تاریخی،تعداد و کیفیت مبلمان و مکان های نشستن،ایمن و امنیت ، فعالیت ها ،رفتارهای جمعی و میزان ناهنجاری ها،سرزندگی و سبز بودن ، دسترسی پیاده ، پاکیزگی و بهداشت ، کیفیت حمل و نقل www.communities.gov.uk،15/2/1391

نظریه پردازان بررسی ابعاد اجتماعی فضاهای عمومی از دیدگاه صاحب نظران
کرمونا وجود ایمنی و امنیت (فعالیت،نظارت،تعیین قلمرو)،دسترسی آسان
(دسترسی بصری،فیزیکی و نمادین) carmono،2003،106
یان گل وقوع فعالیت های جمعی مشارکتی و گروهی در فضا و فعالیت های غیر مشارکتی(نشستن،دیدن،خوردن) Gehl،2011،10
ویلیام رایت حضور زنان،حضور زوج ها و گروه های اجتماعی،حضور سالمندان و توقف آنها،فعالیت دستفروشان،حضور توقف حتی در ساعات غیر اوج،وجود انتخاب های گوناگون برای افراد ، وجود امکانات و تمهیدات ، تراکم استفاده، تعداد فضاهای نشستن، تعداد فضاهای باز waston etal،2001
هالند نحوه مدیریت ایمنی و امنیت فضا،طراحی و نگهداری تسهیلات عمومی (هم چون سرویس بهداشتی،مبلمان،سروصدا،نور و فضای پارکینگ،علایم،فرهنگ عمومیHolland etal،2007،46-62
آلیبستون برابری مدنی،هویت،دسترسی16،2011،Albiston
گیبورد میزان آسایش کاربران،میزان همه گیر و پذیرا بودن،نحوه دسترسی به تسهیلات،میزان مشارکت و نحوه کنترل،آموزنده بودن،میزان و کیفیت سلامت و امنیت فضا ،تعداد فعالیت های فرهنگی141،2008،Gibberd

2-3 رویکردهای نظری
2-3 دیدگاه های نظری حمل و نقل درون شهری:
سامانه های حمل و نقل در شهرها طی تاریخ ، با نظریه ها و دیدگاههای متفاوتی، دگرگونی های فراوانی داشته است . لازم به ذکر است بررسی مهمترین رویکردهای نظری در ارتباط با حمل و نقل درون شهری و ارزیابی روند تحولات انجام گرفته در این زمینه در شناخت هر چه بیشتر این سیستم موثر میباشد. عمده ترین نظریه های مرتبط با حمل و نقل درون شهری را طی سه دوره زمانی ، از ابتدای پیدایش شهرها تا دهه 1910، از دهه 1920 تا دهه 1970، و از دهه 1980 تا کنون دسته بندی و مورد بررسی قرار داده شده است . بدیهی است نظریات براساس بازه زمانی که واجد بیشترین میزان تاثیرگذاری بوده، ارزیابی شده اند.
2-3-1 نظریه های حمل و نقل شهری تا دهه 1910:
از ابتدای پیدایش شهرها در جهان تا حدود نیمه قرن نوزدهم که همزمان با اختراع خودرو و حضور وسایل نقلیه موتوری بود، حرکت پیاده شکل غالب جابه جایی افراد در شهرها و مقیاس انسانی شکل دهنده ابعاد گذرها محسوب می شد. این دوران را به طور کلی می توان تحت عنوان “دوران آرام در حمل و نقل درون شهری ” نام نهاد که فاقد تغییرات عمده و ناگهانی در ساختار سامانه های جابجایی درون شهری بوده است. مهمترین وسایل حمل و نقل در این دوران متکی به نیروی انسان و حیوانات بوده و اختراع چرخ را شاید بتوان در سیر تحول این گونه ابزار ها به عنوان نقطه عطف به شمار آورد . اولین قوانین محدودیت آمد و شد وسایل حمل بار) ارابه ها(در شهرهای رومی وضع گردید. اما در دهه های پایانی قرن نوزدهم با شروع حمل و نقل ریلی درون شهرها، ایستگاه های قطار و راه آهن به مراکز مهم ترافیکی و دروازه های ورودی شهر تبدیل گردید و سبب تغییرات شگرفی در ساختار شهرها شد . علاوه بر این، تولید فزاینده خودرو که به ویژه با آغاز قرن بیستم شتاب بیشتری گرفت، خودروی شخصی را که پیش از این کالایی لوکس به شمار می رفت به عنوان یک وسیله عمومی و بخشی از لوازم اولیه زندگی خانواده ها مطرح نمود . امری که افزایش فاصله میان محل کار و سکونت و در نتیجه گسترش حومه نشینی را به دنبال داشت. )نشریه هویت شهر/ سال سوم/ شماره 4/ بهار و تابستان:3(
در همین دوران که با افزایش ناگهانی جمعیت شهرنشین و به دلیل عدم تکاپوی زیرساخت های لازم، مشکلات فراوان اجتماعی، زیست محیطی، فرهنگی و کالبدی در زیستگاه های شهری آشکار گردیده بود، صاحبنظران گوناگون هریک از منظرهای مختلف معضلات شهرها را نقد و ارزیابی نموده، راهکارهای مختلفی برای اصلاح آنها ارائه نمودند . در این رابطه از نظریات شهرخطی، باغ شهر و تقاطع های غیر همسطح به عنوان مهمترین و تاثیرگذارترین ایده هایی که با حمل و نقل درون شهری مرتبط بوده اند، میتوان نام برد.
دوره زمانی
ارائه نظریه نظریه پرداز عنوان/ شرح
نظریه ایده/ تالیف اصلی مهمترین اقدامات و پیشنهادات مرتبط
از پیدایش شهرها تا 1860 – حمل ونقل شهری
غیرموتوری – حرکت پیاده شکل غالب
جابجایی افراد در شهرها – وضع اولین قوانین محدودیت آمد و شد وسایل حمل بار
)ارابه ها (در شهرهای رومی
– ابعاد گذرهای شهری متناسب با مقیاس عابر پیاده
1860- 1880 – شروع حمل و نقل
ریلی درون شهری – تبدیل ایستگاههای قطار و
راه آهن به مراکز مهم ترافیکی ودروازه های ورودی شهر – ایجاد ارتباط بین ایستگاه های راه آهن و مراکز بازار
قدیمی شهر
– تسهیلات بهتر مسیرهای ریلی سبب تمرکز صنعت و
جمعیت در شهرها
1885- 1915 – تولید و گسترش
استفاده ازخودروی
شخصی – تبدیل خودرو از یک وسیله
استاندارد جابجایی شخصی به
یک کالای عمومی – رواج استفاده ازخودرو سبب تغییر درساختار شهرها وخیابان ها
– گسترش حومه نشینی در اثر کاربرد فزاینده خودروی
شخصی در شهرها
1880- 1890 سوریاای ماتا شهر خطی – کلیه مشکلات شهرسازی ناشی از مشکلات ترافیک هستند. – ساماندهی توسعه شهرها در اطراف خطوط ریلی حمل ونقل عمومی
– حداقل جابه جایی و سهولت در دسترسی برای ساکنان
شهرها
– استفاده از فناوریهای جدید در حمل و نقل شهری
1890 – 1900 ابنزر هاوارد باغ شهر “فردا؛ مسیری صلح آمیز به سوی
یک اصلاح واقعی” ( 1898)
– اتصال باغشهرها توسط وسیله
نقلیه سریع السیر متمرکز در
اطراف یک شهر بزرگ تر – ایده باغ شهر عامل اجتناب از سفرهای روزانه به محل کار
– نظام حمل و نقل عمومی مبتنی بر راه آهن تشکیل دهنده عناصر ساختاری و اتصال دهنده باغ شهرها به یکدیگر
– مرکز مجموعه لچ ورث و ولوین در مجاورت ایستگاه
راه آهن
1900 – 1910 اوژن انارد تقاطع های
غیر همسطح – دگرگونی و حل مشکلات
شهرهای بزرگ با تکیه بر مسائل
ترافیکی – طرح تقاطع های دو طبقه و فلکه با راهروهای زیرزمینی
پیادهها
– طرح تقاطع هایی با روگذر و پله هایی برای عابران پیادهها
– تفکیک انواع ترافیک با استفاده از خیابانهای چند طبقه
جدول 1- نظریه های مرتبط با حمل و نقل شهری تا دهه 1910

مطلب مرتبط :   علومانسانی، قرآن، باطل، توجّه، اخلاق، آیات

2-3-2 نظریه های حمل و نقل شهری از 1920 تا 1970:
از نیمه اول قرن بیستم تا سال های ابتدایی دهه 60 قرن بیستم تمرکز و تاکید بر تسهیل هرچه بیشتر حرکت وسایل نقلیه موتوری به هر شکل ممکن، جزیی جدایی ناپذیر از هرگونه برنامه ریزی حمل و نقل و ترافیک در شهرها محسوب می گردید. در این دوران، به تفکیک مسیرهای حرکتی سواره و پیاده درجهت ایجاد حداکثر بهره وری از سامانه های حمل و نقل نوین توجه می گردید و عابر پیاده و نیازهای وی در اولویت قرار نداشت . آنچنان که به باور برخی صاحبنظران طی سالهای دهه 60 ” توصیه های لوکوربوزیه به اجرا درآمد و خیابان، تبدیل به ماشین تولید ترافیک شد)پاکزاد،1386،32(
لوکوربوزیه در طرح شهر درخشان خود به سال 1930 بر نیازهای آمد و شد مدرن تاکید و پیشنهاد تقسیم ترافیک را در سه سطح؛ مترو، سطوح مخصوص پیادهها و مسیرهای اتومبیل ارائه نمود . اما به باور جیکوبز، ‘’ او نیز مانند برنامه ریزان باغ شهر، افراد پیاده را از خیابا نها برداشت و به پار کها تبعید نمود .Jacobs,1993 کنزوتانگه نیز در میانه قرن بیستم بر گسترش حمل ونقل شهری تاکید نمود. به نظر تانگه فضاهای شهری به عنوان زمینه ای برای برقراری ارتباط باید هرچه بیشتر با گسترش سامانه های حمل و نقل، هماهنگ شوند و اینکه “زمینه اصلی طراحی شهری در حال حاضر، اندیشیدن به یک سازمان فضایی به عنوان شبکه ای از ارتباطات و به عنوان پیکر های زنده همراه با رشد و تغییر است 1970,128) ،Tange (در ایالات متحده آمریکا اولین نشانه های توجه به حمل و نقل همگانی به عنوان کانون موجد توسعه را میتوان طی همین دوران مشاهده نمود . آنجاکه سرمایه گذاران بخش خصوصی به توسعه مسکونی اطراف خطوط تراموای حومه ای جهت ایجاد حداکثر بازگشت اقتصادی مبادرت نمودند که سبب طرح نظریه حمل و نقل همگانی توسعه مدار گردید . مورخ شهری سام باس وارنر با تالیف کتاب تراموای حومه ای روشی را که حمل و نقل همگانی و توسعه املاک حوم ه ای در تعامل با یکدیگر به تمرکززدایی شهری پرداختند، توصیف نمود و بر همین مبنا، شهر آمریک ایی را “یک شهر دو تکه؛ یک شهر کار مجزا از یک شهر سکونتی “نامید. (Dittmar et al., 2004, 5)
اما از اواخر 1960 به ویژه با آشکار شدن مشکلات فراوان در شهرها ناشی از ازدحام بیش از اندازه خودروهای شخصی، حرکتهایی جدی جهت توجه به عابران پیاده و حفاظت آنها هم چنین افزایش کیفیت و درنتیجه استفاده بیشتر از حمل و نقل همگانی به وجود آمد . نظریه پهنه های محیطی کالین بیوکنن که البته دارای رویکردی ترافیکی بود از جمله مهمترین این موارد است. به طورکلی از ابتدای قرن بیستم تا پایان دهه 60 ، رویکرد اصلی در شهرها حمل و نقل خودرو مدار بو د . حمل و نقل همگانی آنچنان مورد توجه قرار نداشت و سامانه های معدود موجود)اتوبوس ها( نیز تابع خودرو ها بودند. اما از اوایل دهه 1970 تغییر نگرشی اساسی بین صاحبنظران در رابطه با مساله ترابری در شهرها به وجود آمد . چنانکه در روندی معکوس نسبت به گذشته، اولویت بخشی به حرکت خودروی شخصی به یک ضدارزش بدل گردید و بر حمل و نقل همگانی و گونه های جابه جایی غیرموتوری تاکید گردید . اصول شهرسازی هوشمند ازجمله اصلی ترین نظریه های مطرح شده دراین زمان است که هم راستا با توجه به تحول در تمامی عرصه های مسائل شهری بر حمل و نقل همگانی نیز تمرکزی ویژه دارد.
اصول شهرسازی هوشمند یک نظریه برنامه ریزی شهری مشتمل بر یک گروه از ده قاعده کلی است که در صدد هدایت شکل گیری برنامه ها و طرحهای شهری است . آنها می خواهند تا برنامه ریزی های شهری و نگرانی های مدیریتی را با یکدیگر سازگار نموده و منسجم نمایند . این اصول؛ پایداری زیست محیطی، حفاظت میراث تاریخی، فناوری مناسب، کارایی زیرساختی، ساخت مکانی، نفوذپذیری اجتماعی، توسعه حمل و نقل مدار، پیوستگی منطق های، مقیاس انسانی و انسجام سازمانی را شامل میگردند.” (urbanismhttp://en.wikipedia.org)
دوره زمانی
ارائه نظریه نظریه پرداز عنوان/ شرح
نظریه ایده/ تالیف اصلی مهمترین اقدامات و پیشنهادات مرتبط
1930- 1920
لوکوربوزیه

مطلب مرتبط :   ترجمه، نمایشنامه، فرهنگ، نمایشنامه‌های، اصفهانی، سپهرهای