دانلود پایان نامه
برنامهریزی منابع آب : برنامهریزی، توسعه، ذخیره و تخصیص منابع محدود (درون بخشی یا بین بخشی)، منطبق با موجودیت و تقاضا است و با در نظر گرفتن مجموعه کاملی از اهداف ملی، محدودیتها و علایق ذینفعان.
مدیریت منابع آب : مجموعه کاملی از اقدامات فنی، نهادی، مدیریتی، منطقی و عملی مورد نیاز جهت طراحی، توسعه، بهرهبرداری و مدیریت منابع آب با هدف کاربری پایدار.
مدیریت جامع منابع آب : فرآیندی است که مدیریت و توسعه آب، زمین و منابع مرتبط را با هدف بیشینه کردن برآیند اقتصادی و رفاه اجتماعی به نحوی متعادل و بدون به خطر انداختن پایداری اکوسیستمهای حیاتی، ترویج مینماید.
5- خصوصیات هیدرولوژیکی شامل : مقدار ارتفاع بارش، دبی رودخانه، مساحت منطقه مطالعاتی، مقدار ارتفاع تبخیر، تخلخل و ضریب هدایت هیدرولیکی سفره زیرزمینی، ارتفاع متوسط سنگ بستر سفره و ارتفاع متوسط سطح زمین،میباشد[2].
6- خصوصیات اقتصادی-اجتماعی ذی نفعان: خصوصیات اقتصادی-اجتماعی مورد نظر این تحقیق شامل؛ نرخ رشد جمعیت، راندمان تولید کشاورزی در واحد سطح به تفکیک کشت، و راندمان مصرف آب صنعت در واحد تولید وزنی، میگردد، که جزو پارامترهای اقتصادی-اجتماعی مساله تخصیص آب در نظر گرفته میشوند.
7- خصوصیات زیست محیطی: حداقل مقدار جریان لازم در رودخانه برای حفظ اکوسیستم آن نیاز زیست-محیطی درون رودخانه نامیده شده و بعنوان خصوصیت زیست-محیطی در نظر گرفته شده است.
1-3-2 مدیریت جامع حوضه رودخانه
مدیریت جامع حوضه رودخانه روندی است جهت هماهنگ سازی مدیریت و توسعه منابع آب، زمین، محیط زیست و منابع مرتبط دیگر درون حوضه یک رودخانه برای بیشینه کردن سود اجتماعی و اقتصادی در یک روش متعادل به طوری که اکوسیستمهای آب شیرین، گونهها و خدمات در معرض خطر قرار نگیرند. مدیریت جامع حوضه رودخانه همچنین یک روند مشارکتی برای حل اختلاف و تخصیص آب میان کاربران رقیب میباشد.
یکی از سیاستهای اصلی از مجموعه روشها و فناوریهای خلاقانه مرتبط با مدیریت جامع حوضه رودخانه، طرح جامع حوضه رودخانه است. به عبارت دیگر یک طرح جامع که چشم انداز و اهداف مدیریت را تنظیم مینماید و برای روند تصمیمگیری و تدوین اولویتها به کار میرود، یکی از اجزای اصلی مدیریت جامع حوضه رودخانه است. طرح جامع باید موضوعاتی از قبیل چگونگی برقرار کردن تعادل ما بین نیاز آتی به انرژی برق آبی، حفظ تنوع زیستی، حفاظت از سیلاب، آب شرب و حیات پایدار را مورد توجه قرار داده و راههایی برای آنها بیابد. طرحهای فرعی و منطقهای باید حتماً همگی تحت این طرح جامع انجام گیرند[3].
1-3-3 استفاده از مدلسازی در مدیریت و برنامهریزی منابع آب
امروزه با توسعه ابزارهای محاسباتی و پیچیدهتر شدن مسائل، برنامهریزی منابع آب به مدلهای کامپیوتری بسیار وابسته شده است. نقش این مدلها تعیین روشهای گوناگون موجود جهت رسیدن به اهداف برنامهریزی و مدیریت و ارزیابی تأثیرات آنها میباشد. در حقیقت این مدلها تصمیمگیران را از عواقب تصمیمهایشان آگاه میسازند، به طوریکه راهی را فراهم مینمایند تا برنامهریزان و مدیران رفتار هر سیاست مدیریتی یا طراحی سیستم منابع آب پیش رو را قبل از اجرای آن پیشبینی نمایند. بنابراین نقش مدلها تولید اطلاعات است نه تولید تصمیم. اطلاعاتی که بر اساس آن تصمیمگیران میتوانند تصمیماتی آگاهانهتر اتخاذ نمایند. نکته حائز اهمیت آن است که فرآیند مدیریت جامع منابع آب فرآیند پیچیدهای است که اجزای متعددی دارد و مدلسازی تنها بخشی از آن است؛ بنابراین نمیتوان با مدلسازی تمامی مسائل مرتبط با آب را حل نمود.
1-4 نرم افزار WEAP
این نرم افزار توسط مؤسسه SEI در سوئد ایجاد شده است که یک نسخه از آن جهت تحقیقات کشورهای در حال توسعه مانند ایران به صورت رایگان در دسترس است. به طور کلی کاربرد آن را میتوان در زمینه برنامهریزی و ارزیابی پروژههای آبی دانست. از آن جهت که اجزاء مختلف یک حوضه رودخانه را گرد هم می آورد میتوان از آن برای مدیریت و برنامهریزی جامع منابع آب استفاده کرد.
یکی از وظایف مدلهای شبیهسازی ارزیابی سناریوها است. نمونه ای از سناریوهای که با این نرمافزار قابل بررسی است عبارتند از: رشد جمعیت و توسعه اقتصادی، تغییر سیاستهای بهرهبرداری از مخازن، برداشت بیشتر از منابع زیرزمینی، صرفه جویی آب، تخصیص نیاز اکوسیستم، استفاده تلفیقی از آبهای سطحی و زیرزمینی، استفاده مجدد از آب، استفاده از روشهای با راندمان بیشتر برای آبیاری، تغییر الگوی کشت، تغییر اقلیم، تأثیر آلایندهها در بالادست بر مناطق پایین دست، تغییر کاربری اراضی و … .
نرمافزار WEAP در بخش مدلسازی هیدرولوژیکی، تمامی فرایندهای لازم جهت موازنه کمی آبهای سطحی و اندرکنش سفره آب زیرزمینی با جریان رودخانه را مدل میکند.
امکان ارتباط با لایههای از طریق نرمافزار GIS وجود دارد (به عنوان یک نقشه پیش زمینه برای ساختن طرح شماتیک مدل)، لکن نمیتوان داده های موجود در این لایهها را به صورت مستقیم با WEAP استخراج نمود. برای تحلیل مالی پروژهها یک ابزار جداگانه وجود دارد. در آخرین نسخه موجود در این نرمافزار که در اکتبر 2011 توسط سایت WEAP رونمایی شد، قابلیت اتصال به نرمافزار Google Earth نیز وجود دارد به صورتی که این توانایی را به کاربر میدهد که مختصات دقیقاً در مختصات واقعی منطقه واقع گردد. به وسیله این ابزار میتوان هزینهها و منافع اقتصادی پروژههای آبی را محاسبه و در نهایت آن را با هم مقایسه کرد تا بهترین گزینه انتخاب گردد. امکانات جانبی دیگر این نرمافزار عبارتند از:
توانایی آن در تهیه گزارش با ایجاد نقشهها، نمودارها و جدولهای مختلف
وجود پایگاه دادهای و امکان برقراری ارتباط با نرمافزارهای مختلف صفحه گسترده EXCEL
وجود توابع متنوع از پیش تعریف شده و امکان تعریف معادلات و متغییرهای مختلف.
در مدل توسعه WEAP به این نکته توجه شده است که پایهایترین و اولین منبع آب، آب حاصل از بارش بر روی حوضه رودخانهها است که با تأمین تقاضاهای مختلف ( انسان و اکوسیستم) کاهش مییابد. برای تقاضا، مفهوم وسیعتری از مفاهیم متداول در سیستم مدیریت کلاسیک آب در نظر گرفته شده است. حوضه رودخانه در حقیقت خود اولین نقطه تقاضای آب است که منابع آبی را از طریق تبخیر و تعرق کاهش میدهد. باقیمانده منابع، بعد از تأمین نیاز حوضه یا به عبارت دیگر اکوسیستم، در دسترس سیستم مدیریت قرار میگیرد که اغلب به صورت سراب به عنوان شرایط مرزی یک مدل برنامهریزی آب است. یک کاربر برای تولید دادههای سراب میتواند یا از شبیهسازی هیدرولوژیکی استفاده نماید و یا اینکه سری زمانی سراب و تغذیه آب زیرزمینی را از روشهای تولید سری زمانی مانند روشهای هیدرولوژی آماری به دست آورد.
در فصل دوم به مقایسه بین نرم افزارهای پرکاربرد در مدیریت یکپارچه منابع آب و دلایل استفاده از مدل WEAP در این تحقیق پرداخته خواهد شد.
1-5 اهداف تحقیق