دانلود پایان نامه

خرسونک
8/4
6/9
88/7
215
431
چمگردان
2/10
9
50/8
1140
570
پل صفائیه
6/6
6/13
97/8
456
912
4-3- فراسنجههای خونی
فراسنجههای خونی تحت تاثیر عوامل متعدد از قبیل نوع گونه، جنسیت، سن، فصول مختلف سال و ویژگیهای فیزیکوشیمیایی آب از قبیل دما، میزان اکسیژن و یا حضور آلایندههای مختلف قرار دارد [19]. بنابراین با توجه به کثرت فاکتورهای موثر، در این مطالعه بررسی فراسنجههای خونی تنها به تفکیک ایستگاههای مختلف نمونهبرداری انجام گرفته است. میانگین تعداد گلبولهای قرمز (RBC) در ماهیان ایستگاه چشمهدیمه، خرسونک، پل صفائیه و چمگردان به ترتیب 95/0 ± 06/3، 94/0 ± 40/3، 59/1 ± 04/3 و 17/1 ± 02/3 (106/ میکرولیتر)، میانگین میزان هموگلوبین (Hb) به ترتیب 31/0 ± 53/10، 30/0 ± 69/11، 61/0 ± 14/9 و 55/0 ± 73/10 (گرم/ دسیلیتر) و میانگین میزان هماتوکریت (HCT) به ترتیب 97/0 ± 85/30، 95/0 ± 68/34، 84/1 ± 00/28 و 45/1± 33/30 (درصد) محاسبه شد(جدول 4-3). از آنجاییکه میزان هموگلوبین، هماتوکریت و گلبولهای قرمز خون همبستگی بسیار بالایی با یکدیگر دارند، انتظار میرود الگوی مشابهی در افزایش و کاهش این شاخصها مشاهده شود [19]. در ایستگاههای مختلف نمونهبرداری، اختلاف میانگین این سه شاخص معنی دار نبود. اثرات ترکیبات مخرب سیستم درونریز بر این دسته از فراسنجههای خونی بسیار متنوع و در مطالعات مختلف متناقض بوده است. در اغلب این مطالعات بر روی بسیاری از ماهیان از جمله Labeo rohita، Gobius melanostomus و Anguilla anguilla، این سه شاخص پس از در معرضگذاری با انواع مختلف از آفتکشها کاهش یافته است [72، 97، 111]. کاهش میزان اریتروسیتها و درنتیجه کاهش هموگلوبین ناشی از آن معمولاً به تجمع ترکیبات آبگریز در غشای گلبولهای قرمز و تخریب آن و یا استرس اکسیداتیو (مثلا عدم توانایی در تبدیل متهموگلوبین به هموگلوبین توسط سیستمهای آنزیمی)، آسیبهای ساختاری در بافتهای خونساز ماهی از قبیل کلیه و طحال و سایر اثرات ناشی از حضور آلایندهها نسبت داده میشود [31، 53، 69].
در مطالعات دیگری که بر روی تیلاپیای نیل (Oreochromis niloticus) انجام شد، نشان داد که در معرضگذاری این گونه با غلظتهای مختلف زیستکش کلروپیریفوس اثر معنیداری بر شاخصهای مذکور ندارد [38]. تیمار Prochilodus lineatus با سیپرمترین و قزلآلای رنگین کمان با بیفنترین نیز هیچ تغییر معنی داری را در این سه شاخص نشان نداد [77، 107]. دلیل احتمالی تولید اریتروسیتها به میزان طبیعی در مناطق آلوده به ترکیبات مخرب سیستم درونریز، وجود مکانیسم جبرانی برای جذب اکسیژن و در نتیجه رهاسازی بیشتر گلبولهای قرمز از طحال است [8]. برخی از این ترکیبات سبب ایجاد جراحاتی در آبشش میشوند و در نتیجه مانع از جذب اکسیژن و ایجاد شرایط هایپوکسی میگردند. بنابراین به منظور جبران ظرفیت حمل اکسیژن در خون، تعداد بیشتری اریتروسیت تولید میشود [35، 94]. وجود شرایط کمبود اکسیژن و کمخونی هر دو از طریق ایجاد بازخور منفی سبب افزایش تولید اریتروستها و در نتیجه جبران کاهش آنها در نتیجه حضور ترکیبات مخرب سیستم درونریز میشوند [104]. با توجه به بالا بودن دمای آب و کاهش ظرفیت حفظ اکسیژن و کم بودن میزان اکسیژن محلول در ایستگاه چمگردان نسبت به سایر ایستگاههای نمونهبرداری، وجود شرایط کمبود اکسیژن در این ایستگاه و در نتیجه افزایش تولید اریتروسیتها به منظور جبران شرایط هایپوکسی قابل انتظار است (جدول 4-2).
جدول 4-3) میانگین ± انحراف معیار برخی از فاکتورهای خونی در عروسماهی زایندهرود P. esfahani در ایستگاههای مختلف.
نام ایستگاه
RBC (106/میکرولیتر)
WBC (103/ میکرولیتر)
Hb (گرم/دسیلیتر)