دانلود پایان نامه
این تعریف البته تعریفی علمی است، اما به لحاظ کارشناسی ما معتقدیم که بافت فرسوده علاوه بر این شاخص ها، به لحاظ اجتماعی ، فرهنگی و اقتصادی نیز دچار مشکل است. در واقع بافت فرسوده از چرخه اقتصادی شهر خارج شده است و اقدامات نوسازی در آن انجام نمی شود و در نتیجه سرمایه ها از آن خارج می شود.
2-6-3-بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری
در قانون حمایت از احیاء، بهسازی و نوسازی بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری بافت فرسوده چنین تعریف شده است: « مناطقی از شهر است که طی سالیان گذشته عناصر متشکله آن، اعم از تاسیسات روبنایی، زیر بنایی، ابنیه، مستحدثات، خیابان ها و دسترسی ها دچار فرسودگی و ناکارآمدی شده و ساکنان آن از مشکلات متعدد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و کالبدی رنج می برند.»
همچنین در بند «ب» ماده 2 این قانون نقشه محدوده بافت های فرسوده شهری را تعریف کرده است به این صورت که بیان داشته : «  نقشه محدوده بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری، نقشه ای است که براساس شاخص های مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران توسط وزارت مسکن و شهرسازی (سازمان عمران و بهسازی شهری ایران) و یا شهرداری ها تهیه و به تصویب کمیسیون های موضوع ماده (5) قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران رسیده یا می رسد.»
ماده 5 قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران نیز چنین می گوید: «  بررسی و تصویب طرح های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان یا فرمانداری کل به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار یا فرماندار کل و به عضویت رییس انجمن شهرستان و شهردار و نمایندگان وزارت فرهنگ و هنر و آبادانی و مسکن و نماینده مهندس مشاور تهیه کننده طرح انجام می شود. آن قسمت از نقشه های تفصیلی که به تصویب انجمن شهر برسد برای شهرداری لازم الاجرا خواهد بود. تغییرات نقشه های تفصیلی اگر در اساس طرح جامع شهری موثر باشد باید به تایید شورای عالی شهرسازی برسد.»
2-6-4-تعارض بین اهداف
پس از بیان مفصل اهداف و کارکردهای که برای شهرداری وجود دارد باید به تبیین این مقوله بپردازیم که بین حفظ بافت فرسوده شهری و همچنین نوسازی شهری، چگونه می توان قائل به جمع شد. یعنی چگونه شهرداری می تواند از یک سو به وظیفه خود در حفظ زیبایی شهر کمک کند و از سوی دیگر به بحث بافت های فرسوده اهمیت دهد. چنانچه می دانیم بخشی از بافت های فرسوده به زیبایی شهر کمک کرده و بخش دیگری از آن ممکن است به زیبایی شهر لطمه وارد نماید. از این رو با وجود اختلاف نظرهایی که ممکن است در ماهیت این امر وجود داشته باشد این مسئله پیش می آید که که تکلیف شهرداری در این میان چیست. در خصوص زیباسازی شهر اهداف شهرداری ممکن است با سازمان میراث فرهنگی در تعارض قرار گیرد. ترمیم و احیاء بافت های فرسوده که وظیفه هر دو نهاد محسوب می شود از نظر هر دو سازمان به خصوص از نظر، میراث فرهنگی تابع ضوابطی است که علاوه بر مسائل سازمانی هدفی مرتبط با حقوق عموم مردم نیز مربوط است.
اما بخشی از بافت های فرسوده که نه تنها به زیباسازی شهر کمک نمی کنند بلکه سدی در برابر این مقوله اند نیز موضوع بحث می باشند. در این مورد باید ارزش تاریخی بافت فرسوده مد نظر قرار گیرد. در صورتی که بافت فرسوده فاقد ارزش تاریخی و ملی برای کشور باشد شهرداری در تخریب و از بین بردن آن وظیفه دارد که با میراث فرهنگی هماهنگی های لازم را انجام دهد و پس از آن به این امر اقدام نماید. در مواردی نیز به نظر می رسد اظهار نظر در خارج از صلاحیت شهرداری باشد و تملک و تخریب آن وقتی در تعارض با هدف دیگری که سازمان میراث فرهنگی در همین راستا دارد تعارض پیدا کند سازمان تخصصی تر را می توان برای تصمیم گیری در موضوع صالح دانست. این موضوع به اصل تخصص در صلاحیت سازمانی و دیوانی برمی گردد که حقوقدانان حقوق عمومی به آن توجه کرده اند. پس در صورت صلاحیت هم عرض و موازی دو سازمان برای انجام امری واحد که به موجب قانون به آن دو تفویض شده است باید اصل تخصص را در نظر گرفت و اصالت و الویت را به این اصل داد.
2-7-شناسایی بافت های فرسوده شهری
بافت های فرسوده شهری در لایه های درونی شهر قرار دارند. این بافت ها یا در کالبد های به جا مانده در دل بافت های قدیمی قرار گرفته اند و یا حاصل از استقرار افراد فرودست جامعه در زمین های خالی درون شهری و برون شهری اند که با توسعه شهر ها با آن ها در آمیخته اند. این بافت ها به دلیل فرسودگی از ارزش اقتصادی کمتری نیز برخوردارند. این بافت ها شکلی اندام واره دارند و قطعات آن ها ریزدانه و ابنیه آن کوتاه مرتبه است. ابنیه در این بافت ها فاقد انسجام بوده و بیشتر بناها فاقد مقاومت در برابر زلزله هستند و از مصالح نازل و کم دوام استفاده کرده اند. به دلیل این که این بافت ها در دوران مختلف دچار رویداد های مختلفی شده است، لذا شناسایی و تشخیص آن ها مشکل بوده و به همین دلیل شناسایی محدوده آن ها بدون شاخص های مربوطه میسر نبوده به همین دلیل و با هماهنگی و مشورت با دستگاه های مربوطه، جامعه حرفه ای دبیر خانه شوورای عالی شهرسازی و معماری وزارت مسکن و شهر سازی به عنوان متولی هدایت و جهت بخشی به اجرای فرآیند بازسازی، به تلاش ویژه ای برای سیاست گذاری، تهیه و تصویب برنامه های طرح های شهر سازی و معماری با توجه به واقعیت های کالبدی – کارکردی به منظور بهره برداری بهتر از منابع و فضا ها پرداخته و با تاکید بر رعایت اصول شهرسازی نوین، به بهبود کیفیت زندگی شهروندان، حفظ ساختار سنتی شهر، پایداری کیفیت ویژه طراحی شهری و معماری که باعث آسایش ساکنان شهر و ایجاد حسن تعلق به مکان بوده، پرداخته و همچنین موضوع بازسازی بافت های فرسوده شهری را به منظور یافتن راه کار مناسب برای بازسازی و برنامه ریزی شهری با هدف ایجاد هماهنگی جهت مشارکت مردمی و سیاست گذاری در امر برنامه ریزی عمران شهری، ضروری می داند.
2-8-شاخص های شناسایی بافت های فرسوده و آسیب پذیر
بافت های آسیب پذیر بر اساس بلوک آسیب پذیر تعریف شده و بلوک آسیب پذیر بلوکی است که حداقل یکی از شرایط سه گانه زیر را داشته باشد:
الف) بلوکی که دارای حداقل ۵۰ درصد بناهای فرسوده نامناسب به لحاظ زیستی و سکونتی یا آسیب پذیر باشد، بناهای فرسوده یا آسیب پذیر حداقل یکی از شرایط دوگانه زیر را باید داشته باشد.
1- بنایی که فاقد سیستم سازه ای باشد(سازه بتونی، فولادی یا شناژهای تحتانی، قائم و فوقانی) به تشخیص کارشناس رسمی ساختمان.
2- بنایی که دراجرای آن مفاد آیین نامه ۲۸۰۰ رعایت نشده باشد یا قابلیت انطباق یا آیین نامه مذکور را نداشته باشد.
ب) بلوکی که حداقل ۵۰ درصد املاک آن مساحتی کمتر از دویست متر مربع را داشته باشد.
ج) بلوکی که حداقل ۵۰ درصد عرض معابر آن (قبل از اصلاحی) بن بست و یا با عرض کمتر از ۶ متر باشد یا ضریب نفوذناپذیری آن کمتر از ۳۰/۰ باشد.
تبصره: بلوک شهری عبارت از محدوده ای که محصور به معابر حداقل ۸ متر می باشد.
بافت پیرامونی یا بافت های با اسکان غیررسمی بافت های هستند که عمدتاً مهاجرین روستایی وتهی دستان شهری رادر خود جای داده اند و بدون مجوز وخارج از برنامه ریزی رسمی و قانونی توسعه شهری (طرح های جامع و تفصیلی) در درون یا خارج از محدوده قانونی شهرها به وجود آمده است. عمدتاً فاقد سند مالکیت هستند و از نظر ویژگی های کالبدی و برخورداری از خدمات و زیرساخت های شهری مشابه بافت های فرسوده شدیداً دچار کمبود هستند.
2-9-ویژگی های عمومی بافت های فرسوده
الف) عمر ابنیه: ساختمان های موجود دراین گونه بافت ها عمدتاً قدیمی می باشد یا فاقد رعایت استانداردهای بودن آن ها از ظاهر ساختمان قابل تشخیص است. ابنیه این بافت ها عمدتاً تاب مقاومت درمقابل زلزله ای با شدت متوسط را ندارد.
ب) دانه بندی و تعداد طبقات: ابنیه مسکونی واقع دراینگونه بافت ها عمدتاُ ریز دانه بوده واکثر آنها یک یا دو طبقه هستند.
ج) نوع مصالح: مصالح بکار رفته در اینگونه بافت ها عمدتاً از انواع خشتی، و آجر و چوب و یا آجر وآهن بدون رعایت اتصالات افقی و عمودی و فاقد ایمنی لازم اند.
د) وضعیت دسترسی ها: