پیروی می‌کنند و این خود باعث عدم هماهنگی در برنامه‌های حمل‌ونقل کالا و باعث افزایش هزینه می‌شود.<br />عوامل متعددی باعث شده که حمل‌ونقل چندوجهی در کشور آن طور که شایسته است، شکل نگیرد. در این خصوص کافی است به رتبه بندی کشورها بر اساس عملکرد شاخص‌های لجستیکی نگاهی انداخته شود، این شاخص نشان دهنده میزان سهولت مبادلات کالا در میان کشور می‌باشد. ایران در سال 2010 دارای رتبه 103 بوده است و این رتبه در سال 2012 تغییر یافته است (The World Bank, 2014) و حکایت از وضعیتی نامطلوب در بین کشورهای جهان دارد. در چنین شرایطی حمل‌ونقل چندوجهی نتوانسته جایگاه خود را به دست آورد. زیر ساخت‌های ریلی کشور در وضعیت نامساعدی قرار دارد منجر شده است نظم اقتصاد در بین شیوه‌های مختلف حمل‌ونقل برهم زده شود، به‌گونه‌ای که در مسافت‌های طولانی که بایستی ریل حرف اول را بزند، همچنان جاده در اولویت اول است.
اما این سؤال مطرح می‌شود که چه چیز باعث بروز این مسئله شده؟ در کشورهای در حال توسعه بیشتر سرمایه گذاری‌ها متمرکز بر فعالیت‌های بندر بوده است اما نیاز به سرمایه فراتر از احتیاجات کنونی می‌رود و در کلیه شیوه‌های حمل‌ونقل داخلی طرح می‌شود. به علت اینکه این کشورها در جریان حمل‌ونقل فعالیت محدودی دارند، فاقد کنترل جریان حمل‌ونقل می‌باشند. علت پایین بودن نیاز به حمل‌ونقل چندوجهی کانتینری به کیفیت ساخت زیربنایی و تجهیزات وسیله حمل کننده مربوط می‌شود. شبکه‌های جاده‌ای و راه آهن کشورهای در حال توسعه اغلب توانایی لازم برای تحمل بارهای محوری وسایل نقلیه‌ای را که حامل کانتینرهایی با محموله زیاد می‌باشند را ندارند. از این رو آیا بنادر کشتیرانی ما آمادگی پذیرش سیستم حمل‌ونقل چندوجهی را دارا می‌باشد؟ چه مشکلاتی برای ورود این سیستم در بنادر وجود دارد؟ چگونه این سیستم را می‌بایست در بندر پیاده سازی کرد؟ مسئله اصلی تحقیق حاضر، تأثیر سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در عملکرد بندر شهید رجایی می‌باشد که در واقع یک سیستم بسیار مهم و ضروری جهت تسهیل و بهبود نظام حمل‌ونقل با بکار گیری از بیشترین ظرفیت بندر است که بیشتر بنادر دنیا در حال حاضر از این سیستم بهره گرفته‌اند. سپس شناسایی عوامل مؤثر در این سیستم و ارزیابی تأثیر آن‌ها در بهبود یک سیستم مؤثر حمل و چندوجهی است زیرا یا ورود یک سیستم حمل‌ونقل چندوجهی کارا و مؤثر در بندر باعث افزایش رقابت تجاری در منطقه می‌شود و این باعث رشد ترانزیتی و به طبع آن رشد بنادر همگام با فنّاوری دنیا می‌شود و به‌منظور کاهش هزینه حمل‌ونقل به‌ویژه هزینه‌های جابه‌جایی کالا در بنادر و همچنین با توجه به اقتصاد مقیاس یکپارچه کردن جریان حمل کالا به‌خصوص از طریق کانتینریزه کردن اهمیت ویژه‌ای یافته است.
حال این سؤال پیش می‌آید چرا در بین بنادر موجود در کشور پهناور ایران، بندر شهید رجایی مورد مطالعه قرار گرفته است؟ در جواب این پرسش، مجتمع بندری شهید رجایی، با برخورداری از موقعیت منحصربه‌فرد جغرافیایی در نزدیک‌ترین نقطه به تنگه هرمز و دهانه ورودی خلیج‌فارس مهم‌ترین دروازه واردات و صادرات جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.
از طرف دیگر با بررسی‌های انجام داده‌شده در پیشینه تحقیقی مبحث حمل‌ونقل چندوجهی در منابع داخلی، تعداد کمی از پژوهشگران به‌خصوص در داخل کشور، به بررسی عوامل اثرگذار حمل‌ونقل چندوجهی در بنادر پرداخته‌اند؛ بنابراین، ایجاب می‌کند که این پژوهش جهت استفاده از این سیستم در بنادر مهم تجاری کشور انجام شود.
لذا این مطالعه به دنبال این است که با توجه به رشد سریع حمل‌ونقل چندوجهی در دنیا، بندر شهید رجایی در سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در چه جایگاهی قرار دارد و آیا با بهبود نظام و توسعه این سیستم می‌توان تسهیل جریان را در این بندر افزایش داد. به همین خاطر و نظر به اهمیت این موضوع ضروری است تا مدلی با توجه به ماهیت بندر مورد مطالعه برای دستیابی به سیستم حمل‌ونقل چندوجهی مورد بررسی قرار گیرد؛ لذا با توجه به فقدان این سیستم در بندر شهید رجایی، مطالعه اصلی این تحقیق بررسی نظام سیستم حمل‌ونقل چندوجهی و تأثیرگذاری آن بر عملکرد بندر مورد مطالعه می‌باشد و همچنین تأثیر گذاری هر یک از مؤلفه‌ها بر روی سیستم حمل‌ونقل چندوجهی سنجیده می‌شود. سپس این مسائل با بیان فرضیاتی، در قالب الگویی جامع و با روشی نظام‌مند مورد بررسی قرار خواهند گرفت.
اهمیت و ضرورت پژوهش
در دهه 1980 شاهد گسترش عظیم خدمات حمل‌ونقل چندوجهی با استفاده از کانتینرها ٬ چه در سطح بین‌الملل و چه در عرصه داخلی ٬ در آمریکای شمالی ٬ اروپا و کشورهای منطقه اقیانوس آرام بوده است. این رشد سریع به‌ویژه در ایالات‌متحده آمریکا مشهود بوده است. در این کشور به‌کارگیری قطارهایی که کانتینر را به‌صورت دو طبقه حمل می‌کنند نوعی اقتصاد مقیاس در سطح راه‌آهن و سایر خدمات چندوجهی به ارمغان آورد. کانتینرها بهترین وسایل حمل کالا در سیستم حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشند زیرا می‌توان آن‌ها را به‌راحتی به‌وسیله کشتی ٬ راه‌آهن و یا کامیون از کارخانه به مشتری تحویل داد. رقابت فزاینده‌ای که ناشی از کاهش نرخ‌های کرایه می‌باشد، گسترش سیستم‌های حمل‌ونقل چندوجهی را به طرق مختلفی ترغیب کرده است. به‌عنوان نمونه بسیاری از خطوط کشتیرانی بزرگ جهان در هم ادغام شده‌اند. باوجود رشد و توسعه تجارت کانتینری جهانی، کشورهای توسعه یافته از آن به‌عنوان یک سیستم حمل‌ونقل مدرن و پول‌ساز نگاه می‌کنند که باعث سرعت، امنیت و پیشرفت وسیع در حمل‌ونقل می‌شود. کشورهای در حال توسعه هنوز به سیستم حمل‌ونقل چندوجهی اعتماد نکرده و به‌عنوان یک بار سنگین که مستلزم سرمایه‌گذاری‌های سنگین جهت تجهیزات حمل‌ونقل ٬ نگاه می‌کنند. در این صورت انتخاب بندر شهید رجایی (بندرعباس) به‌عنوان اصلی‌ترین بندر کانتینری کشور جهت تجهیز کردن و فراهم آوردن زیربنا جهت ارتقا سیستم حمل‌ونقل چندوجهی برای جابه‌جایی کانتینر می‌تواند نشان از حرکت در مسیر درست باشد و از آن به چشم یک سیاست منطقی مطابق با روش‌های کنونی در کانتینر کردن باشد.
لذا پذیرش سیستم حمل‌ونقل چندوجهی به‌عنوان یک سیستم کارآمد با امتیازات فراوان در کشورهای توسعه‌یافته و رشد سریع آن در عرصه بین‌الملل با توجه به رشد کانتینری در جهان دارای اهمیت بسزایی می‌باشد لذا کشور ایران نیز می‌بایست از این نوع سیستم حمل‌ونقل متابعت و این روش‌ها را اجرا کند که این امر باعث ایجاد فرصت رقابت در بازارهای بین‌الملل و توسعه اقتصادی کشور خواهد شد.
هدف از اجرای طرح و سؤالات
انتظار می‌رود پس از انجام این پژوهش مشخص شود که سیستم حمل‌ونقل دریایی کشور نیازمند اقدامات خاصی برای اجرای مؤثر حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد تا با بالا بردن کیفیت حمل‌ونقل داخلی، تسهیل نمودن جریان حمل‌ونقل میزان بهره‌برداری اقتصادی در بنادر را افزایش داد. همچنین این انتظار می‌رود که ایجاد توسعه و بهبود سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در بندر شهید رجایی تأثیر بسزایی در تسهیل جریان در داخل و خارج از کشور دارد. هدف اصلی تحقیق، بیان ارتباط سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در عملکرد کسب و کار بنادر می‌باشد. متغیرهای این مدل در درون موضوع مورد بحث مطالعه حاضر می‌باشد و با استفاده از پیشینه تحقیق به ارتباط بین متغیرها پرداخته می‌شود بر اساس توسعه مدل‌های پژوهش این مدل نیز با توجه به پیشینه و ارتباط بین متغیرها توسعه یافته است.
در نتیجه می‌توان هدف از مطالعه این پژوهش به‌صورت زیر بیان نمود. با توجه به اهمیت و ضرورت وجود سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در بندر شهید رجایی جهت بهبود بندر و تسهیل حمل‌ونقل ترانزیت کالا و کانتینر، اهداف مطالعه به‌صورت زیر بیان می‌گردد:
بررسی الزامات و وضعیت حمل‌ونقل چندوجهی در ایران
بررسی ابعاد سیستم حمل‌ونقل چندوجهی
تأثیر سیستم حمل‌ونقل چندوجهی در عملکرد بندر
شناسایی فاکتور های تأثیر گذار در جهت اجرای سیستم حمل‌ونقل چندوجهی
مدل پژوهش
مدل پژوهش حاضر در مرحله اول بیانگر اثر سیستم حمل‌ونقل چندوجهی و آماده سازی پذیرش آن در بندر می‌باشد. در نتیجه اولین متغیر مورد بحث در این پژوهش سیستم حمل‌ونقل چندوجهی با سه شاخص حمل و نقل، تسهیلات و ارتباطات و پس از آن دومین متغیر، عملکرد کسب و کار بندر جهت ارزیابی آن در ورود بندر به سیستم حمل و نقل چندوجهی نیز شناسایی شده است.

مطلب مرتبط :   مصاحبه، زیست‌محیطی، قضایای، کدگذاری، ظهور، مصاحبه‌ها

شکل ‏1 1: تعیین متغیرهای مدل پژوهش

سومین متغیر مورد بحث، مجری اصلی این سیستم یعنی خود بندر می‌باشد بنادر کشتیرانی از دو بعد سخت افزارهای بندر و نرم افزارهای بندر تشکیل شده است. پس می‌توان این متغیر را به دو متغیر مجزا تقسیم نمود. اما با توجه به پیشینه تحقیق صرف نظر از انواع سیستم‌های خدماتی و عملکردهای یک مجموعه سیستمی، بدون روابط مؤثر، تلاش برای مدیریت سیستم و اطلاعات و هماهنگی بین مجموعه با شکست رو برو خواهد شد .(Lambert, Knemeyer, & Gardner, 2004) همچنین ایجاد یک رابطه یکپارچه با متصدیان حمل‌ونقل یک جز لازم و ضروری در سیستم حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد و یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی سیستم حمل‌ونقل چندوجهی ارتباط درست و مؤثر بین بازیگران شبکه‌های حمل‌ونقل و اپراتورهای حمل‌ونقل می‌باشد. (TRB, 1999) در نتیجه آخرین متغیر لازم جهت اندازه گیری ابعاد مدل یعنی متغیر کیفیت ارتباط شناسایی شده است. شکل (1-2) مدل اولیه پژوهش را نشان می‌دهد.

شکل ‏1 2: مدل اولیه پژوهش
شکل (1-3) در زیر نشان دهنده مدل پژوهش حاضر جهت بررسی تأثیر سیستم حمل و نقل چندوجهی در ورود آن به بندر شهید رجایی با تأثیر آن بر عوامل سخت افزاری و نرم افزاری بندر با توجه به کیفیت روابط بازیگران حمل و نقل با استفاده از روش معادلات ساختاری جهت ارزیابی فرضیه‌ها می‌باشد.

شکل ‏1 3: مدل پژوهش مورد مطالعه
فرضیات پژوهش
همان طور که گفته شد هدف اصلی این پژوهش بهبود عملکرد کسب و کار بندر با ورود سیستم حمل‌ونقل چندوجهی می‌باشد در نتیجه پس از شناسایی متغیرهای مورد بحث به‌منظور تبیین مسئله پژوهش و دستیابی به اهداف مطالعه، فرضیه‌های پژوهش به‌صورت زیر مطرح می‌گردند.
فرضیه اول: حمل‌ونقل چندوجهی بر سخت افزار بندری تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
فرضیه دوم: حمل‌ونقل چندوجهی بر نرم افزار بندری تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
فرضیه سوم: حمل‌ونقل چندوجهی بر کیفیت روابط بازیگران تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
فرضیه چهارم: حمل‌ونقل چندوجهی بر عملکرد بندر تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
فرضیه پنجم: سخت افزار بندری بر عملکرد بندر تأثیر مثبت و معنی داری دارد.
فرضیه ششم: نرم افزار بندری بر عملکرد بندر تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
فرضیه هفتم: کیفیت روابط بر عملکرد بندر تأثیر مثبت و معنی‌داری دارد.
پس از تبیین فرضیات پژوهش در فصول بعدی به بررسی و تحلیل نتایج فرضیات ایجاد پرداخته خواهد شد.
روش اجرا
در تجزیه تحلیل این پژوهش که داده‌های آن به‌وسیله پرسشنامه جمع آوری شده است برای تعیین روابط فرضیات مدل از فن مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. مدل معادلات ساختاری یا یک ساختار علی خاص بین مجموعه‌ای از سازه‌های غیرقابل مشاهده است. یک مدل معادلات ساختاری از دو مؤلفه تشکیل شده است: یک مدل ساختاری که ساختار علی بین متغیرهای پنهان را مشخص می‌کند و یک مدل اندازه‌گیری که روابطی بین متغیرهای پنهان و متغیرهای مشاهده شده را تعریف می‌کند. در بحث تحلیل این مطالعه پرسشنامه‌ای تحت مدل مفهومی و شاخص‌های هر یک از متغیرهای تعریف شده تهیه و تنظیم می‌شود. رابطه هر یک از متغیرها نشان دهنده یک فرضیه می‌باشد که توسط سنجه‌های این پرسشنامه مورد بررسی قرار می‌گیرند سپس داده‌های گردآوری شده توسط نرم افزار این مدل مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. نرم افزارهای مورد استفاده در تحلیل روش معادلات ساختاری عبارت‌اند از:
نرم افزار لیزرل:
نرم افزار لیزرل ، جهت محاسبات تحلیل عاملی و مدل معادلات ساختاری استفاده می‌شود. نرم افزار لیزرل مکمل نرم افزار اس پی اس اس است که در علوم انسانی و علوم اجتماعی استفاده می‌شود. از این نرم افزار جهت تحلیل تأییدی متغیرهای مورد مطالعه استفاده شده است. (نرگسیان, 1392)
نرم افزار اسمارت پی ال اس:
پی ال اس یا کمترین توان‌های دوم، به‌عنوان نسل دوم روش‌های مدل یابی معادلات ساختاری افق‌های نوینی را بروی محققان علوم رفتاری گشوده است. این رویکرد به علت وابستگی کمتر به‌اندازه نمونه، سنجش متغیرها، نرمال بودن توزیع و استفاده از ابزارهای جا افتاده، رویکردی مناسب برای پژوهشگران محسوب می‌شود. در نهایت از نرم‌افزار آماری اس.پی.اس.اس و آزمون‌های توصیفی مربوطه، جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده خواهد شد. (داوری & رضازاده, 1392)

مطلب مرتبط :   داستان، تمثیل، حکایت، داستانهای، داستانی، اخلاقی

قلمرو پژوهش
قلمرو موضوعی پژوهش
موضوع اصلی پژوهش حاضر، تأثیر سیستم حمل‌ونقل چندوجهی به‌عنوان یک سیستم خدمات دهی لجستیک در حمل‌ونقل بر عملکرد بندر شهید رجایی می‌باشد. در نتیجه موضوع مورد مطالعه از دو بخش سیستم حمل و نقل چند وجهی و بهبود عملکرد بندری تشکیل می‌شود که هر کدام به‌صورت زیر شرح داده شده است.
در بخش اول قلمرو موضوعی این پژوهش به بررسی سیستم حمل و نقل چندوجهی پرداخته می‌شود. این مطالعه با بررسی تمامی ابعاد این سیستم نوین حمل و نقل به تشریح هر یک از