دانلود پایان نامه
در این دوران سیستم های ارزیابی مبتنی بر شاخص های مالی بود و با نگرش ایستا به نظام، اشکالات در خصوص ادغام و اتصال آنها به فرآیند های تجاری را سبب می شد (صفری و همکاران، 1391، 42).
فنون مربوط به تجزیه و تحلیل نقطه سر به سر؛ رابطه بین بهای تمام شده؛ حجم فعالیت و سودآوری؛ حسابداری سنجش مسئولیت و هزینه یابی متغیر در این دوران به وجود آمد (ابراهیمی سرو علیا و محسنی شریف، 1388، 4)؛ که بر پایه معیارهای مالی و با نگاهی به گذشته به ارزیابی سازمان می پردازند.
فاز دوم: توسعه چارچوب های اندازه گیری عملکرد چند بعدی (1992-1994): مهمترین مسئله در این دوران افزایش کارایی و اثربخشی برنامه های بهبود و بازسازی سازمان ها و توجه به نیازهای انگیزشی کارکنان بود (برمن ، 1390، 29). که محققان دریافتند معیارهای مالی و گذشته نگر توانایی بازتاب میزان دستیابی سازمان ها به اهداف نوظهور را ندارند. به همین علت مدل های مختلف ارزیابی عملکرد چند بعدی پدید آمد که دیدگاهی آینده پژوهی داشتند (اولیاء و همکاران، 1389، 19).
فاز سوم: توسعه نقشه استراتژی، مدل های کسب و کار دیاگرام های علت و معلولی (1992 تا کنون): مهمترین مسئله در این دوران افزایش اثربخشی و کارایی از طریق جلب اعتماد ذی نفعان، برون سپاری، مشارکت و استفاده از فن آوری اطلاعات و سیاست های رشد و یادگیری سازمان است. در این دوران نظیر سایر حوزه های پژوهشی پیشرفت ها بسیار سریع است. در سالیان اخیر توسعه رویکرد های جدید اندازه گیری عملکرد، نظیر هزینه یابی بر مبنای فعالیت و ارزش ذینفعان به وقوع پیوسته است. چارچوب های اندازه گیری جدید، از قبیل کارت امتیازی متوازن در این مدت ابداع شده اند. علاوه براین، توجه به دارایی های نامشهود و غیر مادی به توسعه چارچوب های دیگری که این حوزه مهم را مورد بررسی قرار می دهند منجر شده است.
در ادامه سعی شده است به معرفی کارت امتیازی متوازن و به صورت کامل تر به معرفی نقشه استراتژی پرداخته گردد.
2-3-مبانی نظری در خصوص کارت امتیازی متوازن
2-3-1-مقدمه
در عصر صنعتی روشهای ارزیابی عملکرد مبتنی بر اطلاعات حسابداری تا حدود زیادی کفایت داشت چرا که ارزش آفرینی سازمان ها عمدتاً از طریق بکارگیری سخت افزارهای تولید ناشی می شد لیکن هم اکنون سازمان ها در عصر اطلاعات و اقتصاد مبتنی بر دانش در حال فعالیت هستند. در چنین دنیایی ارزش آفرینی سازمان ها عمدتاً از طریق بکارگیری فکر و دارائیهای نا مشهود می باشد. از این رو صرف تاکید بر معیارهای مالی جهت ارزیابی عملکرد سازمان ها جوابگو نخواهد بود و لزوم بکارگیری معیارهایی متنوع تر احساس می شد.
به علاوه اگر چه مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک در دهه های 60 و 70 میلادی وارد ادبیات مدیریتی شد با این حال ناکامی های بزرگ در اجرای آن از اوایل دهه80 شروع شد. در واقع تا پیش از این فرض می شد که اگر استراتژی به خوبی فرموله شود کار تمام است. لیکن نتایج تحقیقات در این حوزه نشان داد که بین70 تا90 درصد استراتژی های تدوین شده در مرحله اجرا با شکست مواجه شده است، این بدان معنی است که اجرای استراتژی های تدوین شده خیلی مشکل تر از تدوین استراتژی های خوب می باشد.
این مشکلات باعث شد تا در اوایل دهه90 مدلی برای ارزیابی عملکرد ارائه شد. سازمان ها و اجرای استراتژی ها تحت عنوان ارزیابی متوازن در این مدل علاوه بر جنبه مالی که بطور سنتی برای ارزیابی عملکرد سازمان ها به کار می رود از سه جنبه دیگر مشتری، فرآیندهای داخلی، و رشد و یادگیری برای ارزیابی عملکرد سازمان ها استفاده می شود. طراحان این مدل روبرت کاپلان و دیوید نورتن اساتید حسابداری از دانشگاه هاروارد بودندکه با درک محدودیت های ارزیابی عملکرد با شاخص های مالی، کارت امتیازی متوازن را به عنوان ابزار نوین مدیریتی برای ارزیابی عملکرد در سال 1992 با چاپ مقاله ای در « مجله مدیریت هاروارد» معرفی کردند. در سالهای 1993 و 1994 و 1996 با چاپ سه مقاله دیگر، کارت امتیازی متوازن را به ابزاری برای تدوین استراتژی ها و تسری آنها در سازمان و کنترل مدیریت توسعه دادند. همچنین در این مدل با تاکید بر روابط علت و معلولی بین جنبه ها که در قالب نقشه برای سطوح مختلف ترسیم می شود و نیز تعیین اهداف استراتژی، اهداف کمی، سنجه ها، اشیاء در هریک از چهار جنبه و نیز در کلیه سطوح، می توان انتظارات داشت راهکارهای ابتکاری استراتژی های تدوین شده به اجرا درآید.
امروزه کارت امتیازی متوازن به عنوان یکی از 15 ابزار مدیریتی پرکاربرد،کم خطا و مؤثر بین مدیران شرکت های مختلف در 22 کشور دنیا شناخته شده است. تحقیقات نشان می دهد حدود 70 درصد شرکت های آمریکایی از این ابزار بهره برده اند یا درصدد استفاده از آن هستند(نجفی، 1388، 40).
کارت ارزیابی متوازن ابزاری است که اهداف و استراتژی های کلی بیان شده در نقشه استراتژیک را به مجموعه کاملی از هدف ها و برنامه های عملیاتی ترجمه می کند و بدین ترتیب چارچوبی را برای سیستم نظارت و سنجش استراتژیک به وجود می آورد (آریا، 1381، 58-61). کارت ارزیابی متوازن سیستمی برای ارزیابی عملکرد است که محور آن را استراتژی ها تشکیل می دهند در این سیستم که در شکل)2-2( مشخص است، از معیارهای ارزیابی عملکرد مالی؛ مشتری؛ فرایند داخلی و رشد و یادگیری استفاده می شود (شیرزاد و مهام، 1381). کارت ارزیابی متوازن روشی است که سازمان ها به کمک آن می توانند استراتژی هایشان را در قالب مجموعه ای از اهداف عملیاتی به بخش های مختلف سازمان منتقل کنند و از این طریق رفتار، عملکرد کل سازمان را متحول کنند (خدری، 1382، 78-81). کارت ارزیابی روشی است که در آن استراتژی سازمان به معیارهای عملکرد قابل اندازه گیری تبدیل شده و از طریق اجرای آن سیستمی جهت سنجش استراتژی ایجاد می شود (هاکس، 1996). در ادامه این بخش سعی می گردد به معرفی این سیستم توانمند مدیریت پرداخته شود.
شکل )2-2(: کارت امتیازی متوازن (لطفیانی، 1385، 50-55)
2-3-2-مناظر کارت امتیازی متوازن
2-3-2-1-بعد مالی
برای کسب موفقیت مالی، چگونه باید در نظر سهامداران جلوه کنیم؟ مقیاس های مالی یکی از اجزای مهم کارت امتیازی متوازن در سازمان های انتفاعی، عمومی و غیر انتفاعی هستند. این مقیاس ها به ما می گویند که اجرای موفقیت آمیز اهدافی که در سه حوزه دیگر تعریف شده اند نهایتاً به چه نتایج و دستاوردهای مالی منجر خواهد شد. ما می توانیم همه تلاش و کوشش خود را صرف بهبود و رضایتمندی مشتری به ارتقاء کیفیت و کاهش زمان تحویل محصولات و خدمات خود کنیم؛ ولی اگر این اقدامات به نتایج ملموسی در گزارش های مالی منجر نشود، ارزش چندانی نخواهد داشت.
جدا از هدایت استراتژی ها توسط اهداف مالی سازمان، دیدگاه مالی می تواند به عنوان مبنایی برای فرایند های مربوط به مشتری و دیدگاه کارکنان محسوب گردد. در واقع این دیدگاه نقطه شروعی برای شناسایی سه دیدگاه دیگر (دیدگاه مشتری، دیدگاه فرآیند، دیدگاه کارکنان) بوده و نهایتاً اینکه موفقیت سه دیدگاه دیگر از طریق دیدگاه مالی اندازه گیری می شود. دیدگاه مالی به دلیل ارتباط مستقیم با خواسته های گروه ذینفع، نقطه تمرکز مدیریت و فعالیت های کنونی قرار دارد (کاپلان و نورتون، 1996).
هر یک از شاخص های اندازه گیری بخشی از زنجیره علت و معلولی است که می بایست جایگاه خود را منطبق با اهداف مالی پیدا کرده و همچنین برآورد کننده بخشی از اهداف استراتژیک سازمان باشند. در سازمان های انتفاعی هدف اصلی، آفرینش در ارزش سهامداران می باشد که سازمان ها از دو طریق ارزش اقتصادی خود را افزایش می دهند. شکل(2-3) چشم انداز مالی را دراین مسیر نشان می دهد (نجفی، 1388، 50).
ارزش سهامداران
بهبود عملکرد(بهره وری)
رشد درآمد
بهره گیری از منابع
بهبود ساختار هزینه
منابع جدید سود آور