توتالیتاریسم، توتالیتر، دموکراسی، در‌این، توتالیتر،، سیاست

تکاملی ایدئولوژی بورژوازی تلقی کرد
ویژگی مدرنیزاسیون، به افراط کشیدن خصلتهای مفهوم دموکراسی است، نه با عینک توتالیتر و با هدف پوشاندن تردید و بلاتکلیفی از طریق بیان قاطع، بلکه برعکس، با تأکید گذاشتن بر بلاتکلیفی تا نقطهای که معنیدار بودن دموکراسی از بین برود و چفت و بستهای آن پاره شود
ظهور و گسترش شگففتانگیز توتالیتاریسم در غربِ معاصر خصوصاً در دهه اخیر، پیامد همین فروپاشی بنیانهای قوام و کنترل اجتماعی است
توتالیتاریسم، از این منظر، پدیده موحشی نیست که هیچ قرابتی با جامعه دموکراتیک امروزی نداشته باشد
توتالیتاریسم، به یک تحول اجتماعی مبادرت میورزد: با واژگون ساختن مدلهای دموکراتیک نهادینه میشود، لیکن برخی از مشخصههای آن را با تحجر دنبال میکند
آدمفریبهای امروزی همان نوع گفتمان و همان نگاه دوران گذشته، دورانِ وضوح تاتوتالیتاریسم، را ندارند
آنها آرام و خنداناند و تصویرشان بیشتر میانجیگری را تداعی میکند
آنها نشان نمیدهند که برای دموکراسی خطرناکاند، و توتالیتاریسم را هم مطرح نمیکنند
در واقع، این کثرتباوری است که ممکن است مانع دیدن شکلهای جدید و دقیقترِ نفی دموکراسی شود
رساله، همچنان در پی تعمیق فهم ریشههای برخی مدلهای ضدانسانی و ناکارآمد در سیاست جنایی غربی است

بند دوم: معطوف بودن دموکراسی لیبرال به دموکراسی پساتوتالیتر
در اصطلاح علوم سیاسی، “توتالیتر” به حکومتی گفته میشود که خواهان فراگیر شدن نقش حکومت در همه جنبههای زندگی است؛ همچنین توتالیتر، ایدئولوژی یا جنبشی است که طرفدار گسترش این نوع سیطره باشد183
با این وجود، هیچ تصویر فکری واحدی از طرح توتالیتر وجود ندارد
هیچ ارزش فرهنگی یا معنوی واحدی نیست که به طور ذاتی نتوان آن را در تصویر مرکزی یک جامعه توتالیتر قرار داد
به همان اندازه که میتواند نابرابری نژادی باشد
برابری نژادی هم میتواند باشد، همان اندازه که دینداریِ پرهیزکارانه ممکن است الحاد نیز ممکن است، کار به همان اندازه سرمایه و برادری مسیحی به همان اندازه تودههای زحمتکش میتوانند تشکیل دهنده این تصویر باشند184
آنچه در فهم توتالیتاریسم، محوریت دارد ارائه تصویری خاص از تودهها نیست، بلکه بیشتر، عقیمسازی و تخریب همه تصویرهای دیگر و فرودست قرار دادن همه روابط انسانی در مقابل نوعی از قدرت مرکزیِ تمامیتخواه است که ارائهگر این تصویر میباشد

روشن ساختن آن دسته از مشخصههای توتالیتاریسم که با خصلتهای گفتمان مدرنیزاسیون و ابزار آن مطابقت دارند، ضرورت وصفناپذیری دارد
میتوان توتالیتاریسم را همچنین “فرایند زوال فردیت” بدانیم، اما، به تعبیر اساسیتر، توتالیتاریسم پیش از هر چیز نابود کردن مناسبات اجتماعیای است که فردیت در درون آنها توسعه مییابد
به این ترتیب، توتالیتاریسم فقط از طریق نابودی همه لایههای ارزشی و ارتباطی میانجی امکانپذیر میشودکه عموماً ir/8654-2/ ” title=”کار گروهی”>کار گروهی جدی را ناممکن میگرداند
قدرت توتالیتر بر خلاف آنچه که وانمود میکند، ضدتولید است
خدمات موازی و تداخل مسئولیتها وضعیتی را به وجود میآورند که در آن، فردِ ایزولهشده، مستقیماً به اراده و خواست مقام مافوق وابسته میشود
این چنین، این قدرتِ بیشکل، انحصار مطلق قدرت مقام مافوق را مجاز میگرداند
191 قدرت توتالیتر سعی دارد از یک سو، به گونهای با جامعه درآمیزد که ظاهرش ساده به نظر برسد و گفتمانش به منزله گفتمان جامعه وانمود شود و لذا تظاهر میکند که “این قدرت اجتماع است” که تصمیمات را میگیرد و به اجرا میگذارد
بنابراین، همانطور که لِفور میگوید: “توتالیتاریسم، رژیمی است که در آن کانون قدرت غیرقابل مکانیابی است192
لیکن، از جانب دیگر، به صورت عامل اجرا در همه جا حضور دارد و به طور پنهان جامعه را هدایت و نُرمهایش را به آن تحمیل میکند
توتالیتاریسم نه تنها نشانههای متمایزکنندهی جامعه از دولت را از بین میبرد، بلکه هر نوع تقسیمبندی را نیز حذف میکند؛ تقسیمبندی درونی نُرمها را انکار میکند، به خارج از جامعه حواله میدهد و به خلق اهریمنِ “دیگری” مربوط میداند که نمیتواند وجود داشته باشد، مگر در خارج از جامعهی متحد شده

1) ایدئولوژی، قدرت نامرئی توتالیتاریسم
پژوهشگران، یکی از مهمترین ویژگیهای حکومتهای توتالیتر را “بیشکلیِ” آنها میدانند193
تداخل ادارات و تقسیم اقتدار و همزیستی قدرت واقعی و قدرت ظاهری، هرچند برآیایجاد سردرگمی متناسباند، اما “بیشکلی” ساختار کلی توتالیتر را توجیه نمیکنند
از نظر فنون حکمرانی، تدابیر توتالیتر، ساده و بسیار مؤثر مینمایند
این تدابیر نه تنها انحصار مطلق را تضمین میکنند، بلکه این یقین را نیز به همراه دارند که تمام فرامین، همیشه به اجرا درخواهندآمد

هرچه قدرت توتالیتاریسم آشکارتر باشد، هدفهای واقعیاش، سرّیتر میشوند
مشکل رژیمهای توتالیتر این نیست که آنها بازی سیاستِ قدرت را به شیوهای سنگدلانه بازی میکنند، بلکه مسئله بر سر این است که در پشت سیاست کلی و نیز سیاست عملی آنها، مفهوم نو و بیسابقهای از قدرت، نهفته است
بنابراین، مشکل اساسی آنها نه بیرحمی، بلکه بیاعتنایی شدید نسبت به نتایج فوری، بیزاری از انگیزههای فایدهگرایانه به جای تعقیب منفعت شخصی، بیریشگی و نادیدهگرفتن مصالح ملی به جای ملیّتگرایی است
همچنین نه شهوت قدرت، بلکه آرمانپرستی، یعنی همان اعتقاد تزلزلناپذیر به یک جهان صرفاً عقیدتیِ ساختگی، دست به دست هم دادند تا در سیاست بینالمللی، عامل تازه و مضطربکنندهای پدید آورند که صِرفِ پرخاشگری، هرگز نمیتوانسته است چنان معضلی ایجاد کند
194
توتالیتاریسم دو عنصر محوری دارد: اولی یک ایدئولوژیِ بسیار افراطی درباره جامعه سیاسی، و دومی حضور تودههاست195
در ادامه، به این دو مؤلفه میپردازیم

ربط وثیق توتالیتاریسم با ایدئولوژی، شناخت عمیق نسبت به ایدئولوژی و ماهیت عناصر و آثار آن را ضروری میسازد
ایدئولوژیها رهیافت علمی را با نتایج فلسفی درهممیآمیزند و مدعی میشوند که یک فلسفه میتواند موضوع یک علم شود
یک ایدئولوژی، باید هم یک علم دروغین و هم یک فلسفه دروغین باشد که باز، از مرزهای علم و از حدود فلسفه پا فراتر میگذارد196
پس “ایدئولوژی”، منطق یک ایده است
موضوع بررسی ایدئولوژی، تاریخ است که “ایده” در مورد آن به کار بسته میشود
نتیجه این کاربرد، یک رشته گزارش درباره چیزی که “هست” نیست، بلکه آشکار ساختن فرایندی است که پیوسته در تغییر است
ایدئولوژی، سیر رویدادها را چنان میپروراند که گویی از همان “قانونِ” بسط منطقی ایدهاش پیروی میکند
ایدئولوژیها مدعیاند که رازهای فرایند کلی تاریخ را، اعم از رازهای گذشته، پیچیدگیهای کنونی و عدم قطعیتهآیآینده را میدانند
ایدئولوژیها همیشه بر این تصورند که برای آن که بتوان هر چیزی را از گسترش قضیه اصلی تبیین کرد، همان یک ایده کفایت میکند و هیچ تجربه تازهای نیست که به ما چیزی بیاموزد؛ زیرا هر چیزی تنها در چارچوب این فرایند قیاسِ سازگار و منطقی فهم میشود197

ایدئولوژی همیشه در اندیشهورزی پیرامون علوم انسانی، مایل به تفوّق است
ایدئولوژیها عقایدی هستند فراتر از موقعیت که به دلایلی اعم از نقص تئوریک خودشان و یا شرایط عینی، در تحقق مضامین مورد نظر صورت بالفعل نیافته اند198
از سوی دیگر، ایدئولوژیها در همه جوامعی که نابرابریهای سیستماتیک وجود دارد، دیده میشوند
به تعبیر گیدنز – جامعهشناس نامدار معاصر – مفهوم ایدئولوژی پیوند نزدیکی با مفهوم قدرت دارد، چون دستگاههآیایدئولوژیک در خدمت مشروع ساختن اختلاف قدرت گروهها در جامعه هستند
199 حال، از آن رو که از یک سو میدانیم ماهیت کلیه ایدئولوژیهای سیاسی، توسعهطلبانه و مداخلهگرایانه است و از سوی دیگر به این نیز توجه داریم که

دسته‌ها