دانلود پایان نامه

تأکیدکننده: این مرحله شامل ارزیابی، تصفیه و توسعه ایدهی مشخص است (هلریگال و همکاران، 2010).
2-3-3) سطوح خلاقیت
بر اساس پیوستاری از تحلیلگرایی تا واقعیتگرایی، دو سطح خلاقیت شامل خلاقیت اولیه و خلاقیت ثانویه بودهکه به شرح زیر میباشند:
الف- خلاقیت اولیه: این سطح از خلاقیت از ناخودآگاه سرچشمه میگیرد و در زمان کودکی در همه انسانها وجود دارد. عمده افراد پس از گذراندن دوران کودکی خلاقیت اولیه را از دست میدهند. افراد به واسطه ضمیر ناخودآگاه، قادر به خیالبافی، تخیل و تولید رفتارها و اعمال تازه بوده که از آن ها لذت میبرند.
ب- خلاقیت ثانویه: خلاقیت ثانویه ناشی از ضمیر خودآگاه به عبارتی مبتنی بر عقل و منطق است. هر چند این دو سطح خلاقیت با هم تفاوت اساسی و واضحی دارند، اما به یکدیگر وابسته و مرتبطاند. فرد سالم و خلاق کسی است که موفق به پیوند این دو سطح فرایند خودآگاه و ناخودآگاه شود. به نظر محققین و صاحب نظران، خروجی خلاق طیف وسیعی از چیزها را دربر داشته که مهمترین آنها عبارتند از: ایدهها، محصول، راهحل، رویه، و خدمت (هاشمی، 1392).
2-3-4) دیدگاه ها در مورد افراد خلاق
بطور کلی در مورد افراد خلاق دو دیدگاه وجود دارد: یکی دیدگاه خلاقیت به عنوان نبوغ و دیگری دیدگاه خلاقیت به عنوان استعدادهای همگانی.
الف) خلاقیت به عنوان نبوغ
از دیدگاه نبوغ، خلاقیت به واسطه فرآیندهای استثنایی تفکر(ضمیر ناخودآگاه) ظهور میکند، فرآیندهایی که تا اندازهای با تفکر عادی که ما در فعالیتهای روزانه خود به کار میبریم، متفاوتاند. به عبارت دیگر از این دیدگاه نمونههای استثنایی در مورد خلاقیت وجود دارد که ظاهراً میتوان آنها را تنها به دخالت نیروهای مافوق طبیعی نسبت داد(وودمن، 2013). از این دیدگاه اولاً خلاقیت محدود به افراد استثنایی است که نابغه به دنیا آمدهاند. لذا خلاقیت قابل اکتساب نبوده و نمیتوان برای آن بسترسازی نمود و برای داشتن افراد و محصولات خلاق بایستی به دنبال یافتن نوابغ بود. تنها آثار و محصولات ویژه و برجسته خلاق میباشند. ثالثاً عمدتاً به حوزه هنر محدود شده است.
ب) خلاقیت به عنوان استعداد همگانی
دیسی و کانون بر این عقیدهاند که یک مجموعه مشخص و حائز اهمیتی از ویژگیها در طول زندگی باعث سطح بالایی از موفقیت خلاق میشوند که عبارتنداز:خود کنترلی، تحمل کار سخت و استقامت و پشتکار (مالون، 2012).
2-3-5) عوامل موثر بر خلاقیت
عوامل موثر بر خلاقیت را میتوان در قالب یک طبقهبندی کلی(عوامل فردی و محیطی) و همچنین طبقه بندی دیگری (عوامل فردی،گروهی و سازمانی) جای داد(ماریان و ترزیروسک،2011).
الف) عوامل فردی
تحقیقات انجام گرفته در طی سالیان مختلف در مورد افراد خلاق، عوامل مشترک شگفتانگیزی را نشان میدهد. مهمترین متغیرهای سطح فردی موثر بر خلاقیت شامل: توانمندی، ویژگی های شخصیتی، سبک شناسی، هوش و چالشپذیری میباشد.
توانمندی : توانمندی متشکل از سه عنصر هوشمندی، دانش و مهارت است. هوشمندی هر فرد، ذاتی و غیر اکتسابی است. اما دانش و مهارت اکتسابی هستند و از طریق تجربه و یادگیری قابل آموختن میباشند.
ویژگیهای شخصیتی: خلاقیت فرد تابع ویژگیهای شخصیتی او است(یم و همکاران، 2012). بعضی از محققین دریافتهاند که وجود بعضی از ویژگیهای شخصیتی در افراد در مقایسه با دیگران باعث خلاقیت بیشتری میشود. از مهمترین صفات مشخصه افراد بسیار خلاق شامل: تصور قوی از خلاق بودن خود، پشتکار و استقامت، ابهامپذیری، ریسک پذیری، استقلال، نیاز به موفقیت و اعتماد به نفس میباشد.
سبک شناختی: سبک شناختی عبارت است از روش ترجیحی فرد برای جمعآوری، پردازش و ارزیابی اطلاعات(هولساپل، 2011). به عبارت واضحتر سبک شناختی عبارت است از تفاوتهای فردی در شیوه درک، تفکر، حل مسائل، یادگیری و مرتبط شدن افراد با یکدیگر. همه این تعاریف بیانگر این است که هر شخصی چگونه به محیط خود برای داشتن اطلاعات نگاه کرده و چگونه این اطلاعات را سازماندهی و تفسیر نموده و چگونه از این تفسیرها برای جهت دهی به اعمال خود استفاده میکند.
هوش: طبق نظریه استرنبرگ یکی از عوامل متمایزکننده افراد خلاق از غیر خلاق هوش می باشد، هوش، بخشی از مجموعه فرایندهای ذهنی است که برای درون داد، فرایند و برونداد اطلاعات به کار گرفته میشود. هوش یکی از پیش نیازهای خلاقیت است و پایین بودن درجه هوش فرد معمولاًٌ به پایین قرار گرفتن خلاقیت منجر میشود. اما هوش سرشار نیز دلالت بر خلاق بودن فرد نمیکند(تیس، 2010).
چالشپذیری: یکی از مهمترین عوامل تمایز افراد بسیار خلاق از افراد کمتر خلاق، پذیرش فعالیت چالشانگیز توسط این افراد میباشد. بدین معنی که تقریباًٌ توانمندی فرد و چالش فعالیتش برابر و هر دو در اوج میباشند. شاید بتوان گفت یکی از مهمترین کارها برای تحریک خلاقیت، برقراری تناسب بین توانمندی و چالشکاری مستلزم آن است که مدیران اطلاعات جامع و کاملی درباره کارکنان و جایگاههای در دسترس خود، داشته باشند.
ب) عوامل محیطی