دانلود پایان نامه
جنگی عراق منهدم شد. همچنین دو فروند هواپیمای اف 14 از نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران سرنگون شد. امام خمینی در پیامی عملیات طریق القدس را فتح الفتوح خواند.(درودیان،1391: 175) (رشید،1391: 47)
از دیگر عملیات های سال 1360 میتوان از عملیات امیرالمومنین (ع) ، عملیات مولای متقیان و عملیات ام الحسنین (ع) نام برد.(سایت فاتحین)
4-2-3.آزاد سازی سرزمین های میانی و شمالی
اما در میان دو عملیات نیمه گسترده در جبهه میانی و شمالی تحت عناوین عملیات های مطلع الفجر209 و محمد رسول الله (ص)210 شکل گرفت. این دو عملیات از آنجا که برای تامین مرزهای بین المللی طراحی شده بود خود به خود در قالب زنجیره استراتژی جدید تعریف میشد اما به دلیل آنکه اجرای عملیات های بزرگ و گسترده جنوب وابسته به این دو عملیات نبود، اجرای آنها تحول استراتژیکی در آن برهه جنگ به همراه نداشت.(همان،1391: 55)
نیروهای ایرانی همانند ارتش عراق تمرکز خود را بر جبهه های جنوبی گذاشته بودند و جبهه های میانی و شمالی را در رده های بعدی الویت قرار داده بودند.
در آذر ماه سال 1360 عملیات مطلع الفجر در منطقه گیلان غرب واقع در منطقه جبهه میانی با هدف آزادسازی ارتفاعات غرب و گیلان غرب آزاد شد. نیروهای ایرانی توانستند ارتفاعات شیاکوه و برآفتاب را به تصرف خود در بیاورند اما به دلیل پاتک های سنگین ارتش عراق و عدم توانایی پشتیبانی نیروهای ایرانی مستقر در خط مقدم توسط نیروهای عقبه، پس از 17 روز قله های آزاد شده بار دیگر به تصرف ارتش عراق در آمد.(همان،1391: 56)
در ابتدای زمستان سال 1360 عملیات محمد رسول الله در جبهه های شمالی با هدف تامین مرز بین المللی در منطقه اورامانات با فرماندهی مشترک سپاه و ارتش آغاز شد. رزمندگان اسلام توانستند به اغلب اهداف تعیین شده دست یابند اما به دلیل نبود جاده های مواصلاتی مناسب و حضور دشمن در ارتفاعات نتوانستند مناطق به دست آورده را حفظ و تثبیت کنند و به ناچار به مواضع قبلی بازگشتند. شاید در پرده اول این عملیات یک شکست به نظر برسد اما این عملیات توانست ضربه محکمی به عراق بزند و جنگ را وارد مرحله جدیدی بکند و همچنین فرماندهان جدیدی با توان عملیاتی بسیار بالا همچون احمد متوسلیان211 و محمد ابراهیم همت212 را به جبهه های جنوبی معرفی کند که هر دو به مدت اندک زمانی به فرماندهی یکی از بزرگترین لشکر های سپاه یعنی لشکر 27 محمد رسول الله منصوب شدند. عملیات محمد رسول الله دومین عملیات در جبهه های شمالی پس از عملیات روح الله بود. در عملیات روح الله نیروهای ایرانی توانسته بودند شرق نوسود را آزاد کنند.(همان،1391: 57)
4-2-4.عملیات فتح المبین
پس از پیروزی نیروهای ایرانی در عملیات طریق القدس، راه ارتباطی زمینی یگان های تحت امر سپاه سوم عراق در دو منطقه غرب رود کارون و غرب رود کرخه قطع شد و همین امر سبب شد تا زمینه مناسب برای انجام عملیات بعدی در هر دو منطقه فراهم شود. ” از روز آغاز جنگ، منطقه پل نادری و سرزمین های غرب رودخانه کرخه و اراضی دشت عباس از مهم ترین اولویت های ایران برای اجرای عملیات بزرگ بود.”(علایی،1391: 402)
برای انتخاب منطقه عملیات بعدی و نکات مثبت و منفی هر کدام از مناطق بحث های فراوانی میان مقامات ایرانی شکل گرفت و پس از گفتگوهای فراوان منطقه غرب رودخانه کرخه که از شمال به ارتفاعات بلند و صعب العبور تیشه کن، دالپری، چاه نفت و تپه سیپتون، از جنوب به ارتفاعات بلند میش داغ، تپه های رملی و چزابه، از شرق به رودخانه کرخه و از غرب به مرز بین المللی در شمال و جنوب فکه محدود میشد مورد انتخاب قرار گرفت. تناسب وسعت منطقه عملیات با توان مورد نیاز برای تصرف آن، امکان پدافند مطمئن از منطقه تصرف شده پس از پایان عملیات و امکان آزاد سازی یگان جدید به منظور ایجاد تمرکز قوا برای عملیات بعدی از جمله ویژگی هایی بود که برای انتخاب منطقه عملیاتی فتح المبین مورد نظر قرار گرفته بود. در ساعت 30 دقیقه بامداد روز دوم فروردین ماه عملیات فتح المبین از چهار محور و با چهار قرارگاه مشترک قدس، نصر، فجر و فتح با هدف آزادسازی منطقه غرب رودخانه کرخه و جاده درفول – دهلران و تامین اندیمشک، شوش، دزفول و جاده اندیمشک – اهواز در چهار مرحله آغاز شد. مرحله اول عملیات مصادف شد با آزاد شدن تنگه عین خوش به وسیله تیپ 14 امام حسین (ع) به فرماندهی شهید حسین خرازی213. ” در مرحله دوم، تنگه رقابیه مسدود شد، یگان های خودی با استفاده از کانالی که در زمین های رملی در انتهای میش داغ احداث شده بود، تنگه رقابیه را دور زدند و دشمن را از پشت محاصره کردند.”(همان،1391: 415) عراقی ها نیز نتوانستند معبری برای نجات خویش باز کنند. در مرحله سوم تیپ 27 محمد رسول الله (ص) سپاه توانست سایت های 4 و 5 را به اشغال خود دربیاورد. در مرحله چهارم رزمندگان ایرانی مناطق آزادسازی شده را پاکسازی کردند و در تعقیب نیروهای عراقی، شرق رودخانه دویرج را به تصرف درآوردند. در این عملیات در مجموع 2400 کیلومتر مربع از مناطق اشغال شده در ایران توسط ارتش عراق آزاد شد و زمینه مناسبی را برای عملیات نهایی، یعنی عملیات بیت المقدس آماده کرد.
4-2-5.تحولات ناشی از عملیات فتح المبین