دانلود پایان نامه
مواد و روش ها
تهیه و آماده سازی خاک:
خاک مورد نظر واجد بافت لومی از اراضی حومه گرگان تامین گردید. این خاک، درشرایط آزمایشگاه به مدت 2 روز پهن شده و پس از خشک شدن در هوا با الک 2 میلی متری الک گردید. به عنوان منبع ماده آلی، از خاک برگ های پوسیده استفاده شد. خاک برگ ها نیز همانند خاک، پس از انتقال به آزمایشگاه، خشک و خرد شده و از الک 2 میلی متری عبور داده شدند. برای تهیه خاک های محتوی مواد آلی متفاوت، 3 نسبت حجمی خاک و خاک برگ به میزان مساوی(1:1)، 25درصد خاک و 75 درصد خاک برگ و درنهایت 75 درصد خاک و 25 درصد خاک برگ در یک کیسه پلاستیکی به خوبی با هم مخلوط شدند. برای آزمایشات زیست سنجی، از هر خاک پس از اختلاط با علف کش به میزان مورد نیاز در لیوان های پلاستیکی به قطر 7 و ارتفاع 12 سانتی متر ریخته شد.
علف کش های مورد آزمایش:
آزمایش زیست سنجی با استفاده از علف کش های خانواده سولفونیل اوره انجام شد که دوام آنها محرز بوده و به طور معمول نیز در کشت های زراعی مختلف مصرف می شدند. این علف کش ها شامل 4 فرمولاسیون تجارتی آپیروس 75 درصد WG (سولفوسولفورون)، توتال 75 درصد WG (سولفوسولفورون + مت سولفورون متیل)، شوالیه 6 درصد WG(یدوسولفورون + مزوسولفورون) و آتلانتیس 2/1 درصدOD (یدوسولفورون + مزوسولفورون) بود. دز مورد استفاده علف کش های آپیروس، توتال و شوالیه به ترتیب 6/26، 40 و 350 گرم در هکتار و آتلانتیس 25/1 لیتر در هکتار بود(زند و همکاران، 1387). در این آزمایش مقادیر 0، 025/0، 05/0، 1/0، 2/0، 4/0، 8/0، 6/1 و 2/3 برابر مقادیر توصیه شده هر علف کش با خاک گلدان های لیوانی مخلوط شده و در یک کیسه پلاستیکی در بسته به مدت 24 ساعت نگهداری شد تا فرآیند جذب علف کش به کلویید های خاک کامل شود.
گیاهان زراعی مورد آزمایش:
گیاهان زراعی برنج، پنبه، سویا، آفتابگردان و ذرت به دلیل اینکه به طور معمول جزو گیاهان تناوبی استان گلستان می باشند و جوانه زنی و رشد هر یک از آنها می تواند به نوعی تحت تاثیر بقایای علف کش های فوق الذکر قرار گیرد برای آزمایش انتخاب شدند.
اجرای آزمایش زیست سنجی در پتری دیش:
سنجش تاثیر مقادیر مختلف هر علف کش بر گیاهان زراعی منتخب در شرایط آزمایشگاهی و درون پتری دیش های 9 سانتی متری انجام گردید. به این منظور در پتری دیش های حاوی کاغذ صافی واتمن شماره 2 تعداد 100 بذر از هر گیاه در 4 تکرار 25 تایی چیده شد و به هر پتری 5 میلی لیتر از محلول علف کش حاوی 0، 025/0، 05/0، 1/0، 2/0، 4/0، 8/0، 6/1 و 2/3 برابر مقادیر توصیه شده آنها اضافه گردید. پتری ها در دمای 20 تا 22 درجه سانتی گراد و در شرایط تاریکی به مدت 2 هفته نگهداری شدند. تعداد بذور جوانه زده در روز های اول، دوم، سوم، پنجم، هفتم و چهاردهم شمارش گردیدند. ملاک جوانه زنی خروج ریشه چه سالم حداقل دو میلی متری از بذر بود.
اجرای آزمایش زیست سنجی در گلدان:
بذور گیاهان زراعی مورد آزمایش در آب مقطر جوانه دار گردیدند. تعداد 3 بذر جوانه دار یکنواخت درگلدان های لیوانی حاوی خاک آغشته به مقادیر 0، 025/0، 05/0، 1/0، 2/0، 4/0، 8/0، 6/1 و 2/3 برابر دز توصیه شده هر علف کش قرار داده شد. هر گلدان به منزله یک تکرار در نظر گرفته شد و آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. مقادیر علف کش مورد نیاز برای هر تیمار بر اساس توصیه(زند و همکاران، 1387) محاسبه گردید. گلدان ها در دمای 20 تا 22 درجه سانتی گراد و شرایط 14 ساعت نور و 10 ساعت تاریکی به مدت 3 هفته قرار داده شدند. میانگین طول و وزن خشک ریشه و ساقه گیاهچه های هر گلدان در پایان دوره آزمایش اندازه گیری گردید.
برای اندازه گیری طول از کولیس استفاده شد و برای اندازه گیری وزن خشک نمونه ها، آنها به مدت 24 ساعت در دمای 60 درجه سانتی گراد قرار داده شدند.
تجزیه و تحلیل داده ها:
تابع لجستیک برای منحنی دز-پاسخ که نمایانگر پاسخ گیاه به تغییرات غلظت علف کش می باشد به داده های آزمایش برازش داده شد. این تابع دارای 4 پارامتر است که Max حد بالایی و Min حد پایینی منحنی به ترتیب بیانگر بیشترین و کمترین پاسخ گیاه به غلظت های صفر و حداکثر علف کش هستند. دو پارامتر دیگر یعنیEC50 بیانگر مقداری از علف کش است که سبب 50 درصد کاهش در شاخص اندازه گیری شده وb شیب خط را در نقطهEC50 نشان می دهد. آنالیز و رسم شکل ها با استفاده از نرم افزار R 2.1.0 انجام شد.
تابع (1)
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل
تاثیر علف کش ها بر جوانه زنی گیاهان زراعی مورد آزمایش
نتایج شکل های 4-1 تا 4-4 نشان دهنده منحنی دز-پاسخ تاثیر چهار نوع علف کش مورد استفاده بر درصد جوانه زنی بذور محصولات مورد آزمایش بوده و جدول 4-1 مبین ضرایب معادله مربوط به آن می باشد.
غلظت موثر برای کاهش 50 درصد(EC50) جوانه زنی در گیاهان برنج، پنبه، ذرت، سویا وآفتابگردان به ترتیب 59/1، 48/0، 78/2، 2/6 و05/1 میکروگرم در لیتر ماده موثره آپیروس بود که نشان دهنده حساسیت نسبی بذور گیاهان به این علف کش می باشد. به این ترتیب پنبه حساس ترین و سویا متحمل ترین آنها به آپیروس بودند. غلظت موثر برای کاهش 50 درصد(EC50) جوانه زنی در آتلانتیس در گیاهان ذرت، برنج، پنبه، سویا و آفتابگردان به ترتیب 68/0، 9/0، 9/0، 91/0، 67/1 میکروگرم در لیتر ماده موثره بود که نشان دهنده حساسیت متفاوت این گیاهان به آتلانتیس می باشد. ذرت درغلظت 68/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره حساس ترین و آفتابگردان با غلظت 67/1 میکروگرم در لیتر ماده موثره متحمل ترین گیاه به آتلانتیس بودند. بین ذرت و آفتابگردان تفاوت معنی داری وجود داشت اما بین سایر گیاهان با آفتابگردان تفاوت معنی داری وجود نداشت. غلظت موثر برای کاهش 50 درصد(EC50) جوانه زنی توسط توتال در گیاهان برنج، ذرت، پنبه، آفتابگردان و سویا به ترتیب 73/0، 22/1، 25/2، 93/2 و 33/3 میکروگرم در لیتر ماده موثره بود که نشان دهنده حساسیت و تحمل این گیاهان به توتال می باشد. همچنین بین برنج و ذرت با سایر گیاهان تفاوت معنی داری وجود داشت که نشان دهنده حساسیت برنج و ذرت به توتال است. غلظت موثر برای کاهش 50 درصد(EC50) جوانه زنی در گیاهان آفتابگردان، پنبه، برنج، سویا و ذرت توسط شوالیه به ترتیب 57/0، 66/0، 81/0، 96/0 و 11/2 میکروگرم در لیتر ماده موثره بود. بین گیاهان آفتابگردان، پنبه، برنج و سویا تفاوت معنی داری وجود نداشت اما بین ذرت با سایر گیاهان تفاوت معنی داری دیده شد که نشان دهنده تحمل نسبی ذرت به شوالیه می باشد. آفتابگردان با غلظت 73/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره، حساس ترین گیاه به شوالیه بود.
در مقایسه تک تک گیاهان نسبت به علف کش های مورد استفاده، هنگام استفاده از توتال آفتابگردان با غلظت 57/0 میکروگرم ماده موثره در لیتر نسبت به سایر سموم، حساسیت بیشتری از خود نشان داد اما در این مورد تفاوت معنی داری بین شوالیه و آتلانتیس مشاهده نشد. پنبه به غلظت 48/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره آپیروس بیشترین حساسیت را نشان داد و از این نظر تفاوت معنی داری با آتلانتیس، توتال و شوالیه داشت. ذرت به غلظت 68/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره آتلانتیس عکس العمل نشان داد ولی تفاوت معنی داری از این حیث با توتال مشاهده نشد. بین آپیروس با توتال و شوالیه نیز تفاوت معنی داری وجود نداشت. بنابراین غلظت موثر برای 50 درصد کاهش جوانه زنی ذرت به آتلانتیس، توتال، شوالیه و آپیروس به ترتیب 68/0، 22/1، 11/2، 78/2 میکروگرم در لیتر ماده موثره این علف کش ها می باشد. سویا با غلظت 91/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره آتلانتیس بیش از سایر علف کش ها حساس بود. به هر حال بین آتلانتیس و شوالیه و نیز توتال و آپیروس تفاوت معنی داری دیده نشد. حساسیت سویا به آتلانتیس، شوالیه، توتال و آپیروس برای کاهش 50 درصد(EC50) جوانه زنی به ترتیب با غلظت 91/0، 96/0، 33/3 و 2/6 میکروگرم در لیتر ماده موثره این علف کش ها می باشد. آفتابگردان با غلظت 57/0 میکروگرم در لیتر ماده موثره به شوالیه حساسیت بیشتری از خود نشان داد. شوالیه با آپیروس، آتلانتیس و توتال تفاوت معنی داری داشت. بین آتلانتیس با آپیروس و توتال تفاوت معنی داری وجود نداشت. بنابراین جوانه زنی آفتابگردان هنگام استفاده از غلظت های 57/0، 05/1، 67/1، 93/2 میکروگرم در لیتر ماده موثره از علف کش های شوالیه، آپیروس، آتلانتیس و توتال به میزان 50 درصد کاهش می یابد.

مطلب مرتبط :   مقاله رضایت از زندگی زناشویی، عوامل موثر در موفقیت

شکل 4-1: روند تغییرات درصد جوانه زنی بذور گیاهان زراعی مورد آزمایش در غلظت های مختلف علف کش آپیروس