دانلود پایان نامه

موجود و مصلحت اعمال پروردگار، می تواند انسان را به خداوند نزدیک تر گرداند و همین هدفمند بودن هستی، از دلایل اثبات وجود پروردگار می تواند باشد.
خداوند حکیم، جهان آفرینش را هدفمند آفریده است که به سوی مقصد از پیش تعیین شده ای در حال حرکت است و این حکمت در تار و پود همه مخلوقات، ساری و جاری است. دعوت انسان ها به دقّت در اسرار آفرینش، گامی استوار در جهت شناساندن پروردگار و ایجاد ایمان و یقین نسبت به او در افراد بشر است.
هنگامی که ظرافت های حکمت در آفرینش بیان می شوند و با دقّت در موجودات، اسرار آفرینش آن ها کشف می شود، هدفمند بودن خلقت و وجود خالقی حکیم به اثبات می رسد و هر چه بیشتر در رموز خلقت تفکّر گردد به تقویت ایمان و یقین کمک می شود و در قلبی که ایمان جایگزین شد، حکمت و علم راستین لانه گزیده و در عمران زندگانی، وی را یاری خواهد رسانید.
خداوند، قرآن حکیم را برای راهنمایی عالمیان فرو فرستاد که این کتاب ارجمند، سراسر حکمت و دانش راستین است. قرآن، انسان ها را با حقایق امور آشنا می سازد و ایشان را در صحیح انجام دادن اعمال راهنمایی می نماید و تدبر در آن روشی برای دریافت حکمت است: «اللَّهُمَّ فَاجْعَلْ‏نَظَرِی فِیهِ عِبَادَهً وَ قِرَاءَتِی فِیهِ فِکْرا وَ فِکْرِی فِیهِ اعْتِبَارا وَ اجْعَلْنِی مِمَّنِ اتَّعَظَ بِبَیَانِ مَوَاعِظِکَ فِیهِ وَ اجْتَنَبَ مَعَاصِیَکَ وَ لا تَطْبَعْ عِنْدَ قِرَاءَتِی عَلَى سَمْعِی وَ لا تَجْعَلْ عَلَى بَصَرِی غِشَاوَهً وَ لا تَجْعَلْ قِرَاءَتِی قِرَاءَهً لا تَدَبُّرَ فِیهَا بَلِ اجْعَلْنِی أَتَدَبَّرُ آیَاتِهِ وَ أَحْکَامَهُ آخِذا بِشَرَائِعِ دِینِکَ وَ لا تَجْعَلْ نَظَرِی فِیهِ غَفْلَهً وَ لا قِرَاءَتِی هَذَرا إِنَّکَ أَنْتَ الرَّءُوفُ الرَّحِیمُ، خدایا پس قرار ده نظر مرا درآن عبادت و قرائتم را در آن از روی اندیشه و فکرم را در آن عبرت آور و بگردانم از کسانی که پند گیرد به بیان پندهای تو در آن، و از معصیتهایت دوری کند و مهر مزن هنگام خواندنم بر گوش من و مینداز بر دیدهام پرده و مگردان خواندنم را خواندنی که تدبر در آن نباشد بلکه چنانم کن که تدبر کنم در آیات و احکامش و در بر گیرم دستورات دین تو را و قرار مده نظر مرا در آن نظر بی خبری و نه قرائتم را بیهوده که براستی تو رؤوف و مهربانی» (اعمال مخصوص شب اول ماه رمضان، ص774). سخنان حکیمانه قرآن، مرهم دل های خسته انسان هاست و اگر وجود تشنه آنان به چشمه زلال وحی متّصل شود، و لذّت نوشیدن و سیراب گشتن از جام نوشین پروردگار به آن ها چشانده شود، آن را رها نخواهند نمود و از علوم یقینی آن جان را صفا خواهند داد. از طرفی «امام علی علیه السلام نخستین اقدام خود را در امر تربیت فرزند خویش – امام حسن علیه السلام – آموزش قرآن و معارف و احکام آن بیان می نمایند» (همت بناری، 1378). پس آشنا کردن فطرت حکمتجوی انسان ها با سرچشمه حکمت ها، از لوازم تربیت اسلامی است و روخوانی، تفسیر و ترجمه قرآن کریم به صورت الزامات دروس در مطالب آموزشی در خواهد آمد.
معلّم باید دانش آموزان را تشویق به تحلیل موضوعات درسی و تعمق در آن ها بنماید. «هر که از سخنان حکیمان پرده بردارد از حقایق (و معارف پنهان) آن ها سودمند گردد» (رسولی محلاتی ، 1378 الف ، ص 289).
خداوند حکمت را به بندگانش نیز عطا می فرماید و هر کدام را به شرط فراهم آوردن شرایط لازم از نعمت حکمت به اندازه ظرفیت وجودی وی، برخوردار می نماید. مربّی باید در تمام مراحل آموزش و پرورش این نکته را از نظر دور ندارد که: «تمام خلقیات، چه فطری و چه اکتسابی، قابل اصلاح و تغییرند. آموزش انضباط و تنبیه منظم، چنان که تجربه نیز ثابت کرده است، می تواند انسانی شریر را به انسانی متقی بدل سازد، از این راه می توان شرّ را سخت کاهش داد، و یا یکسره از میان برد. از آن جا که از پیش هرگز نمی توان گفت که یک شرّ خاص تا چه حد در مقابل اصلاح و تغییر مقاومت می کند، شرط عقل و دین هر دو این است که نهایت کوشش خود را برای اصلاح به کار بریم» (دوانی، 1373، ص 17). پس در آموزش حکمت به انسان ها نیز باید این نکته را مد نظر داشت که انسان ها قابلیت آموزش و اصلاح و رسیدن به کمال مطلوب را دارا می باشند و یادگیری و یاد دادن حکمت جزء تکالیف انسان قرار خواهد گرفت.
در سخنان اهلبیت علیهم السّلام روشهایی برای اخذ حکمت معرفی شده است. معلّم باید بوسیله روشها و ایجاد زمینه ها برای انتقال حکمت، آن را آموزش داده و شاگردان را به حکمت و راه های اخذ آن آشنا گرداند.

یکی از روش های تعلیم حکمت در کتاب شریف مفاتیح، بیان موعظه و سخنان پندآموز و حکیمانه توسط شخص حکیم معرفی شده است و «موعظه یکی از روشهای «تذکّر» است» (قائمی مقدم، 1387). ائمّه اطهار علیهم السّلام به عنوان حکیمان الهی و معدن های حکمت و فرزانگی خدا «وَ مَعَادِنِ حِکْمَهِ اللَّه‏ ‏» (زیارت جامعه کبیره، ص 538) این روش را به طریقه احسن انجام میدادند و مردم را با حکمت و پند نیکو به راه سعادت دعوت می نمودند : «وَ دَعَوْتُمْ إِلَى سَبِیلِهِ بِالْحِکْمَهِ وَ الْمَوْعِظَهِ الْحَسَنَه» (زیارت جامعه کبیر، ص 540) و وجودشان اقیانوسی از پند و موعظه برای آموزش حکمت به آدمیان بود: «وَ بَحْرِ الْمَوْعِظَه ، و دریای پند و وعظ» (زیارت مخصوص امام حسن عسکری علیه السّلام، ص492). امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف برای امت دعا می فرمایند که خداوند به شنوندگانشان پند گرفتن عطا نماید و در راستای آن، بتوانند حکمت بیاموزند: «وَ عَلَى الْمُسْتَمِعِینَ بِالاتِّبَاعِ وَ الْمَوْعِظَه، (تفضل فرما) بر شنوندگان به پیروی کردن و پند گرفتن» (دعای دیگر از حضرت مهدی علیه السّلام، ص 201)؛ «وَ سَمعی نورَ الحِکمه» (زیارت صاحب الأمر علیه السلام، ص 506)؛ امام سجاد علیه السلام در دعای مکارم الاخلاق از خداوند درخواست یاری در جهت پیروی و اطاعت از مربی را دارند: «وَ وَفِّقْنِی لِطَاعَهِ مَنْ سَدَّدَنِی وَ مُتَابَعَهِ مَنْ أَرْشَدَنِی، (خدایا) و موفّقم بدار برای فرمانبرداری کسی که کمکم کند و پیروی کسی که به راه راستم وادارد» (ص183)، پس موعظه کردن،گوش دادن به مواعظ و اطاعت از واعظ از نکاتی است که در یادگیری حکمت نقش مهمی ایفا مینمایند.
حواس انسان بالأخص شنوایی و بینایی، دریچه های ورود اطلاعات به ذهن انسان می باشند که انسان به وسیله تفکر و اندیشیدن، آن ها را تحلیل نموده و از بین آن ها مطالب راست و درست را جدا کرده و آن ها را جزء بینش خویش قرار می دهد. اصلاح بینش و ارتقای آن به سمت مطالب راستین، باعث می گردد که اعمال و رفتار انسان نیز براساس راستی و امور صحیح شکل بگیرد و حکمت به معنای تامّه به وقوع بپیوندد. داستان ها، مثال ها، مواعظ و اوامر و نواهی که در قرآن حکیم مطرح گردیده است، همگی برای اصلاح شناخت ها و صحّت اندیشه انسان هستند و هدف از ارائه آن ها ایجاد حکمت در افراد بشر است. پس مربّیان باید از این شیوه مهم در امر آموزش و پرورش استفاده نمایند و البتّه مربّی «باید اول خود را موعظه نموده و خود را به آن بیاراید، آن گاه با نرمی و مدارا و حکمت، مردم را موعظه نماید» (محدث بندرریگی، 1376، ص 286) و حتی روشهایی برای شخص موعظه کننده پیشنهاد گردیده است: «برای موفقیت در این مطلب می تواند خود و اعمالش را روز و شب به نگهبانان معصومش علیهم السّلام، با در نظر گرفتن این که این روز یا شب در پناه کدامیک از آنان علیهم السّلام است، تسلیم نماید. و قبل از وعظ برای این مطلب به درگاه خداوند دعا نموده و در آغاز وعظ از « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم» یاری خواسته و بعد از حمد و ثنای الهی مختصری دعا نموده و از شیطان و نفس پناه جوید، آن گاه وعظ خود را آغاز و جلو اشتباهات خود را بگیرد. اگر این کارها را انجام داده و در تسلیم امور خود به خداوند و اولیایش راست بگوید قطعاً خداوند او را حفظ می نماید، سخن و وعظ او را مفید و مؤثر نموده و آن را نور و حکمت می گرداند» (همان، ص 290).
بشر بالفطره به حکمت نیازمند است و بدون آن نمی تواند با نشاط و شور کافی به زندگی خود ادامه دهد، «خوراک بدن ها غذاست و خوراک عقل ها حکمت است، پس هر گاه یکی از این دو خوراکش را نیابد هلاک و متلاشی خواهد شد» (ناظم زاده قمی، 1375، ص 188). امام علی علیه السّلام در اینباره می فرمایند: « إنّ هذه القلوب تملّ کما تملّ الأبدان، فابتغوا لها طرائف الحکمه» (سرخسی، 1373، ص 296) «دل ها خسته می گردند همان گونه که بدن ها خسته می شوند، در هنگام خستگی آن ها را با حکمت از خستگی بیرون کنید» (عطاردی، 1378 الف، ص 578) و به همین ترتیب خستگی دل شاگردان نیز با ارائه حکمت های مفید برطرف خواهد شد.
حکمت، سزاوار قلوب مؤمنین است و در قلب غیر مؤمن سکنی نخواهد کرد. «سخن حکمت و دانش و حقّ و راستی گمشده مؤمن و گرویده به خدا و رسول است پس هر جا (نزد هر کسی باشد) آن را بیابد او به آن حکمت سزاواتر است» (فیض الاسلام، بی تا، ص 221).
هنگامی که انسان به نور ایمان منوّر گردید هر لحظه در طلب حکمت خواهد بود. حکمت و فرزانگی گمشده او می گردد و فقط در قلب با ایمان است که حکمت جای می گیرد و قلب تاریک و به دور از معنویت نمی تواند مقرّی برای علم راستین باشد و مؤمن امر گردیده که حکمت را حتّی از اهل نفاق نیز اخذ نماید، چرا که جایگاه واقعی حکمت قلب اوست نه جای دیگر: «حکمت گمشده مؤمن است پس آن را به دست آور، هر چند از اهل نفاق باشد» (ناظم زاده قمی، 1375، ص 187)، «حکمت را در هر کجا باشد به دست آور، زیرا اگر حکمت در سینه منافق باشد آرام نمی گیرد تا از سینهاش خارج شود و در سینه مؤمن که صاحب اصلی آن است، جای گیرد» (همان).

منتها درجه حکمت «یقین» دانسته شده است. «ایمان به خدا و رسولش بدون آلودگی به شک، همان مرتبه یقین است که ثمره عقل و آخرین درجه حکمت است» (جباران، 1378، ص 34). راه حکمت، مسیر سعادت انسان است و راست و درست گردیدن در مقام اندیشه و عمل تکیه گاه مطمئنی برای رسیدن به مقام عبودیت می باشد. «نتیجه حکمت پاکدرونی از دار دنیا و دل باختن به بهشتی است که جایگاه راستان است» (انصاری قمی، بی تا الف، ص 361)؛ پس ایمان و حکمت هر دو بر یکدیگر تأثیرگذارند.
امام صادق علیه السّلام تقوی را میزان همه علوم و حکمت دانسته اند و فرموده اند: «تقوی میزان همه علوم و حکمت است و همه را باید با تقوی سنجید، تقوی پایه هر کار و عمل مقبول می باشد، هر عملی که مورد پذیرش قرار گرفت تقوی در پذیرش آن رکن مهمّی دارد، تقوی آب زلالی است که از چشمه معرفت خداوند جریان پیدا می کند» (عطاردی، 1378ب، ص 38).
اخلاص که اکسیر صیقل دهنده قلوب انسان هاست، سبب آمادگی دل برای جذب حکمت میگردد. «هر کس چهل روز برای خداوند با اخلاص عمل کند خداوند او را در دنیا زهد عطا میکند، و او را به بیماری ها و داروهای آن بینا می گرداند، و حکمت را در دل او جای می دهد و زبانش را به آن گویا می گرداند» (امام باقر علیه السّلام) (همان، ص 13).
ترک مال و منال دنیا و بی اعتنایی به زیورهای دنیوی نیز باعث آمادگی قلب برای پذیرش حکمت می شود. «هر کس مال و منال دنیا را ترک گوید و دنبال جمع آوری ثروت و جاه و مقام نباشد خداوند قلب او را پر از حکمت می کند و زبانش را به حکمت می گشاید و عیبهای دنیا را به او نشان می دهد و بیماری ها و داروهای آن را به وی تعلیم می کند و او را از دنیا سالم بیرون می سازد.» (عطاردی، 1378الف، ص 536).
برای تزکیه تفکر و تحلیل صحیح مطالب ورودی ذهن، لازم است که قلب انسان عاری از آلودگی های فکری باشد و انوار محبت الهی در آن تابیده باشد و به همین دلیل است که در دین مبین اسلام «زکات گوش، گوش فرا دادن به علم و حکمت و قرآن و مسایل دینی مثل موعظه و نصیحت و آن چه که مایه نجات (است) و بازداشتن آن از شنیدن دروغ و غیبت و امثال آن (سخنان غیرحقیقی که حکمت نیستند)» (جباران، 1378، ص 112) معرفی گردیده است.

 

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان درباره ساختار سازمانی

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

دروغگویی به دلیل ارایه مطالب نادرست به ذهن، باعث تخریب حکمت در وجود انسان خواهد شد و به همین دلیل باید از آن با جدّیت پرهیز نمود.
شهوت و غضب از بین برندگان حکمت در قلب انسان هاست. «هر چه حکمت و دانش سخت تر شهوت سست تر گردد» (انصاری قمی ، بیتا ب ، ص 571) و «حکمت و پاکدامنی وابسته به هم هستند (و هر جا این برود آن هم می رود)» (همان، ص 534). «امام صادق علیه السلام … فرمودند: «غضب دل حکیم را تاریک می کند و هر کس غضب خود را در اختیار نگرفت، نمیتواند عقل خود را به اختیار بگیرد» (عطاردی ، 1378ب ، ص 622).
معلّم با بیان حکمت، به خود نیز تعلیم می نماید و با به زبان آوردن سخنان راست و درست، و با تلقین به نفس، حکمت را در وجود خود نیز باثبات تر می نماید و به فرزانگی بیشتر رهنمون میگردد. تذکّر و تلقین به نفس باعث تزکیه روح گردیده و به همین دلیل حضرت علی علیه السّلام نفس فرزانگان را از دیگران شریف تر و صبر و بردباری ایشان را از دیگران بیشتر و گذشتشان را از مردمان سریعتر و خُلق ایشان را از بقیه گشادهتر میدانند (رسولی محلاتی ، 1378الف) چون ایشان از سایر انسان ها در خودسازی خویش بیشتر کوشیده اند.
امام صادق علیه السّلام رابطه حکمت، تفکر و محبت پروردگار را اینگونه بیان می فرمایند: «اولوالالباب کسانی هستند که با تفکّر و اندیشه کار کردند تا آن جا که محبّت خداوند را ارث بردند، هر گاه محبّت خداوند به قلب برسد و از آن روشنایی بگیرد لطف خداوند زودتر به آن میرسد. هنگامی که لطف در قلب فرود آمد مرکز فوائد خواهد شد، و هنگامی که محل فوائد گردید قلب از حکمت سخن می گوید و هر گاه از روی حکمت سخن گفت دارای هوش و ذکاوت می گردد، هنگامی که هوش و فراست پیدا کرد با قدرت عمل میکند و هر گاه با قدرت کار کرد، آسمان ها را می شناسد. هنگامی که به این مقام رسید در فکر و اندیشه و حکمت و بیان فرو می رود، وقتی که این چنین شد خواهش ها و دوستی های او به خدا ارتباط پیدا می کند، و هر گاه چنین مقامی پیدا کرد به جایگاه بزرگ می رسد و خداوند را در قلب خود می نگرد …» (عطاردی، 1378الف، ص 565).
سکوت و عدم انباشتن شکم نیز از شرایطی است که حکمت را در دل جایگزین می نماید. «و لقمان به پسرش می فرمود: پسرکم هنگامی که شکم پر باشد فکر می خوابد و حکمت گنگ میشود و اعضاء و جوارح از عبادت می مانند» (جباران، 1378، ص 214) و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم فرمودند: «هنگامی که بندهای را دیدید که سکوت و زهد در دنیا نصیبش شده به او نزدیک شوید که القاء حکمت می کند، …» (همان، ص 399).
روش دست یافتن به کمخوری و کمگویی و در نتیجه اخذ حکمت در دین مبین اسلام، «روزه» می باشد. «در حدیث معراج خداوند پرسید: ای احمد آیا آثار روزه را می دانی؟ پاسخ داد: خیر. خداوند فرمود: