دانلود پایان نامه
رقابت در بازار از دیگر عوامل تقاضای محافظه کاری است. بدین گونه که با افزایش رقابت در بازار رقبای موجود در یک صنعت خاص برای جلوگیری از ورود رقبای جدید یا انتشار اطلاعات محرمانه به رقبا موجود محافظه کاری در گزارشگری مالی را در پیش خواهند گرفت. بدین معنی که آنان اخبار و علائم بد و نامساعد در رابطه با عواملی چون حجم تقاضا، بهای تمام شده و قیمتهای فروش را برجسته کرده و اخبار و علائم خوب و مساعد را پوشش میدهند. با توجه به اینکه رقبای بالقوه در صدد سرمایهگذاری در صنایع با کمترین میزان ریسک و کسب بیشترین بازده هستند، در صورتی که صنایعی چنین ویژگیهایی را داشته باشد سریع وارد خواهند شد. برای جلوگیری از تهدیدات ورود رقبا، فعالین صنعت محافظه کاری در گزارشگری مالی را در پیش میگیرند. هر چند با این اقدام انتظارات بازار سرمایه از عملکرد آتی خود را پایین نگه میدارند (داروغ و استاغتون 1990و ایوانس و اسریدهار 2002).
2-6 اندازهگیری محافظه کاری
محافظه کاری از ویژگیهای عمده اطلاعات مالی برای مفید ارائه مفیدتر اطلاعات مالی میباشد.اما برای اینگونه ویژگیهای کیفی معیار دقیقی جهت اندازهگیری ارائه نشده است . چهار معیار شناخته شده برای اندازهگیری محافظهکاری عبارتند از:
معیارعدمتقارن زمانی در شناسایی سود و زیان؛
معیارمحافظهکاری مبتنی بر اقلام تعهدی؛
معیار چولگی منفی توزیع سود و جریانهای نقدی؛ و
معیارهای محافظهکاری مبتنی بر ارزشهای بازار
2-6-1 معیار عدم تقارن زمانی در شناسایی سود و زیان
باسو(1997)محافظه کاری تاییدپذیری متفاوت لازم برای شناسایی درآمدها و هزینهها بیان کرد که منجر به کم نمایی سود و داراییها میشود. مدلی که او به کار برد دارای دو متغیر اصلی است. این متغیرها شامل بازده حسابداری (نسبت سود قبل از اقلام غیر مترقبه به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتدای دوره) و بازده سهام می باشد.
باسو(1997)بیان میکند که بازده حسابداری (نسبت سود قبل از اقلام غیر مترقبه به ارزش بازار حقوق صاحبان سهام در ابتدار دوره) و بازدهی بازار، هر دو معیاری برای اندازه گیری تغییرات ایجاد شده در ثروت سهامداران هستند. به دلیل وجود محافظه کاری مشروط اخبار بد زودتر از اخبار خوب در بازده حسابداری منعکس میشوند، اما به دلیل متنوع بودن منابع اطلاعاتی بازار، تا حدودی هر دو نوع اخبار خوب و بد در بازدهی بازار منعکس میشوند. او در ادامه اظهار میکند که با اندازه گیری تفاوت پاسخ سود نسبت به اخبار خوب و بد میتوان محافظه کاری مشروط را اندازهگیری کرد. باسودر سال1997 مدل رگرسیونی خود را به صورت ارائه کرد.
.
در این مدل i و t بیانگر شرکت i ام در دوره زمانیt و EARN، بیانگر بازدهی حسابداری میباشد. RET، حاصل بازدهی سرمایه و بازدهی سود ناشی از خرید و نگهداری اوراق سهام، و DUM،متغیر مصنوعی میباشد که در صورتی که بازدهی مثبت باشد برابر صفر و برای بازدههای منفی برابر یک خواهد بود. در رابطهی رگرسیونی ذکر شده1β پاسخ سود را نسبت به بازدههای مثبت اندازهگیری می کند.1β +2β پاسخ سود را نسبت به بازدههای منفی اندازهگیری می کنند. در صورتی که1β +2β بزرگتر از1β باشد یعنی 0<2β ، در این صورت محافظه کاری وجود دارد. زیرا در این صورت پاسخ سود نسبت به اخبار بد (بازدهی منفی)بهتر پاسخ سود به اخبار خوب( بازدهی مثبت) میباشد. باسو ضریب 2β را معیار عدم تقارن زمانی سود نامید. باسو (2005) بیان میکند که تعریف و مدل ارائه شده وی در سال 1997 محافظه کاری مشروط را اندازهگیری میکند.
2-6-2 معیار محافظهکاری مبتنی بر ارزشهای بازار
بیور و رایان (2000) مدلی را برای اندازه گیری محافظه کاری با استفاده از تفاوت بین ارزش بازار و ارزش دفتری خالص داراییها ارائه کردند. از منظر آنان، اختلاف ارزش بازار و ارزش دفتری را می توان به دو بخش دائمی و موقت تقسیم کرد. هر دو بخش به نوعی از اِعمال محافظهکاری سرچشمه میگیرند. بخش دائمی، ناشی از اعمال رویههای محافظهکارانه برای اندازهگیری و شناخت اولیه اقلام در صورتهای مالی است. به سبب وجود این رویههای محافظهکارانه، ارزشهای دفتری همواره کمتر از ارزش های بازار هستند. از جمله این رویهها میتوان به شناسایی مخارج تحقیق و توسعه به عنوان هزینه و نه دارایی اشاره کرد (محافظه کاری نامشروط). در حالی که بازار به منافع آینده این گونه مخارج ارزشهایی را اختصاص می دهد، ترازنامه واحد تجاری به انعکاس آنها نمیپردازد. بخش موقت نیز ناشی از برخوردهای محافظهکارانه در دورههای پس از شناخت اولیه اقلام دارایی و بدهی است. در دوره های مزبور، با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات جدید، زیانها و کاهش ارزشها به سرعت شناسایی می شود، ولی افزایش ارزشها منعکس نمیشود. در واقع، شناسایی افزایش ارزش خالص داراییها به آینده موکول می شود. بدین ترتیب و تا زمانی که شواهد قابل اتکایی از افزایش ارزش خالص داراییها فراهم شود، ارزش دفتری خالص داراییها از ارزش بازارآنها کمتر خواهد بود (محافظه کاری مشروط). با در دسترس قرار گرفتن شواهد مزبور و انعکاس افزایش ارزش در مبالغ دفتری، اختلاف بین ارزشهای بازار و ارزشهای دفتری به کمترین مقدار ممکن خواهد رسید. بنابراین، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری خالص داراییها هر دو نوع محافظه کاری (مشروط و نامشروط) را در بر میگیرد.(بیور و رایان 2000)
2-6-3 معیارهای محافظهکاری مبتنی بر اقلام تعهدی
گیولی و هاین (2000) به بررسی سیر تاریخی مخافظهکاری پرداختند تا به این سؤال پاسخ دهند که آیا گزارشگری مالی محافظهکارانهتر شده است یا نه؟ آنها یک دوره 50 ساله یعنی فاصله زمانی 1950 تا 2000 میلادی را بررسی کردند و با بکارگیری چند معیار برای محافظهکاری دریافتند که در طول نیم قرن گذشته گزارشهای حسابداری به شدت متأثر از رویههای محافظهکارانه بوده است. آنها با تکیه بر یک تعریف خاص، اقلام تعهدی غیرعملیاتی را برای اندازهگیری محافظهکاری به کار بردند. بنا به تعریف مذکور، محافظهکاری زمانی در شناسایی و گزارش رویدادهای مالی اعمال می شود که اولا، مدیریت با ابهام و نبود اطمینان مواجه گردد و ناگزیر از انتخاب یک گزینه از بین دو یا چند گزینه باشد و ثانیا، روشی انتخاب و اجرا شود که به کمترین مقدار ممکن برای سود انباشته بیانجامد. آنها به این دلیل از اقلام تعهدی و غیرعملیاتی استفاده کردند که از یک سو حسابداری تعهدی مجرایی برای اعمال محافظهکاری است و از سوی دیگر، اعمال اختیار از جانب مدیران در شرایط نبود اطمینان، زمینه پیدایش محافظهکاری را فراهم میآورد.آنها برای محاسبه جمع اقلام تعهدی و اقلام غیرعملیاتی از مدل زیر استفاده کردند.
ACCit = (NIit+DEPit)-CFOit
OACCit = Δ(ARit+Iit+PEit)-Δ(APit+TPit)
NOACCit = ACCit-OACCit
در معادلات بالا ACC، جمع اقلام تعهدی؛ NI، سود قبل از اقلام غیر مترقبه؛ DEP، هزینه های استهلاک؛ OACC، اقلام تعهدی عملیاتی؛ AR، حساب های دریافتنی؛ I، موجودی مواد و کالا؛ PE، پیش پرداخت هزینهها؛ AP، حسابهای پرداختنی؛ TP ، مالیاتهای پرداختنی؛ NOACC، اقلام تعهدی غیر عملیاتی و CFO، جریان های نقدی عملیاتی میباشند.
اقلام تعهدی غیرعملیاتی شامل مقادیری است که از برآوردها و قضاوتهای مدیریت ناشی میشود. برای مثال، میتوان به ذخیره مطالبات مشکوک الوصول، افزایش هزینهها که ناشی از تغییر در برآوردهاست، سود و زیان فروش داراییها، زیان کاهش ارزش موجودیها و داراییهای ثابت و اقلام انتقالی به دوره های آتی اشاره کرد. یافتههای گیولی و هاین(2000) هاکی از آن بود که با گذشت هر سال، اقلام تعهدی غیرعملیاتی نسبت به سال قبل به صورت معنا داری ترکوچکتر شدهاند. بر این اساس، آنها نتیجه گرفتند که با گذشت زمان، محافظهکاری بیشتر شده است. این به این معناست که در طول زمان، مدیران روشهایی را انتخاب می کنند که به حداقل شدن سود انباشته منجر شده است.
2-6-4 معیار چولگی منفی توزیع سود و جریانهای نقدی
یکی دیگر از شاخصهای معرفی شده توسط گیولی و هاین(2000) چولگی منفی توزیع سود و جریانهای نقدی است. آنها اظهار داشتند که باید جمع کل جریانات نقدی در تمام عمر شرکت با کل سودها در تمام عمر شرکت برابر باشد. اختلاف بین خالص جریانات نقدی و سود خالص اقلام تعهدی میباشند. لذا، انتظار میرود در صورتی که در دورهای خالص اقلام تعهدی منفی باشند، دوره پس از چنین دورههایی دوره خالص اقلام تعهدی بایستی مثبت باشد. و بنابراین نتیجه میگیرند در صورت وجود دوره های متوالی طولانی با خالص اقلام تعهدی منفی رویکرد محافظه کاری در گزارشهای مالی در پیش گرفته شده است. آنان با توجه به اینکه حسابداری تعهدی مجرایی برای اعمال محافظهکاری فراهم میسازد، استدلال میکنند که توزیع سود به عنوان یک متغیر تصادفی، باید نسبت به توزیع جریانهای نقدی چولگی بیشتری داشته باشد. آنها سود و جریان های نقدی هر سال را بر جمع داراییها تقسیم کرده و توزیع این دو متغیر تصادفی را برای شرکتهای مشخص در یک مقطع زمانی و نیز برای یک شرکت در چند دوره زمانی بررسی کردند. بررسی آنها نشان داد که توزیع سود، چولگی منفیتری نسبت به توزیع جریانهای نقدی دارد. دلیل این امر ، آن است که سود حسابداری به انعکاس اخبار خوشایند و افزایش ارزش داراییها نمیپردازد، ولی زیانها را از طریق اقلام تعهدی به سرعت شناسایی میکند. شناسایی این زیانها، همچون زیان کاهش ارزش موجودیها، تأثیری بر وجه نقد حاصل از عملیات ندارد و همین امر سبب میشود تا توزیع سود نسبت به توزیع جریانهای نقدی عملیاتی، چولگی منفیتری داشته باشد. (گیولی و هاین 2000)
2-7 جایگاه محافظه کاری در مفاهیم نظری
هیئت استاندارد های حسابداری مالی آمریکا fasb سلسله مراتب ویژگی های کیفی اطلاعات از محافظه کاری حسابداری ذکری به عمل نیاورده،اما در فهرست مفاهیم حسابداری بیانیه شماره دو محافظه کاری را به عنوان یک میثاق مطرح نموده و محافظه کاری را واکنشی احتیاط آمیز در مقابل ابهامات موجود تلقی کرده است. 
هیئت استاندارد های حسابداری انگلستان ASB محافظه کاری را در سلسله مراتب خصوصیات کیفی اطلاعات وارد ساخته است.