% ، درصنعت36% ودرخدمات 51% است.( عزتی،1378: 81)
50-2- جمهوری مالی
«واحد پول فرانک سی اف آ است.» (نرجه، 1380: 79) درآمد بودجه 764 میلیون دلاروهزینه بودجه 828 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 59/14میلیون دلارومنشاآن 45%کشاورزی، 17%صنعت و38% خدمات میباشد. بدهی خارجی 8/2میلیارد دلاراست. کولیکورو مهمترین بندر به شمار میرود.( صفوی، 1387: 350)محصولات عمدهیکشاورزی پنبه، ارزن برنج، غلات، سبزیجات و بادام زمینی است. کاربری زمین 76/3% زمین قابل کشت، 03/0% کشت دائمی و 21/96% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی طلا، فسفات، کائولین، نمک، سنگ آهک، اورانیوم، سنگ گچ، سنگ خارا و نیروی برق-آبی میباشد. کاربری زمین 76/3% زمین قابل کشت، 03/0% کشت دائمی و 21/96% سایر موارد را شامل میشود تولیدات صنعتی شامل فرآوری موادغذایی، مصالح ساختمانی واستخراجی فسفات وطلا است.( گلی زواره، 1385: 253).«صادرات از پنبه و طلا صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 124) نیروی کار این کشور93/3 میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 80% ودرصنعت وخدمات 20% است.( عزتی،1378: 82)
51-2- پادشاهی مراکش
«واحد پول درهم مغرب است.» (نرجه، 1380: 80) درآمد بودجه 85/15 میلیارد دلاروهزینهی بودجه 39/20میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 147میلیارد دلارومنشاآن 3/13%کشاورزی، 2/31%صنعت و5/55 % خدمات میباشد. بدهی خارجی 9/17میلیارد دلاراست. اغادیر و کازابلانکا از مهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 351)محصولات عمدهی کشاورزی جو، گندم، مرکبات، سبزیجات وزیتون است. منابع معدنی فسفات، سنگ آهن، منگنز، ماهی، نمک، سرب وروی میباشد . کاربری زمین 19% زمین قابل کشت، 2% کشت دائمی و 79% سایر موارد را شامل میشود. تولیدات صنعتی شامل استخراج وآماده کردن سنگ فسفات، فرآوری موادغذایی،کالاهایچرمی ومنسوجات است.( گلی زواره، 1385: 254).«صادرات از فراوردههای نفتی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 125) نیروی کار این کشور25/11میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 40% ، درصنعت 15% و درخدمات 45%است.( عزتی،1378: 83)

52-2- جمهوری عربی مصر
«واحد پول لیره مصراست. »(نرجه، 1380: 81) درآمد بودجه 32/21 میلیارد دلاروهزینهی بودجه83/31میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 1/328میلیارد دلارومنشاآن 7/14%کشاورزی، 5/35%صنعت و8/49% خدمات می-باشد.سرمایه گذاری 59/29% از تولد ناخالص ملی است. بدهی خارجی 59/29 میلیارد دلاراست. الاسکندریه، دومیاط و سوئز از مهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 352) محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، برنج، ذرت، گندم، لوبیا، سبزیجات ومیوهجات است. کاربری زمین 92/2% زمین قابل کشت، 5/0% کشت دائمی و 68/96% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی نفت خام،گازطبیعی، سنگآهن، فسفات، منگنز، سنگآهک، سنگگچ وپنبه میباشد و تولیدات صنعتی شامل منسوجات، فرآوری موادغذایی، جهانگردی، موادشیمیایی، هیدروکربن، سیمان ومصالح ساختمانی است.( گلی زواره، 1385: 255).«صادرات از نفت خام و فراوردههای نفتی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 126) نیروی کار این کشور8/21 میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 32%، درصنعت17% ودرخدمات 51% است.( عزتی،1378: 84)

53-2- جمهوری اسلامی موریتانی
«واحد پول وگیه است.» (نرجه، 1380: 82) درآمد بودجه 421میلیون دلاروهزینهی بودجه 378 میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 397/8 میلیارد دلارومنشاآن 25%کشاورزی،29 %صنعت و46% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 300 میلیون دلار است.بدهی خارجی5/2میلیارد دلاراست. نواکشوت و نواذیبو از مهمترین بنادر به شمار میروند. ( صفوی، 1387: 353)محصولات عمدهی کشاورزی خرما، ذرتخوشهای، ارزن، برنج وذرت است. کاربری زمین 2/0% زمین قابل کشت، 1/0% کشت دائمی و 79/99% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی سنگ آهن، مس، سنگگچ، فسفات، الماس، طلا، روغن وماهی میباشد و تولیدات صنعتی شامل فرآوری ماهی، استخراج سنگآهن وسنگگچ است.( گلی زواره، 1385: 256) نیروی کاراین کشور786،000 نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 50%، درصنعت 10% ودرخدمات 40% است.( عزتی،1378: 85)

54-2- جمهوری موزامبیک
«واحد پول منیکال است.»(نرجه، 1380: 84) درآمد بودجه 391/1میلیارد دلاروهزینهی بودجه822/1میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 32/29 میلیارد دلارو منشا آن 1/21%کشاورزی، 9/30%صنعت و48% خدمات میباشد. سرمایه گذاری 5/12% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 392/2میلیارد دلاراست.( صفوی، 1387: 354)محصولات عمدهی کشاورزی پنبه، میوهی درخت بلارد، نیشکر، نشاسته، ذرت، نارگیل، چای، سیسیل، مرکبات ومیوهجات نواحی گرمسیری است. کاربری زمین 43/5% زمین قابل کشت، 29/0% کشت دائمی و 28/94% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی زغالسنگ، تیتانیوم، گازطبیعی، نیروی برق-آبی، تانتال وگرافیت میباشد و تولیدات صنعتی شامل موادغذایی، انواع نوشیدنی،کود، صابون، آلومینیوم، فرآوردههاینفتی، منسوجات، سیمانوتنباکواست.( گلی زواره، 1385: 257).«صادرات از آلومینیوم وپنبه صور میگیرد.»(کنعانی، 1381: 127) نیروی کار این کشور9/4میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 81% ، درصنعت6% ودرخدمات13% است.( عزتی،1378: 86)

مطلب مرتبط :   مجلس، نمایندگان، مصونیت، لوایح، قانونگذاری، صلاحیت

55-2- جمهوری نیجر
«واحد پول فرانک سی اف آ است.» (نرجه، 1380: 85) درآمد بودجه 320میلیون دلاروهزینهی بودجه 320میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 23/12میلیارد دلارومنشاآن 39%کشاورزی، 17 %صنعت و44% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 9 میلیون دلار است. بدهی خارجی 1/2میلیارد دلار است.( صفوی، 1387: 355) محصولات عمدهی کشاورزی لوبیای چشم بلبلی، بادام زمینی، پنبه، ارزن، سورگوم، نشاسته وبرنج است. کاربری زمین 43/11% زمین قابل کشت، 1/0% کشت دائمی و 56/88% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی اورانیوم، زغال سنگ، سنگ آهن، قلع، فسفات، طلا، سنگگچ، نمک، نفتخام ومولیبدن میباشد و تولیدات صنعتی شامل استخراج اورانیوم، سیمان، آجر، صابون، منسوجات، فرآوری موادغذایی ومواد شیمیایی است. (گلی زواره، 1385: 258) نیروی کار این کشور70،000 نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 90% ، درصنعت6% ودرخدمات 4% است.( عزتی،1378: 87)

56-2- جمهوری فدرال نیجریه
«واحد پول نایرا است. »(نرجه، 1380: 86) درآمد بودجه 86/17میلیارد دلاروهزینهی بودجه 05/19میلیون دلار است. تولید ناخالص ملی 5/188میلیارد دلارومنشاآن 3/17%کشاورزی، 2/53%صنعت و5/29% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 4/26% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 278/6میلیارد دلاراست.( صفوی، 1387: 356)محصولات عمدهی کشاورزی کاکائو، بادام زمینی، روغنخرما، ذرت، برنج، سورگوم، ارزن، نشاسته، سیبزمینی هندی والواراست. کاربری زمین 02/33% زمین قابل کشت، 14/3% کشت دائمی و 84/63% سایر موارد را شامل میشود. منابع معدنی گازطبیعی، نفت، قلع، سنگآهن، زغالسنگ، قلع وروی میباشد و تولیدات صنعتی شامل نفتخام، زغالسنگ، قلع، روغنخرما، بادام زمینی، پنبه، چوب، منسوجات، سیمان ومصالح ساختمانی است. (گلی زواره، 1385: 259) .«صادرات از نفت و فراوردههای نفتی صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 129) نیروی کار این کشور99/48میلیون نفر و توزیع نیروی کاردرکشاورزی 70% ، درصنعت 10% ودرخدمات 20% است.( عزتی،1378: 88)

57-2- جمهوری یمن
«واحد پول ریال یمن است.» (نرجه، 1380: 88) درآمد بودجه 314/7میلیارد دلاروهزینه بودجه 984/6 میلیارد دلار است. تولید ناخالص ملی 38/20میلیارد دلارو منشاآن 5/12%کشاورزی، 8/43%صنعت و7/43% خدمات میباشد.سرمایه گذاری 7/15% از تولید ناخالص ملی است. بدهی خارجی 469/5میلیارد دلاراست. عدن مهمترین بندر به شمار میرود.(صفوی، 1387: 357)محصولات عمدهی کشاورزی حبوبات، میوهجات، سبزیجات، قات، قهوه و پنبه است. کاربری زمین 91/2% زمین قابل کشت، 25/0% کشت دائمی و 84/96% سایر موارد را شامل میشود منابع معدنی نفت، ماهی، نمک، سنگ مرمر، زغال سنگ، طلا ونیکل میباشد و تولیدات صنعتی شامل فرآوری نفتخام، پالایش نفت،کالاهای چرمی ومنسوجات پشمی است. (گلی زواره، 1385: 260) .«صادرات از نفت خام صورت میگیرد.»(کنعانی، 1381: 130) نیروی کار این کشور759/5 میلیون نفر و اکثرمردم دربخش کشاورزی مشغول هستند.( عزتی،1378: 89)
نتیجه گیری:
مطالعهی ویژگیهای اقتصادی کشورهای اسلامی بیانگر این موضوع است که بسیاری از کشورها از حیث ویژگیهای اقتصادی در شرایطی مطلوب به سر میبرند و تعدادی از کشورهای اسلامی فاقد این شرایط مطلوب هستند.این بررسیها در این فصل با مطالعهی درآمد بودجه، هزینهی بودجه، تولید ناخالص ملی و منشا آن، سرمایه گذاری، بدهی خارجی و بسیاری از ویژگیهای دیگر چون منابع معدنی، محصولات عمدهی کشاورزی، صادرات، نیروی کار و غیره صورت گرفته است.

فصل سوم: ویژگی سیاسی کشورهای اسلامی

یکی از مهمترین مباحثی که هریک از 57کشورهای اسلامی در جهان اسلام با آن روبرو است مسائل سیاسی است.تعدادی از حساسترین دغدغههای جهان امروز مواجهه با موضوعات روز است که با مسائل سیاسی عجین شده است.همچنین جهان اسلام با شناخت این نوع از خصوصیات قادر خواهد بود تا بعضی از تواناییهای خود را افزایش دهد. بعضی از ویژگیهای سیاسی که در این فصل به مطالعهی آنها پرداخته شده است شامل نام محلی، اسامی کشور، پایتخت، تاریخ استقلال و روز ملی کشور، نوع حکومت و رییس جمهور( و در بعضی کشورها نخست وزیر)، مساحت و رتبه در جهان از نظر مساحت و همچنین نیروی دفاعی کشور است.

مطلب مرتبط :   قطعنامه، اتحادیه، امنیت، اروپا، نفت، تحریم

1-3- جمهوری آذربایجان
نام محلی آن آذربایجان ریپابلیکاسی است. اسامی دیگر آذربایجان و جمهوری سوسیالیستی آذربایجان هستند. پایتخت آن شهرباکو وتاریخ استقلال آن 30 آگوست 1991 از شوروی است. روز ملی 28 مه 1918 ثبت شده است. نوع حکومت جمهوری چندحزبی فدرال با یک مجلس قانونگذاری میباشد. رییس جمهورازسال2003 الهام علی اف ونخست وزیر از سال 2003آرتور راسی زاده است.(صفوی، 1387: 301) « مساحت آن 86،600 کیلومترمربع وصد ودوازدهمین کشورجهان از نظر مساحت است.»( احمدیان،1383: 76) نیروی دفاعی این کشورنیروی دریایی،رزمینی، هوایی و پدافند هوایی است.( کنعانی، 81: 77)

2-3- جمهوری آلبانی
نام محلی آن ریپابلیکا شکیپرسی است. نام دیگر جمهوری سوسیالیستی خلق آلبانی میباشد. پایتخت آن شهرتیرانا وتاریخ استقلال آن 28 نوامبر1912 ازعثمانی است. روز ملی 28 مه 1912 ثبت شده است.نوع حکومت جمهوری چندحزبی با یک مجلس قانونگذاری میباشد. رییس جمهور از سال 2007 بامیرتوپی ونخست وزیر از سال 2005 سالی بریشا است.( صفویی، 1387: 302) «مساحت آن 28،748 کیلومتر مربع وصد و چهلمین کشورجهان از نظر مساحت است. »( احمدیان،1383: 77) نیروی دفاعی این کشورمرکز فرماندهی کل ستاد ارتش، فرماندهی نیروی زمینی، فرماندهی نیرویی دریایی، فرماندهی پدافند هوایی، فرماندهی لجستیک وفرماندهی دکترین و آموزش است.( کنعانی، 81: 79)
3-3- پادشاهی اردن هاشمی
نام محلی آن المملکه الاردنیه الهاشمیه است. اسامی دیگرالاردن و اردن هستند. پایتخت آن شهرعمان وتاریخ استقلال آن 28 می 1946 از انگلستان است. روز ملی 25 مه 1946 ثبت شده است. نوع حکومت مشروطه سلطنتی با دومجلس قانونگذاری می باشد. پادشاه از سال 1991 ملک عبدا.. دوم و نخست وزیراز سال 2007 نادرالدهابی است. (صفویی، 1387: 303)«مساحت آن 92،300 کیلومتر مربع وصدودهمین کشورجهان از نظر مساحت است. »( احمدیان،1383: 78) نیروی دفاعی این کشور نیروهای مسلح اردنی، نیروی زمینی سلطنتی اردن، نیروی دریایی سلطنتی اردن، نیروی هوایی سلطنتی اردن، فرماندهی عملیات ویژه وریاست امنیت عمومی است.( کنعانی، 81: 80)
4-3- جمهوری ازبکستان
نام محلی آن ازبکستان است. اسامی دیگرازبکستان وجمهوری سوسیالیست ازبک هستند. پایتخت آن شهرتاشکند وتاریخ استقلال آن اول سپتامبر 1991 از شوروی است. روز ملی 1 سپتامبر 1991 ثبت شده است. نوع حکومت جمهوری چندحزبی با یک مجلس قانونگذاری میباشد. رییس جمهور از سال 2000 بمدت 5 سال اسلام کریم اف ونخست وزیر از سال 2003 شوکت میرضیافت است(صفویی، 1387: 304) «مساحت آن 447،400 کیلومتر مربع وپنجاه وششمین کشورجهان از نظر مساحت است. »( احمدیان،1383: 79) در قرن ششم قبل از میلاد بخش اعظم آن تحت سلطه هخامنشیان بود . نیروی دفاعی این کشور زمینی، هوایی وپدافند هوایی وگارد ملی است.( کنعانی، 81: 81)

5-3- جمهوری اسلامی افغانستان
نام محلی آن افغانستان است. نام دیگر آن جمهوری افغانستان میباشد. پایتخت آن شهرکابل وتاریخ استقلال آن 19 آگوست 1919 از انگلستان است. روز ملی 15 فوریه 1998، روز خروج قوای شوروی ثبت شده است. نوع حکومت جمهوری اسلامی می باشد. رییس جمهور ورییس دولت از سال 2004 حامد کرزی است. (صفویی، 1387: 305) «مساحت آن647،500 کیلومتر مربع وچهلمین کشورجهان از نظر مساحت است. »( احمدیان،1383: 80) این سرزمین تا قبل از هیجدهم میلادی کشور واحدی نبوده است.نیروی دفاعی این کشورارتش ملی افغانستان است که شامل نیروی هوایی افغانستان میباشد.( کنعانی، 81: 83)

6-3- جمهوری دموکراتیک خلق الجزایر
نام محلی آن الجمهوریه الجزیره الدیمقراطیه الشعبیه است. نام دیگر آن الجزایرمیباشد. پایتخت آن شهرالجزایروتاریخ استقلال آن 5