
1ـ امید به خداوند
2ـ توکل و پناه بردن به ذات اقدس الهی
3ـ دعا و نیایش و درخواست رهایی از مشکلات از درگاه خداوند
توبه و استغفار و بازگشت به سوی خداوند
5ـ شکیبائی و استواری برای عبور از مصائب
6ـ ساده انگاشتن مصبیتها به وسیله ی زهد و تقوا
7ـ شکر الهی
8ـ عدم سرزنش بلادیدگان و آرامش دادن به مصیبت دیدگان
9ـ دوری از سران مبتکر و خودپسند فتنه جو
و …

فهرست منابع
الف) منابع فارسی
1. ابن ابی الحدید، عزالدین ابوحامد، جلوه‏ تاریخ‏ در شرح‏ نهج‏البلاغه ‏ابن‏ابى‏الحدید، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران نشر نی، 1375.
2. اسحاقی، سید حسین، سلوک علوی راهبردهای امام علی (علیه السلام) در تربیت قرزندان، چاپ سوم، بوستان کتاب، 1387.
3. بابایی، احمد علی، برگزیده تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، سال 1382.
4. بحرانی، میثم بن علی بن میثم، ‏شرح ‏نهج ‏البلاغه، مترجمان قربانعلی محمدی مقدم، علی اصغر نوایی یحی زاده، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1375.
5. تمیمی آمدی، عبدالواحد، ‏غررالحکم‏ و دررالکلم، ترجمه سید هاشم رسولی محلاتى، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378.
6. جعفری، محمد تقی، تاریخ از دیدگاه امام علی (ع)، گردآوری، تنظیم و تلخیص محمدرضا جوادی، تهران، پیام آزادی، 1378.
7. خادم الذاکرین، اکبر، اخلاق اسلامی در نهج البلاغه, جلد اول, قم، ناشر مطبوعاتی هدف,1370.
8. خسروی حسینی، سید غلامرضا، ترجمه مفردات قرآن کریم، تهران، انتشارات مرتضوی، 1375.
9. دشتی, محمد، ف‍ره‍ن‍گ‌ م‍وض‍وع‍ات‌ ک‍ل‍ی‌ ن‍ه‍ج‌ ال‍ب‍لاغ‍ه‌، ق‍م‌، ن‍ش‍ر م‍ؤس‍س‍ه‌ ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‍ی‌ ام‍ی‍ر ال‍م‍ؤم‍ن‍ی‍ن‌ (ع)
10. دلشاد تهرانی، مصطفی، ماه مهرپرور، تهران، انتشارات دریا، 1379.
11. زمانی، کریم، میناگر عشق(شرح موضوعی مثنوی معنوی مولوی)، چاپ پنجم، تهران، نشر نی، 1386.
12. دلشاد تهرانی، مصطفی،سیری در تربیت اسلامی.
13. شمس الدین، سید مهدی، دنیا در نهج البلاغه، با مقدمه ناصر‏ مکارم شیرازى‌، چاپ اول، انتشارات وزارت ارشاد اسلامى، 1365.
14. صفات جمال و جلال خدا، نرم افزار باب العلم.
15. طباطبائی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه قم، 1374.
16. قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند.
17. قرشی بنابی، سید علی اکبر، قاموس قران کریم، چاپ ششم، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1412ق.
18. قرشی بنابی، سید علی اکبر، مفردات ‏نهج‏البلاغه، مصحح حسن بکائی، جلد 1، تهران، مؤسسه فرهنگی نشر قبله، 1377.
19. محمد بن محمدبن الحسین، جلال الدین مولوی، مثنوی معنوی، به کوشش و اهتمام رینولدالین نیکلسون، نشر طلوع، 1376.
20. مدرس وحید، احمد، شرح نهج البلاغه، چاپ اول، قم، 1358.
21. مصباح یزدی، محمد تقی، اصول عقاید، ج ۲، به نقل از سایت /islampedia.ir.
22. مطهری، مرتضی، بیست گفتار، تهران، انتشارات صدرا، 1375.
23. مطهری، مرتضی، سیری در نهج البلاغه‌، تهران، انتشارات صدرا، 1378.
24. مطهری، مرتضی، عدل الهی‌، چاپ هفتم، تهران، انتشارات صدرا, 1372.
25. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار.
26. م‍ع‍ادی‍خ‍واه‌, عبدالمجید، ف‍ره‍ن‍گ‌ آف‍ت‍اب‌: ف‍ره‍ن‍گ‌ ت‍ف‍ص‍ی‍ل‍ی‌ م‍ف‍اه‍ی‍م‌ ن‍ه‍ج‌‌ال‍ب‍لاغ‍ه‌، تهران، نشرذره، 1372.
27. مکارم شیرازی، ناصر، پیام ‏امام امیرالمومنین(ع) ‏شرح ‏تازه ‏و جامعى ‏بر نهج ‏البلاغه، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
28. موسوی نسب‌، سید جعفر، دام عاشقی (آزمایش و امتحان انسان در قرآن)‌، نرم افزار باب العلم.
29. نراقی، احمد بن محمد مهدی، معراج السعاده،قم، نشر طوبای محبت،1385.
30. نوری، یحیی، اسلام و عقائد و آراء بشری یا جاهلیت و اسلام، تهران، انتشارات فراهانی، 1346
31. نهج‏البلاغه، ترجمه‏ سیدجعفر شهیدى.
ب) منابع عربی
1. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان ‏العرب، جلد 14، بیروت، دار صادر، 1414ق.
2. طریحی، فخرالدین، مجمع‏البحرین، تحقیق سید احمد حسینی، جلد 1، تهران، کتاب فروشی مرتضوی، 1375.
3. عسکری، ابی هلال، فروق اللغویه، بیروت، دارالکتب العلمیه.
4. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، چاپ دوم، قم، نشر هجرت، 1409ق.

مطلب مرتبط :   اینترنتی، آنلاین، مصرفکنندگان، اینترنت، خریداران، خرده

رساله لنیل درجه الماجستیر
فرع علوم الحدیث
تخصص نهج البلاغه

عنوان الرساله
علل المصائب و آثارها من وجهه نظر امام علی (علیه السلام) مرکزاً علی نهج‌البلاغه

الأستاذ المشرف
الدکتور السید محمد مرتضوی

الأستاذ المساعد
الدکتور غلامرضا رئیسیان

ال‍طالب
رضا تاتاری

موعد المناقشه
ربیع الثانی 1435

المخلص
ان البلایا بکل انواعها کانت و ماذا تکون مرافق حیاه الانسان. معرفه کیفیه التلازم و الصله هذه البلایا بلله تعالی و ربوبیته لها اهمیه کثیره. بهذا السبب علما بانّ الامام علی (علیه السلام) هو خلیفهُ رسول الله دون ریبٍ و وارثُ علمهِ فانّه یتمتِّعُ من علمٍ لدنیٍ و فوق البشری علی اعتقاد شیعتهِ اَنَّ معرفهَ برأیِ امیر المؤمنین فی هذا الصّددِ فیکونُ مؤثرا جدّا فی تفکیرنا الدینی برای الامام العلی (علیه السلام) معرفهِ بانواع البلایا و اسبابها و آثارها تستطیعُ اَن تُصَحِّحَ نظر النسان فی صدد ابتلاء(ختبار) البشر ببلایا المختلف فی الحیاه.
فی اعتقاد الامام العلی (علیه السلام) البلایا تشتملُ المصائب و الفتن الاجتماعیه ایضا و لها عمومیهٌ لکُلِّ الناس و تشتملُ کلَ المکلفین. انِّ الله تعالی یختبرُ و یمتحنُ الناس جمیعا من انواع البلایا و الفتن الالهیه التی یشیر الیه امیر المؤمنین (علیه السلام) نستطیعُ ان نذکُرَ و نُحصی بعضها مثلاً انمانیات الدنیا و الاولاد و اوامر الالهیه و الفتنِ الاجتماعیهِ و غیرُها. الامام العلی (علیه السلام) ایضاً من جُملَهِ اسبابِ البلایا و امتحانات الله یعُدُّ تجَلِّیَ الاستعدادات و تحقُّقِ الوعدهِ الالهیهِ و تمییز المُطیع من العاصی و ازالهالکِبر و اختبار الصبر و شکران فی العباد و استحقاق العقاب و الثواب و التوبه و غیرها. مِن آثار البلایا و المتحانات الالهیه التی تجلَّت فی کلام امیر المؤمنین (علیه السلام) یمکن اَن نذکُرَ بعضها مثلا تعرف ماهیهُ الانسان و ثقَهِ علی المرء و تجرَّب و الاعتبار و رُجعان الی الله تعالی و اکتساب المکافاهِ و هلاک الدین و الدنیا و تضییعِ المرءِ نفساً و عقلاً و القصور فی دین المؤمنین و یقینهم.
فالنتیجهُ فتکونَ اَنَّ فی وجههِ نظرِ الامام العلی (علیه السلام) اِنَّ البلایا تُعَدَّ من الضروریاتِ للمخلوقات المکلفه فی حیاتهم و تُعدّی الی التعَرِّف ذاتیهِ الاشخاص و استعداداتهم. فجدیرٌ بالذکر اَنَّ بعد العبور عن هذه الامتحانات الالهیه یمکن ان نستدرجَ من سُلُّم الکمالات العلیا و بسببها نصیر مستحقاً لمکافاهِ الالهیه و ایضاً یُنتَجَّ اَنَّ بالبصیرهِ العالیه و تعرُّف یمکن عن یحالَ دونَ وقوعِ بعضٌ منها و اتلافُ کثیراً مِن رئوس الاموال انسانیاً و مالیاً.
مفتاح المصطلحات: بلا، ابتلا، اختبار، فتنه، نهج البلاغه، امام علی (ع)

مطلب مرتبط :   تسلیحات، کشتی، دریایی، متعارف، کنوانسیون، امنیت

Abstract
The Existence of human being has been accompanied with different types of disasters. Knowing the relation of these disasters to Godness and oracle is very important. As Imam Ali is successor of Prophet Mohammad (peace be upon him) and inherit the science of him and has super science according to Shia beliefs, knowing Imam view in our religion and thought is very important.
Knowing the disaster types and their symptoms and cues in Imam Ali’s view could refine human attitudes about mankind’s analysis to different disasters.
From Imam Ali’s view points, Disasters include catastrophes and social riots and are generalized and applied to all human beings. So all people are subject to divine’s tests. Imam Ali points to the divine’s trials and disasters as: World Facilities, Children, Divine orders and directions, social riots and so on. Imam Ali also represents the indication of abilities, realization of divine promise, and cognition of obedient from non-obedient, removing proud and arrogance, patient and thank analysis of servants, oblation and penalty merits as disaster’s symptoms and God’s trial. Disasters’ symptoms and divine’s tests that are observed in Imam Ali’s language are: human recognition, confidence to people, experience and exemplification, returning to God, receiving rewards and penalty, destroying the world and religion, wasting the people’s life and wisdom, weakness in religion and beliefs of people.
It could be concluded that disasters are prerequisite of living of creatures like human being in Imam Ali’s perspective that cause the cognition of selfdom and their aptitude. Human being would go through the improvement of life cycle by passing these divine analyses. So mankinds merit divine’s rewards. It could also conclude that it would be prevented from occurring some disasters by enough recognition and insight and could prevent wasting more financial and assets of human being.

Key Words: Disaster, Affection, Examination, Trial, Riots, Nahjol-Balagha, Imam Ali

A Thesis Presented for
Úlūm ـ e Hadīth Master degree in

Title
The on Nahjol-balagha reasons and effects of disasters from Iimam Ali s view concentrating

Supervisor
Dr. Seyed Mohammad Mortazavi

Advisor
Dr. Gholamreza Raeisian

By
Reza tatari

Month and year
February 2014