دانلود پایان نامه
قرآن کریم می فرماید: “شما بهترین امتی بودید که به سود انسانها آفریده شده اند؛ (چه اینکه) امر به معروف و نهی از منکر می کنید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب، (به چنین برنامه و آیین درخشانی،) ایمان آورند، برای آنها بهتر است!”
قرآن کریم بیان می کند شما بهترین امت هستید؛ زیرا به نیکی امر و از زشتی ها نهی می کنید، در حالی که به خداوند ایمان دارید. یعنی امر و نهی شما حول محور توحید است.
6.2.3.3.4. روش مواجه شدن با نتایج اعمال
هنگامی که فرد با نتایح رفتار و کردار خویش در زندگی روبه رو شود وبه آثار وپی آمدهای آن توجه کند زمینه های مناسبی برای یافتن انگیزه ی درونی به منظور ترک یا انجام کار پیدا می نماید .
خداوند با آگاه ساختن فرد از نتایج و پیآمدهای عمل وهمجنین روبه رو شدن باآنها انسان ها را با خود و وظایفشان آشنا ساخته است وقتی انسان از نتایج وآثار کار خویش با خبر شود درصدد تقویت اعمال صالح ودفع ونابود ساختن اعمال منفی وزشت بر می آید.
“چشاندن نتیجه ی عمل به عامل ،یک روش تربیتی است،زیرا موحب می گردد که انسان ،امکان بازگشت ازخطا را بیابد.” (باقری،1390 ،ج1 :108)
بنابر مبنای اختیار و مسئولیت پذیری، یکی از روش های تربیت اخلاقی، مواجه شدن فرد با نتایج اعمال خویش است تا با آگاهی از نتایج مثبت یا منفی آن، برای انجام دادن دوباره عمل، دلسرد یا تشویق شود. در این روش، فرد بر اساس مبنای حبّ ذات می کوشد به گونه ای عمل کند که زیانی متوجه او نشود.
قرآن کریم می فرماید:
“قطعا همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی، و کاهش در مالها و جانها و میوه ها، آزمایش می کنیم؛ و بشارت ده به استقامت کنندگان!”
“آنها که هر گاه مصیبتی به ایشان می رسد، می گویند: «ما از آن خدائیم؛ و به سوی او بازمی گردیم!»”
بنابراین، فرد وقتی دانست نتیجه عمل او به خودش باز می گردد و دنیا هر لحظه صحنه آزمایش اوست، متوجه امر آخرت شده و به اصلاح نفس می پردازد؛ به عبارت دیگر، به تربیت اخلاقی خود مشغول می شود
7.2.3.3.4. روش تکلیف به اندازه توان
چون یکی از شرایط اختیار آدمی، قدرت می باشد، برای اینکه هر فرد بتواند به اندازه ی قدرت و توان خویش برخی از تکالیف اخلاقی را انجام دهد، لازم است تکالیفی به همان مقدار برای او معین گردد.
انسان ها در فهم وعمل ظرفیت های متفاوتی دارند بنابراین مربی در برابر متربی باید چیزی بگوید که در طاقت فهمی او باشد و چیزی بخواهد در طاقت عملی او باشد.(باقری،1390 ،ج1 :185)
از این رو، افراط و تفریط در واگذاری انجام امور به افراد، زیان های فراوانی به آنها وارد خواهد ساخت، بنابراین باید ابتدا با شرایطسنی، هوشی و جنسی افراد و توان و استعدادهای آنان آشنا شد و سپس به قدر توان و استعداد آنها برخی از امور اخلاقی را متناسب با شرایط آنان، از آنها درخواست کرد.
خداوند هم خود در وسع مخاطبین سخن گفته وتکلیف کرده است،خداوند در قرآن کریم می فرماید: “خداوند هیچ کس را جز به اندازه توانایی اش تکلیف نمی کند.” در ادامه آیه، خداوند قول مومنان را مطرح می کند که می گویند: تکلیف سنگین و فوق طاقت را برای ما قرار مده:”پروردگارا! آنچه طاقت تحمل آن را نداریم، بر ما مقرر مدار.”
از این رو، افراط و تفریط در واگذاری انجام امور به افراد، زیان های فراوانی به آنها وارد خواهد ساخت، بنابراین باید ابتدا با شرایطسنی، هوشی و جنسی افراد و توان و استعدادهای آنان آشنا شد و سپس به قدر توان و استعداد آنها برخی از امور اخلاقی را متناسب با شرایط آنان، از آنها درخواست کرد.
8.2.3.3.4. روش ایجاد انگیزه:
“اصولاً هیچ کار اختیاری بدون یک نیّت و انگیزه انجام نمی گیرد و هر کار که از روی اختیار انجام گرفت، یک داعی یا انگیزه ای برای انجام آن کار خاص در نفس فاعل آن وجود دارد که سبب می شود تا فاعل، آن کار خاص را ترک نکند و یا به جای آن، کار دیگری غیر از آن را انجام ندهد”.(مصباح یزدی، 1377: 94)
برای انجام هر عملی ضروری است شوق و انگیزه ی آن در فرد به وجود بیاید تا عزم بر انجام کار در او تقویت شود. برای این که انسان بتواند با استفاده از اختیار، اراده و قدرت خویش در راه کسب اخلاق قرآنی بویژه کسب فضایل و رفع رذایل بکوشد، لازم است انگیزه و رغبت کافی به آنها در خود بوجود آورد. از نظر دین اسلام تقویت اراده و چگونگی برخورد با عواملی که موجب از بین رفتن اراده و انگیزه ی آدمی می شود، اهمیت ویژه ای دارد. یکی از عوامل مهم تقویت اراده، نیت است و در اسلام هر کاری که انسان با انگیزه و نیت الهی انجام دهد ارزشمند می باشد.
“از دیدگاه اسلام، کاری ارزشمند و اخلاقی است که تنها برای تحصیل رضای خداوند انجام گیرد”.(همان :96)
خداوند در قرآن اهمیت نیت را چنین بیان می کند:
“ای اهل کتاب! پیامبر ما، که بسیاری از حقایق کتاب آسمانی را که شما کتمان می کردید روشن می سازد، به سوی شما آمد؛ و از بسیاری از آن، (که فعلا افشای آن مصلحت نیست،) صرف نظر می نماید. (آری،) از طرف خدا، نور و کتاب آشکاری به سوی شما آمد.”
“خداوند به برکت آن، کسانی را که از خشنودی او پیروی کنند، به راه های سلامت، هدایت می کند؛ و به فرمان خود، از تاریکیها به سوی روشنایی می برد؛ و آنها را به سوی راه راست، رهبری می نماید.”