کلمات، رنگ و دکور متفاوت‌تر نگاه کنم مثل خریدن یک کادو برای دختران و این نکته باید در برنامه‌های ما لحاظ بشود.

شماره چهار : خردسالان به قالب‌های عروسکی و نمایشی تمایل بیشتری دارند. کودکان نیز به قالب انیمشن‌، عروسکی و تلفیق آن با رئال گرایش دارند. و نوجوانان از کارهای نمایشی و گفتگومحور استقبال می‌کنند. و قالب‌های مورد علاقه بر حسب جنسیت مخاطبان کودک با رده‌های سنی فقط در ویژگی‌های آن قالب‌ها متفاوت هستند. به همین جهت عقیده من بر این است که برای گروه خردسال همیشه کارهای عروسکی ساخته شود چون بسیار ملموس‌تر و مورد توجه‌تر خواهد بود. و نیز برای اینکه گنجایش ذهنی یک بچه در این حد است. اگر در رفتار خردسالان دقت کنید متوجه می‌شوید که وقتی یک خردسال هم سن خودش را می‌بیند فوری به او دست می‌زند تا ببیند واکنش او هم مثل واکنش خودش هست. و به خاطر این خصوصیت طبیعتا خردسال با عروسک راحت تر کنار می‌آید. یکی از دلایلی که در دنیا کارهای انیمیشنی زیادی برای خردسال تولید می‌شود این است که این کارها برای خردسال قابل درک‌تر و راحت تر است. برای کودک می‌توان تلفیقی از رئال و عروسکی استفاده کرد و متناسب با آنچه نیاز سنش هست برنامه را تولید کرد. و در مرحله نوجوانی یا به عبارتی دوره راهنمایی-که آنها در این دوران با تغییر تفکرات انتزاعی هیچ مشکلی در همذات پنداری پیدا نمی‌کنند و بسیار آموزش پذیر هستند- کارهای نمایشی و چیزهایی که حرف دل آنهاست را باید بیان بکنیم و راه درست را به او نشان بدهیم. مثلا اگر خواهر برادری را نشانیم که خیلی با هم دعوا دارند این اقتضای سن آنها و یکی از دغدغه‌های این سنین است و البته باید آن روی سکه را هم نشان دهیم که چه عواملی سبب می‌شود همین خواهر و برداری که با هم در حال جنگیدن هستند اکثر اوقات کنار هم به طور مسالمت آمیز رفتار می‌کنند و به همدیگر احترام می‌گذارند.

شماره پنج : برای نوجوان از همه قالب‌ها می‌شود استفاده کرد. مثل”شکرستان” که با وجود تهیه شدن این برنامه برای مخاطبین کودک، ولی در نظر سنجی‌ها مشخص شد که عمده مخاطبین آن نوجوانان هستند. و به نظر من به غیر از برنامه ترکیبی و گفتگو محور از بقیه قالب‌ها برای کودک و خردسال می‌توان استفاده کرد.و تفکیک برنامه به دخترانه و پسرانه خیلی لزومی ندارد. و اینکه بدانیم بین یک دختر 13 ساله و یک دختر 18 ساله حتما تفاوت عقلی وجود دارد یا حتی در گروه مخاطبین خردسال یک کودک 4 ساله با یک خردسال 7 ساله کاملا درکشان متفاوت است ولی همه را در یک گروه قرار می‌دهیم و این مسئله هم به دلیل این است که در کلیات عقلی مشترک هستند. و درست است که پسران در سنین نوجوانی نسبت به دختری در همان سن کمی پرشورتر و حالت لودگی بیشتری دارند و با اینکه دختران رفتار اجتماعی مودبانه‌تری دارد ولی هر دو در استودیو مؤدب و آرام هستند.
شماره شش : بله مخاطبین و جنسیت در انتخاب قالب تأثیرگذار است. بعضی از قالب‌ها برای بیان مطالب خیلی سهل الوصول طراحی شده‌اند. و از جهتی دیگر بازی محوری، خیال انگیزی و قصه پردازی از اصول انتقال مفهوم به خردسال است. اگر قالبی به این مفاهیم قرابت بیشتری داشته باشد منطقا اثرگذاری بیشتری دارد مثال واضح آن انیمیشن است که انیمیشن عمق اثرش به مراتب برای مخاطب خردسال و کودک بیشتر از سایر قالب‌هاست. برعکس تصور خیلی از افراد مخاطب نوجوان از مستقیم‌ گویی هم لذت می‌برد و برنامه گفتگو محور را دوست دارد. بدون تعیین محتوا نمی‌توانیم درباره ساختار صحبت کنیم. به طور مثال چون ما نمی‌دانیم در این ظرف آب می‌خواهیم بریزیم یا سنگ پس تصمیم درباره اینکه ظرف آن شیشه‌ای یا چوبی یا کاغذی و یا چیز دیگری باشد مشخص نمی‌شود. با این اصطلاح من می‌خواهم خدمتتان بگویم که خود راه بگوید که چه سان باید رفت. من معتقدم محتوا مشخص می‌کند کدام قالب به قامتش برازنده است. و بین قالب و محتوا رابطه وجود دارد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که سلیقه در تقاطع جنسی قابل مقایسه با سلیقه در تقاطع سنی نیست. به این معنا که سلیقه دختر 9 ساله به دختر 16 ساله نزدیکتر است تا به پسر 9 ساله. و این یک یافته کاملا شخصی است که بررسی نظرسنجی‌های سال‌های اخیر به من نشان داده است. البته این تفکیک با سطوح پیاژه تعارض‌هایی دارد ولی آنقدر عمیق نیست که نشود آن را حل کرد. و این یک یافته خاص و کاملا شخصی است که از نظرسنجی‌های مختلف به دست آمده است. اگر قرار باشد برنامه‌ای خاص یک گروه جنسی تولید شود ذاتا علائق ویژه قابل انفکاک از سن دارد.

مطلب مرتبط :   قاچاق، نیت، ارتکاب، جرایم، قانونگذار، محال

شماره هفت : فکر نمی‌کنم تفاوت در جنسیت مخاطب کودک تأثیری در انتخاب قالب خاصی داشته باشد. بلکه در ویژگی‌های قالب اثر می‌گذارد. نوجوانان بیشتر کار ترکیبی می پسندند و خردسال و کودک کار نمایشی می‌پسندند.

شماره هشت : بچه‌هایی که سنشان پایین‌تر است از چیزهایی خوششان می‌آید که بزرگترها خوششان نمی‌آید. قالب و محتوا با هم انتخاب می‌شود. ممکن است شما یک کارتون درباره حضرت نوح (ع) بسازید با بهترین امکانات امروزی و در حالی که “بن‌تن” را دارید که خیلی به نظر شما به عنوان بزرگتر جذاب نیست و محتوای خوبی هم ندارد و اصلا هم انیمیشن فوق العاده‌ای از نظر قالب نیست از نظر تکنیک خیلی انیمیشن خوبی هم نیست ولی بچه‌ها بیشتر دوستش دارند. ولی آن محتوا در آن قالب خوب نشسته است و حتی با توجه به اینکه نسبت به کارتون حضرت نوح (ع) خیلی ضعیف‌تر هم هست. نمی‌شود گفت مخاطبین کودک در هر رده سنی از چه قالبی خوشش می‌آید چون هیچ مطالعه علمی بر روی آنها صورت نگرفته است و اگر هم من پاسخ بدهم براساس مشاهداتی است که من کرده‌ام و حرف من از لحاظ علمی پذیرفتنی نیست چون تجربیان بین علمی ماست و مطالعه جدی من ندیدم که مثلا پسرها انیمسشن را بیشتر دوست دارند و یا دخترها عروسکی را بیشتر دوست دارند و بستگی به این دارد که آنها در معرض کدام قالب قرار گرفته باشند. مثلا قالب‌هایی که من در کودکی برنامه کودک را در آنها می‌پسندیدم شاید برای بچه‌های من قابل پسند نیست نه به این دلیل که او رشد کرده است بلکه چون خود قالب‌ها رشد کرده‌اند و سطح سلیقه او را تغییر داده اند. من یک زمانی عاشق کارتون “اسپیدباگی” بودم اما امروز که من کارتون “اسپیدباگی” رو می‌بینم با خودم می‌گویم اگر من به عنوان مخاطب کودک با همین سواد بصری، آن موقع پای این کارتون می‌نشستم اصلا از آن خوشم نمی‌آمد. چون به لحاظ انیمیشن سطح آن بسیار پایین است. یا قالب عروسکی مثلا یک زمانی برنامه “خانه مادربزرگه” با این که از نظر محتوایی خیلی کار عالی هست ولی به لحاظ قالب و شکل عروسکی خیلی پیش رفته نیست و یک برنامه عروسکی ساده است و یا برنامه “مدرسه موش‌ها” به خصوص فیلم سینمایی آن خیلی ضعیف است ولی محتوا به آن کمک کرده است. ضمنا من در دوره‌ای با آن ارتباط برقرار کرده‌ام که کار عروسکی قابل ارائه فقط همین برنامه‌ها بود ولی باسواد بصری بچه‌های ما شاید با آن قالبی که ما دیدیم مورد پسند بچه‌ها نباشد. به نظر من خیلی به تحولات بصری تکنولوژیک هم بستگی دارد. برای قضاوت در این باره باید با مطالعات و پژوهش‌های جدی و مصاحبه‌های عمیق رو بیاوریم و مشاهدات ما نشان داده است که خیلی تفاوت بین کودکان از نظر سن و جنسیت برای انتخاب قالب وجود ندارد مگر اینکه با توجه به درک بصری آنها و توانایی قضاوتشان بین نسبت قالب و محتوا و رابطه‌ آن با سن و جنسشان و محل زندگی و خواسته‌ها و نیازهایشان بررسی صورت بگیرد. ببینید وقتی شما در ماه محرم باشید و یک کار بسیار ضعیف با این موضوع تولید کنید ممکن است بچه‌ها خوششان بیاید ولی همین برنامه ضعیف در ایام نوروز ممکن است باعث دلزدگی کودک بشود ولی اگر یک برنامه قوی درباره محرم تولید کنید که کاملا قصه خوبی داشته باشد همیشه بیننده خود را خواهد داشت مهمترین چیز این است که رابطه بین محتوا،‌ مخاطب و قالب خوب ملاحظه بشود و از قالب و محتوا به بهترین شکل استفاده شود.
شماره نه : کشورههای مختلفی هستند که برنامه‌های مختلفی برای جنسیت دختران تولید می‌کنند. اگر شخصیتی که قهرمان داستان است مرد باشد دیگر نمی‌توان گفت این یک کار مشترک است. و باید برای یک کار مشترک یک همکاری بین زن و مرد ایجاد کرد.
شماره ده: به نظر من حتی جنسیت هم تأثیری ندارد.

شماره یازده : مسلما بچه‌های کوچکتر انیمیشن را بیشتر دوست دارند به خاطر اینکه تخیلی‌تر است. در دهه های اخیر کار برای دختران نداشتیم و این مسئله را نوه من برای من مطرح کرد. یک روز آمد پیش من و گفت چرا شما هرچی کتاب برای من می‌خرید دخترانه است؟ آن موقع چهار سالش بود و اصلا شوکه شدم. و گفتم دخترانه یعنی چه؟ گفت مثلا سیندرلا یک کتاب دخترانه است، سفید برفی یک کتاب دخترانه است بن تن و زورو پسرانه است. آنجا بود که متوجه شدم کار دخترانه و پسرانه دارد و متاسفانه دختران از ذهن ما پاک شدند و این هم به دلیل ممیزی هایی است که وجود دارد. درست است که ما مثلا در برنامه نوجوان یک روز را پسرها اجرا می‌کنند و یک روز را دخترها ولی مسائل خاص دخترها در آن پرداخته نمی‌شود و ما درباره این مسائل خط قرمز داریم و دچار خودسانسوری هستم و نه سانسور به خاطر اینکه مبادا به ما بگویند این چیست و هیچ ریسکی را نمی‌پذیریم. یک برنامه دخترانه کاملا دخترانه است.

مطلب مرتبط :   تعهدات، کنوانسیون، پروتکل، دولتهای، ، حفاظت

شماره دوازده : اگر بچه‌ها را بشناسیم باید قالبش را هم بشناسیم از طریق آن قالب هست که عرض کردم زیرپوست بچه‌ها وارد می‌شویم حالا آن قالب بازی باشد یا نمایش یا گفتاری که بسیار کم باید باشد. و یا استفاده از تصویر، و نقاشی. باید اول مخاطب را بشناسیم و بعد آن قالب را ببینیم و خودمان هم مجددا بررسی بکنیم. چه بسا آن قالب اشتباه باشد به همین دلیل دقت در انتخاب قالب خیلی مهم است. من وقتی برنامه خودم را که زنده هم هست، جمعه‌ها صبح پخش می‌شود. باز وقتی به خانه می‌روم دوباره نگاه می‌کنم و می‌بینم که اگر این کار را نمی‌کردم بهتر بود و اگر این قسمت را اینطوری انجام می‌دادم بهتر بود. اینها خودش تجربه است. و سن و جنسیت تأثیری در انتخاب قالب ندارد و فقط ویژگی‌های قالب‌ها برای جنسیت ممکن است تغییر کند. در مجموع مفاهیمی که با هم مشترک هستند مثل بازی، درس خواندن، احترام به والدین که بین همه مخاطبین مشترک است را می‌توان برایهمه مطرح کرد. ولی همین مخاطبین که از نظر سن و جنسیت یکسان هستند در بعضی چیزهای دیگر متفاوت هستند مثلا امکاناتی که یک کودک در تهران دارد برای یک کودک در یک روستای دورافتاده ممکن است نباشد و سطح درک آنها متفاوت باشد و یا اصلا ممکن است مخاطب ناشنوا و نابینایی داشته باشیم که باید همه آنها را در کنار هم بینیم و یک برنامه در اندازه همه مخاطبین باهم بسازیم و در ضمن باید با زمان هم پیش برویم و چیزی را که کودک دوست دارد مورد توجه قرار بدهیم و او را جذب کنیم.
شماره سیزده : قطعا تفاوت‌های سنی تأثیرگذار هست و تفاوت‌های جنسی نیز همین‌طور است. متاسفانه فیلم‌سازان و برنامه‌سازان ما همیشه آمده‌اند و خاطرات کودکی و نوجوانی خود را کار کرده‌اند و به نوعی خودشان را بازگو کرده‌اند در حالی که آن فیلمسازی است ولی در حیطه تلویزیون جایگاه ما فرق می‌کند و خصوصیت و جنسیت مخاطبان در تولید برنامه نقش دارد. سن صدرصد در نقش بستن قالب در ذهن من برنامه‌ساز تأثیر ندارد مثل اینکه من بگویم مخاطب خردسال است پس باید انیمیشن یا عروسکی باشد.
شماره پانزده : جنسیت تأثیری در انتخاب قالب ندارد ولی در جزئیات چرا متفاوت هستند. من : مثل اینکه مسابقه آشپزی برای دختران باشد و مسابقه بدنسازی برای پسران برگزار شود که قالبشان مسابقه است ولی در جزئیات متفاوت هستند. این چیزی که می‌فرمایید سبب می‌شود که مخاطب پس بزند و با این حریم ایجاد کردن بدتر یک سری مخاطب می‌گویند آن چه چیزی است که ما نباید سراغ آن برویم و مخاطب دختر بگوید که چرا من نباید بدنسازی شرکت کنم. و این حرصی که دختران برای دیدن برنامه فوتبالیست‌ها دارند به خاطر این است که ببینند چه چیزی است.

شماره شانزده : بله قطعا سن مخاطب در انتخاب قالب تأثیرگذار است. در مقاطع نوجوانی جنسیت بر قالب تأثیرگذار است. و شاید دختر خانم‌ها فضاهای لطیف و رنگ‌های دخترانه و شخصیت‌های دخترانه را بیشتر می‌پسندند. و دختران فضاهای اکشن را دوست ندارند مثل بابالنگ دراز البته برای دختران نوجوان.

شماره هجده : بله. ما در سنین کودک و خردسال به سمت فضاهایی می‌رویم که بتوانیم قوه تخیل کودک را بیشتر فعال بکنیم و یا به سمت قصه‌گویی می رویم تا بتوانیم آن پیام رابه کودک منتقل کنیم و در سنین نوجوانی شرایط فرق می‌کند و کشش‌هایی که مخاطبین مختلف کودک دارند به اقتضای سنشان متفاوت است و ما نمی‌توانیم برای همه اینها یک نسخه بپیچیم.و جنسیت در انتخاب قالب تأثیر ندارد و نمی‌توانیم بر این ساس قالب را تفکیک بکنیم بلکه در جزئیات و ویژگی‌ها مثل شخصیت‌ها، طراحی‌های صحنه و قصه‌ها متفاوت است.

شماره نونزده : در مورد سن و سال بله، مثلا قالب مستند کاربردی برای مخاطب کودک و نوجوان ندارد. در مورد جنسیت نیز یافته‌های تحقیقم در کتاب “جنگ تلویزیونی برای کودکان” نشان می‌دهد که دختران و پسران انتخاب‌های متفاوتی