برای مطالعه مسائل فرهنگی جدید، همچون بازارهای جهانی رسانه‌ها، ‌تکنولوژی‌ها و سیستم‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌دهد. انسان‌شناسی رسانه یک حوزه بین فرهنگی است که از دهه 1980 میلادی شکل گرفته و می‌خواهد با استفاده از مفاهیم و روش‌های فرانسیسکو اورسوریو تعریفی نسبتاً جامع از آن حوزه ارائه کرده است. «انسان‌شناسی رسانه‌های جمعی حوزه‌ای جمعی در انسان‌شناسی است که طرفی را که به‌وسیله آن‌ها فرهنگ جامعه را از خلال رسانه‌های جمعی شکل می‌دهد،‌ مورد مطالعه قرار می‌دهد.‌» به‌علاوه باید اذعان داشت که حوزه انسان‌شناسی رسانه‌ها دربرگیرنده تولید،‌ انتشار و مصرف اشکال رسانه‌ای شده جوامع مدرن و غیر مدرن است.
در این میان، چشم‌انداز ویژه‌ای از انسان‌شناسی به‌عنوان یک حوزه خاص می‌نگرد که از روش‌ها و مفاهیم انسان‌شناسی فرهنگی برای تفسیر «فرهنگ رسانه‌ای شده» استفاده می‌کند. مطالعه تأثیر کانال‌های (شفاهی، متنی، دیداری و شنیداری یا اینترنت) بر محتوا یا مصرف رسانه‌ها مطالعه فرآیندهایی که به‌وسیله آن‌ها این محصولات فرهنگی به شکل نهادمند به‌وسیله متخصصان صنایع رسانه‌های جمعی تولید و منتشر می‌شوند.
تحقق فرآیندهایی که توسط آن‌ها این محصولات به‌وسیله مخاطبان گوناگون مصرف و معناگذاری می‌شود و بیشتر بر فرآیندهای شناختی تأکید دارد. (لرافشار, 1384, ص. 192) که هر سه بخش این طبقه‌بندی به‌طور مشخص شامل حوزه‌ای از مطالعات انسان‌شناسی رسانه‌ها می‌گردد.
مفاهیم انسان‌شناسی رسانه‌ها، ‌شامل دو مفهوم اصلی می‌گردد که هریک نقش بسزایی در فرآیند تولید و انتقال محتوا، تولید و تبادل معنا دارند. مناسک که شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌های قالبی،‌ کلیشه‌ای، ‌تکرارپذیر و رسمی است. همچنین اسطوره مفهوم دوم آن است.
آنچه مشخص است اینکه انسان‌شناسی در رسانه با دو بعد همزمان، مناسک‌سازی و اسطوره‌سازی ارتباط تنگاتنگی دارد و زمانی بروز انسان‌شناسی رسانه‌ها تقویت می‌گردد که بر پویاکنش و واکنش اسطوره‌سازی و مناسک‌سازی در ساحت رسانه جریان داشته باشد. (Rothenbuhler & Coman, 2005, pp. 159-163)
3. رویکردهای برنامه‌ریزی ارتباطی در سازمان‌های رسانه‌ای
برنامه‌ریزی ارتباطات از دو محور اصلی آغاز می‌شود. سیاست‌های عمومی و زیرساخت‌های نظام ارتباطات از سوی دیگر برنامه‌ریزی به فناوری وابسته است و با آن شتاب می‌گیرد.
برنامه‌ریزی ارتباطی در سطح نظری فرآیندی است برای تدوین اهداف اجتماعی،‌ مرتبط ساختن آن‌ها با امکانات موجود در نظام ارتباطات و استفاده از فناوری برای فراهم آوردن بهترین گزینه‌ها؛
مسئله مورد توجه این حوزه، برنامه‌ریزی در سطوح مختلف برای یک نظام ارتباطی است. نظامی که همچون مجمعی سازمان‌یافته از اجزای مرتبط با‌هم و به‌عنوان واحدی ارگانیک تعریف شده است. این فرآیند در درون جامعه تحقق می‌یابد و افراد،‌ نهادها و گروه‌ها را در برمی‌گیرد؛ ازاین‌رو نظامی است مبتنی بر اعمال انسانی (هانکوک، 1383،‌ ص 170)
هر تئوری مدیریتی بر مبنای زاویه دید خاص ارائه دهنده آن بنا شده است. یا به عبارت دیگر،‌ ارائه کننده تئوری استعاره‌ای از سازمان را به‌عنوان پیش‌فرض در ذهن دارد که با توجه به آن از روش خود دفاع می‌کند. (Morgan, 1998, p. 22)
آیا اصولاً تصویر انسانی سازمان،‌ تصور علمی درستی به شمار می‌آید یا خیر؟ گردون براون معتقد است که «بدون توجه به اندازه و شکل سازمان، ‌هنوز هم سازمان‌ها تابع ابتکار عمل‌های پیچیده و واکنش‌های غیرقابل پیش‌بینی انسان‌هایی هستند که آن‌ها را به وجود آورده‌اند. این در حقیقت همان ماهیت انسانی سازمان‌ها می‌باشد.» (گوردون براون, 1382, ص. 5) همان‌طور روشن است که نویسندگانی سازمان را یک پدیده انسانی و دارای ماهیتی انسانی می‌دانند. این کار مفید در بیان انسان‌گونگی سازمان‌ها به‌ویژه سازمان‌های رسانه‌ای است.
«در عصر کنونی هر چه بیشتر کنکاش می‌کنیم با مسئله‌های مهم‌تری برخورد می‌کنیم و بیشتر متوجه می‌شویم که نمی‌توانیم آن‌ها را در ازایشان درک کنیم. آن‌ها مسئله‌های سیستمی هستند. یعنی هم‌ پیوسته و هم‌ وابسته‌اند.» (Capra, 1996) با یک تعریف ساده می‌توان گفت که سیستم یک کل درهم‌تنیده است که کارکرد آن به اجزایش به تعاملات آن اجزا وابسته است. روش علمی سنتی برای شناخت این سیستم‌ها تجزیه‌گرایی است. البته بدل دیگری غیر از تجزیه‌گرایی وجود دارد و روش آن کل‌گرایی است. کل‌گرایی با جزییات دقیق‌تر در کتاب‌های چک لند (1981) و جکسون (2000) مورد توجه قرارگرفته است. (جکسون, 1391, ص. 19-21)
برخی از مفاهیم و واژه‌های کلیدی برای تحلیل از امنیت بیشتری برخوردارند. باید توجه داشت که چگونگی ارتباط بین این مفاهیم بنیان‌های تجزیه‌وتحلیل نظریه سیستمی را شکل می‌بخشد. این مفاهیم عبارت‌اند از: ‌ثبات و تعادل، کنش متقابل، همبستگی،‌ سازگاری و انطباق، تحول و دگرگونی. (فرانکل, 1372, ص. 66)
ابتدایی‌ترین طبقه‌بندی سیستمی که مورد توجه می‌باشد، طبقه‌بندی‌ای است که معیار پیچیدگی را با وجه متمایز آن به‌کار می‌گیرد. درون سلسله مراتبی از پیچیدگی، بولدینگ «سیستم‌ سیستم‌های» نظری خود و سلسله‌مراتب سیستم‌ها را ارائه کرد.
• سطح1. چارچوب‌ها
• سطح2. ساعت‌گونه‌ها (عوامل متحرک)
• سطح3. فرمان شناسایی (بازخور)
• سطح4. سیستم‌های باز (تک‌یاخته)
• سطح5. تکوین-اجتماعی (گیاه)
• سطح6. سطح حیوانات
• سطح7. انسان
• سطح8. سازمان اجتماعی
• سطح9. ماوراء‌الطبیعه (ناشناخته)
سه سطح نخست سیستم‌ها، ‌از سیستم‌های مکانیکی و فیزیکی تشکیل شده و مورد علاقه و توجه دانشمندان علوم فیزیکی هستند. سه سطح بعدی سیستم‌ها که بیشتر سیستم‌های طبیعی را تشکیل می‌دهند، مورد توجه زیست‌شناسان،‌ گیاه‌شناسان و جانور شناسان می‌باشند. سه سطح باقیمانده،‌ یعنی سیستم‌های انسانی، ‌سازمان‌های اجتماعی و ماوراءالطبیعه مورد علاقه خاص دانشمندان علوم اجتماعی می‌باشد. (الوانی, 1386)
بر این اساس، و در یک جمع‌بندی باید گفت که؛ بدون داشتن رویکردهای انسان‌واره، در عمل همه دستاوردهای دانشی حوزه ارتباطات خالی از محتوای مؤثر خواهند بود. بدین معنا که نقطه عطف بروز شخصیت انسانی زنده و پویا، در تعریف مسیر عملکرد و توسعه رسانه‌هاست. در میان نظریات حوزه رسانه و ارتباطات، آنچه مشهود است، این است که به‌صورت کلان چه نظریات تاثیرات رسانه، چه نظریات هنجاری و یا نظریه‌های انتقادی، هر سه بر این مطلب صحه می‌گذارند که سازوکار تولید و پخش رسانه‌ها بر اساس ادبیات ذهنی و باورهای مالکان،‌ مدیران، و سیاست‌گذاران آن‌هاست. به‌علاوه،‌ کنش‌ها و واکنش‌های رسانه‌ای چه در درون خود و چه در قبال محیط ازآنجاکه با انسان و ابعاد مختلف حیات وی پیوندهای چندجانبه و همگرایی و هم‌راستایی دارد، دارای ماهیتی انسان‌گونه می‌باشد. بدین‌سان رسانه پدیده‌ای «انسان‌واره» است و بسان یک انسان پیشرفته و پیچیده و در حال «شدن» با ابعاد بسیار متنوع در یک زیست رسانه‌ای در حال تبادل با محیط رسانه‌ای می‌باشد.
درک و باور انسان‌واره بودن رسانه‌ها دارای اثرات قابل‌توجهی به امور مربوط به رسانه است. به این معنا که رسانه‌ها نیز موجودات انسان‌واره و دارای ساختار معرفی و ساختار جهان‌بینی هستند که بدون ساختار معرفی و جهان‌بینی امکان زیست در محیط رسانه‌ای را ندارد.
7-3-2 فضای نوین رسانه‌ای جهان
پیش‌ازاین گفته شد که، انعطاف¬پذیری و قدرت انطباق با شرایط جدید، خود از ملزومات آرایش رسانه-ای است و دستیابی به چنین آرایشی، نیازمند برتافتن یک الگوی جامع الابعاد است که حوزه¬ها و جوانب آرایش رسانه¬ای را تعریف نماید. بر این اساس لازم است که در فرآیند تحقیق و پژوهش، «شرایط جدید» در فضای نوین رسانه¬ای جهانی مورد ارزیابی قرار گیرد؛ تا آنکه رسانه ملی بتواند خود را در نسبت با آن شرایط بازیابد. پس از شناخت از محیط، می¬بایست به الگویی برای تنظیم آرایش رسانه¬ای و ابعاد و جوانب آن دست یافت، تا آنکه به‌واسطه‌ی آن الگو، امکان «طراحی آرایش رسانه¬ای کارآمد رسانه ملی»، فراهم گردد. لاجرم «فضای نوین رسانه¬ای جهان» در بخشی موسع و مجزا در ادبیات تحقیق (فصل دوم)، مورد مداقه قرار گرفت.
فضای نوین رسانه¬ها در جهان، محصول تطور سه پدیده¬ی تکنولوژی، مخاطب (و جامعه) و رسانه می-باشد. در تمدن سازی بشر امروز، سه مؤلفه‌ی رسانه، تکنولوژی و مخاطب به‌طور همزمان در تطورند که به‌تبع دگرگونی آن‌ها، جامعه نیز دچار دگردیسی و تطور می¬شود. ازآنجاکه غرب امروز ماهیتی تکنولوژیک یافته است و تکنولوژی را به‌عنوان میوه¬ی تمدن خویش یافته و توسعه¬ی تمدن خود را منوط به توسعه تکنولوژیک می¬داند؛ در ساخت تمدن خود نیز وابستگی عمیقی به تکنولوژی دارد. این توسعه تکنولوژیک، لاجرم به عرصه¬ی رسانه نیز کشیده شده و به‌تبع آن، «رسانه» بخش عمده¬ای از ساخت تمدن غرب را بر عهده گرفته است. با دگرگونی و رشد تکنولوژیک رسانه‌ها، مخاطبان نیز دچار دگردیسی و تطور می‌شوند و سپس جامعه را نیز در این تطور، باخود همراه می‌کنند و آن را دستخوش تغییر می‌نمایند.
به‌هرتقدیر در سیر تکوین جوامع امروزین و بخصوص جامعه امروز غرب، رسانه نقشی اساسی دارد. برای شناخت وضعیت جوامع و رسانه¬ها و مخاطبان در آینده، به¬ناچار باید عناصر و لوازم و تحولات حاکم بر آن‌ها را شناخت. تا بتوان نسبت به آن تغییرات، آرایش رسانه‌ای لازم را اتخاذ نمود.

مطلب مرتبط :   گفتمان، ، رسانه‌ها، جنگ، می‌شود.، ساختارهای

1-7-3-2 سیر تطور رسانه و مخاطب و جامعه
اکنون لازم است که به سیر تطور رسانه¬ای پرداخته شود. در این خصوص آینده‌پژوهان اروپایی، مبتنی بر نظریه داروین، سیری را متصور شده¬اند که با عنایت به سه موضوع مورد بررسی قرارگرفته است؛
• ابتدا سیر تطور رسانه و یاMedia Evolution ،
• دوم سیر تغییر و دگردیسی انسان
• و سوم، سیر تطور جامعه
این سیر تطور به‌صورت زیر است:

تصویر 3-2 سیر تطور جامعه
که به‌صورت زیر ترجمه گردیده است:

تصویر 4-2 سیر تطور جامعه

در این نگاه، تطور بشر از مبدأ جوامع باستانی و زبان¬ها و آواهای اولیه(که مبتنی بر اندیشه داروینیستی است و انسان را از نسل میمون می¬انگارد) آغاز می¬شود و تطور او را تا انسان 2020میلادی می-پیماید. پژوهش مذکور در گام دوم، انسان را در جامعه¬ی شکار می¬یابد که نگارش را به‌وسیله حکاکی علائم بر روی تخته‌سنگ‌ها آغاز می¬نمود. سپس در ادامه حرکت دگردیسی خویش، به جامعه متمدن رسید. اختراع کاغذ و حروف چاپی ازجمله پدیده¬هایی است که با این دوره¬ی وی ملازم بوده است.
جامعه¬ی بعدی که انسان آن را رقم می¬زند، جامعه¬ی صنعتی است. انسان در جامعه صنعتی به ‌روزنامه، تبلیغات بازرگانی، عکاسی و تلفن دست یافت. به همین نسبت در جامعه اطلاعاتی که پس از جامعه صنعتی ظهور و بروز می¬یابد، مواردی از قبیل، رادیو، تلویزیون، اینترنت، ایمیل و پرینت، نقش بارز خود را ایفا می-کنند.
پس از طی این جوامع، اکنون بشر به جامعه¬ی دانشی دست یافته است که در آن، وب 2.0 ، پادکست ، وبلاگ ، ویکی ، تجارت اجتماعی و اجتماع موبایل موضوعیت یافته است. گام¬های دیگری که بشر در سیر تطور خود به آن دست خواهد یافت؛ جامعه¬ی مجازی با سازوکارهایی نظیر، پرش به درون مدیا3.0 ، ادغام سه¬بُعدی ، کنسول¬ها ،Gaming، جهان¬های مجازی ، واقعیت مجازی ، وب معنایی ، جستجوی هوشمند ، و سپس جامعه¬ی الحاقی با مواردی چون، اجتماع دیرپا ، فضای متصل ، جو دیجیتالی ، عامل¬ها ، الحاقی¬ها و الصاقی¬ها ، کاشت¬ها ، وب اشیا ، هوش¬همراه می¬باشند.
تصویر 5-2 سیر تطور وب
تفاوت دو جامعه¬ی اخیر در آن است که جامعه¬ی مجازی به‌عنوان یک جامعه¬ی منفعل است درحالی‌که از جامعه¬ی الحاقی به‌عنوان جامعه¬ی مجازی فعال یاد می¬شود. نکته¬ی حائز اهمیت، این است که، در روند سیر
جوامع بررسی شده، به‌مرور از جامعه¬ی واقعی فاصله گرفته و به‌تدریج به جامعه¬ی مجازی نیل می¬شود. پرداختن به این مباحث و نوع جوامع مذکور از آن¬جا حائز اهمیت است که همین جوامع در فرآیند جامعه¬سازی در حال پیشنهاد به جامعه¬ی حاضرِ ما هستند.
اما پس از بررسی سیر تطور بشر، لازم است به تطور رسانه نیز پرداخته شود. برمبنای نمودار سیر تطور رسانه که در ادامه آمده، رسانه، سیر دگردیسی خود را ابتدا از وب محتوامحور (شامل تلویزیون، رادیو، اینترنت،
ایمیل، موتور جستجوها و…) آغاز نموده و سپس امروزه در شرایط وب2.0 یا وب ارتباط¬محور (شامل وبلاگ، شبکه¬های ¬اجتماعی، ویدئو¬های تولید کاربر، چت¬روم¬ها، فضاهای تعاملی، پادکست، جمع¬سپاری، ویجت¬ها و…) حرکت می¬نماید.
در آینده¬نگری سیر این دگردیسی، وب 3.0 یا وب ادغام زمینه شرایطی را برای مخاطب ایجاد می¬کند که پا را فراتر از گلیم وب 2.0 و ارتباط دوسویه نهاده و مخاطب از قاب تصویر و یا قاب وب، عبور می‌نماید. این اتفاق بر بستر وب 3 بعدی، بازی¬های سینمایی، وب معنایی، چت سه¬بعدی، جستجوی هوشمند، هولواینترتینمنت، هولوتی¬وی و گیمینگ، اکتشاف هوشمند صوت و ویدئو، MMORPG، خرید مجازی، کنسول، کنترل اشاره و حرکت؛ رخ خواهد داد. سپس وب4.0 که وب اتصال اشیاء و واقعیت الحاقی، فرامکان، شبکه‌های فرامحلی، اجتماع موبایل، تشخیص صورت و جسم و عامل¬های هوش مصنوعی است، متولد خواهد شد.

مطلب مرتبط :   حقوق، زنان، بشر، کمیسیون، میثاق، خشونت

تصویر 6-2 سیر تطور وب
پس از آن نیز وب5.0 که وب بسط افکار می¬باشد، با واسط¬های کامپیوتری مغز