دانلود پایان نامه

را احاطه نموده است و انسان که اشرف مخلوقات (مؤمنون: 14) است و با توجه به این که «حبّ تعاطف و ترحّم و مودّت و معدلت در خمیره ذات تمام عائله بشری هست» (خمینی، 1378هـ ،ص240) و این که «انسان را، خدای تعالی از حقیقت رحمت خود آفریده، و انسان صورت رحمت الهیه است» (همان)، انسان به نحو برتر خود را با رحمت پروردگار در پیوند می بیند و با توجه به فقر ذاتی ، خود را به رحمت پروردگار نیازمند دانسته و نیازمندی به رحمت حق را اینگونه بیان می نماید: « ارْحَمْ عَبْدَکَ یَا اللَّه یَا اللَّه، به بنده ات رحم کن ای خدا، ای خدا» (نماز امیرالمؤمنین علیه السلام، ص1065) و « یَا رَبِّ ارْحَمْ ضَعْفَ بَدَنِی، ای پروردگار من بر ناتوانی بدنم رحم کن» (دعای کمیل، ص102)، «ارْحَمْ مَنْ رَأْسُ مَالِهِ الرَّجَاء، ترحم فرما بر کسی که سرمایه اش امید است» (همان،ص108). امام حسین علیه السّلام در روز عرفه خداوند را اینگونه مورد خطاب قرار می دهند: « یَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِم، ای مهربانترین کسی که از او مهر خواهند» (ص876) و « یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین، ای مهربانترین مهربانان» (همان، ص877) و رحمت او را واسطه بین عبد و معبود قرار می دهند. همچنین در ابتدای ادعیه و زیارات که با «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم» آغاز می گردند، به رحمت خدا توجه می گردد و کثرت ذکر این نامها به خاطر آن است که « دلبستگی بندگان به رحمت واسعه آن ذات مقدّس روز افزون شود، و دلبستگی به رحمت حق منشأ تربیت نفوس و نرم شدن قلوب قاسیه شود» (خمینی، 1378هـ، ص234) و «در آغاز هر کار لازم است از صفتی استمداد کنیم که آثارش بر سراسر جهان پرتوافکن است، همه موجودات را فرا گرفته و گرفتاران را در لحظات بحرانی نجات بخشیده است» (مکارم شیرازی، 1374الف،ص24). صفت رحمت پروردگار که به صورت «اعطا و افاضه» (تفسیر المیزان ، ج1، ص29) به همه عالمیان جلوهگر میگردد، انسان را بر آن می دارد که در سختترین شرایط زندگی خدای خویش را با صفت رحمتش بخواند، همانگونه که پیروان موسی در شرایط بحرانی گفتند: « وَ نَجِّنا بِرَحْمَتِکَ مِنَ الْقَوْمِ الْکافِرین، و ما (مؤمنان) را به رحمت و لطف خود از شر کافران نجات ده» (یونس:86)، و درد دل خود را به درگاه باریتعالی بیاورد: « یَا إِلَهِی وَ رَبِّی وَ سَیِّدِی وَ مَوْلایَ لِأَیِّ الْأُمُورِ إِلَیْکَ أَشْکُو وَ لِمَا مِنْهَا أَضِجُّ وَ أَبْکِی» (کفعمی، بی تا، ص190) «ای معبود و پروردگار و آقا و مولای من آیا برای کدامیک از گرفتاریهایم به تو شکایت کنم و برای کدامیک از آنها شیون و گریه کنم؟» (دعای کمیل، ص103). انسان جز در دامان مهر و محبت ربّ خویش، کجا می تواند سر بگذارد، بگرید و دل خویش را با مهر او جلا بخشد و شادمان گردد؟ « قُلْ بِفَضْلِ اللَّهِ وَ بِرَحْمَتِهِ فَبِذلِکَ فَلْیَفْرَحُوا، بگو که باید منحصراً به فضل و رحمت خدا شادمان شوند» (یونس:58). در کتاب شریف مفاتیح، ائمه علیهم السلام با عناوین متفاوتی پروردگار را به رحمت متّصف می نمایند. «… أَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَه، (ای) شایسته عفو و رحمت» (اعمال روز عید فطر، ص 827)، « یَا رَحْمَانُ یَا فَاعِلَ الرَّحْمَه، ای بخشاینده ای مهرپیشه» (دعای شب سی ام ماه رمضان، ص 805)، «قَرِیبُ الرَّحْمَهِ ، نزدیک مهر» (اعمال مختص ماه شعبان، روز سوم ماه، ص 680) و « اللَّهُمَّ یَا ذَا الْمِنَنِ السَّابِغَهِ وَ الْآلاءِ الْوَازِعَهِ وَ الرَّحْمَهِ الْوَاسِعَه، خدایا ای دارای عطاهای فراوان و نعمت های بخش شده و رحمت گشاده» (اعمال مشترک ماه رجب، ص 626)، «یَا مُرْسِلَ الرَّحْمَهِ مِنْ مَعَادِنِهَا ، ای فرستنده رحمت از معدن های آن»، (اعمال روز نیمه ماه رجب، ص 645)، « یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین، ای مهربانترین مهربانان» (زیارت امیر مؤمنان، زیارت شب و روز مبعث، ص 316) نمونه ای از عناوینی است که باریتعالی به آن خوانده می شود. در این کتاب شریف، ائمه علیهم السلام از خداوند رحمت او را طلب می نمایند و این به معنی آن است که خداوند علاوه بر رحمت عامه اش که همه موجودات را فرا گرفته، رحمت خاص خود را نیز شامل آن ها گرداند، رحمتی که خداوند خاص مؤمنین قرار داده است و ایشان با ایجاد ظرفیت در وجود خویش به لطف پروردگار، شایستگی دریافت آن را یافته اند و در حقیقت «ایمان» را مطالبه مینمایند. «قرآن کریم طریقه رحمت و هدایت را برای جامعه بشر عموماً و برای اهل ایمان خصوصاً بیان فرموده در کریمه، « وَ رَحْمَتی‏ وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‏ءٍ فَسَأَکْتُبُها لِلَّذینَ یَتَّقُون، رحمت من همه موجودات را فرا گرفته و البتّه برای آنان که راه تقوی پیش گیرند آن رحمت را مخصوص بر آن ها حتم و لازم خواهیم کرد» (اعراف: 156) در اصل آن ها خواستار ایمانند و رحمتی را طلب می نمایند که هر کدام از انسان ها که «استعداد رحمت الهی را دارند از آن برخوردار می شوند و معلوم است که منحصراً مؤمنان چنین استعدادی را دارند» (جعفری، بی تا، ص 17).
پس اولیای حق با طلب رحمت از خدا، از او می خواهند که «توفیق دهنده ایشان در طاعت و عبادت و آمرزنده گناهان و معطی ثواب به آن ها در آخرت» (حسینی شاه عبدالعظیمی، 1363، ص 32) باشد و آن ها را شایسته اخذ رحمت مخصوص مؤمنین گرداند که رحمتی فناناپذیر و بادوام است و آثار حقیقی آن در آخرت نمایان خواهد گردید؛ توفیق فرمانبرداری از خدا به وسیله رحمت اوست: «وَ ما أُبَرِّئُ نَفْسی‏ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ ما رَحِمَ رَبِّی إِنَّ رَبِّی غَفُورٌ رَحیمٌ ، و (یوسف) افزود: من نفس خود را از گرایش به بدی ها تبرئه نمی کنم، چرا که نفس آدمی بسیار به بدی فرمان می دهد، مگر کسی را که پروردگار من بر او رحم کند، به راستی پروردگار من آمرزنده و مهربان است» (یوسف: 53) و آمرزش گناهان نیز به رحمت او انجام می گردد: «فَإِنْ عَفَوْتَ فَخَیْرُ رَاحِمٍ وَ إِنْ عَذَّبْتَ فَغَیْرُ ظَالِمٍ حُجَّتِی یَا اللَّهُ فِی جُرْأَتِی عَلَى مَسْأَلَتِکَ مَعَ إِتْیَانِی مَا تَکْرَهُ جُودُکَ وَ کَرَمُکَ وَ عُدَّتِی فِی شِدَّتِی مَعَ قِلَّهِ حَیَائِی رَأْفَتُکَ وَ رَحْمَتُک، خدایا اگر (از گناهانم) بگذری بهترین مهرورزی و اگر عذاب کنی ستم نکرده ای، دلیل و بهانه من ای خدا در این که دلیری کنم در سؤال کردن از تو با این که رفتارم خوشایند تو نیست همان جود و کرم توست و ذخیره من در سختیم با بی شرمی من همان رأفت و مهربانی توست» (دعای ابوحمزه ثمالی، ص 719)، « بَلْ کَیْفَ یَضِیقُ عَلَى الْمُذْنِبِینَ مَا وَسِعَهُمْ مِنْ رَحْمَتِکَ یَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَهِ یَا بَاسِطَ الْیَدَیْنِ بِالرَّحْمَهِ فَوَ عِزَّتِکَ یَا سَیِّدِی لَوْ نَهَرْتَنِی مَا بَرِحْتُ مِنْ بَابِک، بلکه چگونه ممکن است میدان بر گنهکاران تنگ شود با آن رحمت وسیعت که ایشان را فرا گرفته، ای وسیع آمرزش، ای دو دستت به رحمت باز، سوگند به عزّتت ای آقای من اگر چه برانیم من از در خانه ات بر نخیزم … » (همان، ص 722).
«کلمه «رحیم» بر نعمت دائمی، و رحمت ثابت و باقی او دلالت (می) کند، رحمتی که تنها به مؤمنین افاضه می کند، و در عالمی افاضه می کند که فناناپذیر است، و آن عالم آخرت است، هم چنان که خدای تعالی فرمود: «وَ کانَ بِالْمُؤْمِنینَ رَحیماً » » (احزاب: 43) (تفسیر المیزان ، ج 1، ص 30). «و نیز فرموده: إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُفٌ رَحیم، به درستی که او به ایشان (رسول و مؤمنان) مشفق و مهربان است (توبه: 117). رحمت خاص مخصوص اهل ایمان است (اعراف: 56، بقره: 157 ـ 156 و بقره: 218)، «یَا مَنْ یَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ یَشَاء، ای که مخصوص به رحمت خویش گرداند هر که را خواهد» (دعای جوشن کبیر، فراز 84، ص 158). و رحمت عام خداوند همه را در بر می گیرد: «یَا مَنْ هُوَ عَلَى عِبَادِهِ رَحِیمٌ ، ای که بر بندگان خویش مهربانی» (همان، فراز 19، ص 143)، «إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحیم، همانا خدا درباره بندگان بسیار رئوف و مهربان است» (بقره: 143 و حج: 65) و « اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ ، او به بندگان خود رئوف است» (آل عمران: 30)، دلائلی بر رحمت عامّه پروردگار است.

امام حسین علیه السلام، که در دعای عرفه می فرمایند: « یَا رَحْمَانَ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَهِ وَ رَحِیمَهُمَا، ای بخشاینده دنیا و آخرت و مهربان آن دو» (دعای معروف عرفه، ص 873) رحمت خداوند را از دنیا تا آخرت و بر همگان گسترش می دهند و دامنه آن را بسیار وسیع معرفی می نمایند و در مورد انسان که دلش با رحمت و احسان پیوند می خورد باید گفت که «برای پیوند خلق با خالق … از همین صفت رحمت باید استفاده کرد» (مکارم شیرازی، 1374الف، ص 26)، «یَا مَنْ فَضْلُهُ عَمِیم، ای که فضلش عمومی است» (دعای جوشن کبیر، ص149).

انسانی که به صفت رحمت و مهربانی پرورگار می اندیشد به آن دل خوش می دارد، مهر در گرو آن کردگار مهربان می بندد و تنها به درگاه او دست حاجت دراز می کند و در دامن مهر او اشک می ریزد، تنها با او درد دل را نجوا می نماید و در دامان محبّت و رحمت او مسرور می گردد (یونس: 58). انسانی که دل در گرو مهر پروردگار نهاد، نسبت به او امیدوار می گردد: « وَ أَفْضَلَ مَنْ رَجَاهُ رَاج، و (ای) برتر کسی که امیدواران بدو امید دارند» (دعای ابوحمزه ثمالی، ص 719) و خود را این گونه معرفی می نماید: « مُؤَمِّلٍ لِرَحْمَتِک، کسی که آرزومند رحمت توست» (دعای کمیل، ص 104)، « وَ هُوَ یَأْمُلُ فَضْلَکَ وَ رَحْمَتَک» (همان) « وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لا أَرْجُو غَیْرَهُ وَ لَوْ رَجَوْتُ غَیْرَهُ لَأَخْلَفَ رَجَائِی، و ستایش خدایی را که به جز او امید ندارم و اگر به غیر او امیدی داشتم ناامیدم می کرد» (دعای ابوحمزه ثمالی، ص 717). « وَ مَنَاهِلَ الرَّجَاءِ إِلَیْکَ مُتْرَعَهً ، و چشمه های امید را به سویت سرشار می یابم» (همان). امید به پروردگار شرط ایمان، و ناامیدی از رحمت او کفر و گمراهی است (حجر: 56، یوسف: 87 و عنکبوت: 23). پروردگار با رحمت خود خطاهای انسان را پرده پوشی می نماید: « وَ بِرَحْمَتِکَ أَخْفَیْتَه، به واسطه رحمتت بود که آن ها (گناهان) را پنهان داشتی» (دعای کمیل، ص 106) و خداوند برحمت خود او را حفظ می فرماید: «وَ احْفَظْنِی بِرَحْمَتِک، و به رحمت خود مرا نگه دار» (همان، ص 107) و غضب خود را به واسطه رحمت و مهربانیش به تأخیر می اندازد: « سُبْحَانَ مَنْ هُوَ رَحِیمٌ لا یَعْجَل، منزّه است آن خدای مهربانی که شتاب نکند» (دعاهای هر شب ماه مبارک رمضان، ص 712)؛ و رحمتش بر خشمش پیشی می گیرد: « یَا مَنْ وَسِعَتْ کُلَّ شَیْ‏ءٍ رَحْمَتُهُ یَا مَنْ سَبَقَتْ رَحْمَتُهُ غَضَبَه، ای که رحمتش همه چیز را فرا گرفته، ای که رحمتش بر خشمش پیشی جسته» (دعای جوشن کبیر، ص 143)، و کسی را که هیچ کس بر او ترحم ننماید، مورد رحمت قرار می دهد « یَا رَاحِمَ مَنْ لا رَاحِمَ لَه، ای ترحّم کننده آن کسی که ترحّم کننده ای ندارد» (همان، ص 152).
مناجات حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام در مسجد کوفه فرازهای بسیار زیبایی دارد که رحمت پروردگار را در هر فراز مورد اشاره قرار می دهد: «مَوْلایَ یَا مَوْلایَ أَنْتَ الرَّحْمَنُ وَ أَنَا الْمَرْحُومُ وَ هَلْ یَرْحَمُ الْمَرْحُومَ إِلا الرَّحْمَن، مولای من ای مولای من تویی بخشاینده و منم بخشش پذیر و آیا رحم کند بخشش پذیر را جز بخشاینده» (ص 342) و در تمامی فرازها، رحمت پروردگار را طلب می نماید تا به خاطر صفات الهی اش، بر صفات ضعف بنده ترحّم نماید.
در اعمال ماه جمادی الثانی وارد شده است که انسان سر را به سجده بگذارد و در نزدیکترین حالات بنده به خدا او را با صفت رحمتش مورد خطاب قرار دهد: «یَا حَیُّ یَا قَیُّومُ یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِین» (ص 620). هر چه انسان به فقر ذاتی و ضعف درونی خویش بهتر اقرار کند، ابواب رحمت الهی بر او افزون بر گذشته گشوده می گردد و از رحمت الهی بیش از پیش سیراب می شود: «و چون (انسان) ذلّت عبودیت خود را نصب العین نمود و متوجّه به اضطرار و فقر و امکان ذاتی خود شد و از تعزّز و غرور و خودخواهی بیرون آمد، بابی از رحمت به روی او گشاده گردد و ارض طبیعت مبدّل به ارض بیضاء رحمت گردد … و هر چه این نظر، یعنی نظر به ذلّت خود، در انسان قوّت گیرد، مورد رحمت بیشتر گردد… » (خمینی، 1378الف، ص 67). ولی صد حیف با این که «رحمت، مواصلت، مودّت، رحمت با حبّ دنیا متخالفند» (همان، ص 49) اما انسان با حبّ دنیا و فراموشی رحمت پروردگار از سعادت دور می گردد و «عالم را رحمت واسعه حق فرو گرفته و ما در لب چشمه حیوان از تشنگی به هلاکت می رسیم» (همان، ص 37 ـ 36).
خداوند اولین و آخرین پناهگاه و مفرّ انسان است همچنان که در دعای کمیل می خوانیم: «مُقِرّا مُذْعِنا مُعْتَرِفا لا أَجِدُ مَفَرّا مِمَّا کَانَ مِنِّی وَ لا مَفْزَعا أَتَوَجَّهُ إِلَیْهِ فِی أَمْرِی غَیْرَ قَبُولِکَ عُذْرِی وَ إِدْخَالِکَ إِیَّایَ فِی سَعَهِ رَحْمَتِک، و به گناه خویش اقرار و اذعان و اعتراف دارم و راه گریزی از آن چه از من سر زده نیایم و پناهگاهی که بدان رو آورم در کار خویش ندارم جز این که تو عذرم بپذیری و مرا در فراخنای رحمتت در آوری» (ص 102).
« فَهَبْنِی یَا إِلَهِی وَ سَیِّدِی وَ مَوْلایَ وَ رَبِّی صَبَرْتُ عَلَى عَذَابِکَ فَکَیْفَ أَصْبِرُ عَلَى فِرَاقِک، گیرم که ای معبود و آقا و مولا و پروردگارم من بر عذاب تو صبر کنم امّا چگونه بر دوری از تو طاقت بیاورم» (ص 104)، و دوری از رحمت پروردگار، برای انسان غیرقابل تصوّر است که جز به رشته محبت و رحمت پروردگار به چیزی نمی تواند بیاویزد؛ و رحمت خداوند تا آن جا اوج می گیرد که بنده گنهکار اینچنین می گوید: « فَبِالْیَقِینِ أَقْطَعُ لَوْ لا مَا حَکَمْتَ بِهِ مِنْ تَعْذِیبِ جَاحِدِیکَ وَ قَضَیْتَ بِهِ مِنْ إِخْلادِ مُعَانِدِیکَ لَجَعَلْتَ النَّارَ کُلَّهَا بَرْدا وَ سَلاما وَ مَا کَانَ لِأَحَدٍ فِیهَا مَقَرّا وَ لا مُقَاما، و من به طور قطع می دانم که اگر فرمان تو در معذّب ساختن منکرانت صادر نشده بود و حکم تو به همیشه ماندن در عذاب برای دشمنانت در کار نبود حتماً آتش دوزخ را هر چه بود به تمامی سرد و سالم می کردی و هیچ کس در آن منزل و مأوا نداشت …» (ص 105).

 

مطلب مرتبط :   منبع تحقیق درمورد تفاوتهای جنسیتی

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

پروردگار رحمت، خدایی است که «به صفت رحمت خداوندیش و به فیض منبسط الهیش ممکنات را از کتم عدم و نیستی به عرصه وجود و هستی آورده، و پس از خلقت به صفت ربوبیش موجودات را پرورش می دهد و هر یک را به کمال لایق به خود می رساند و … در سرای دیگر به بنی آدم حیات جدید افاضه می نماید و بر اعمال نیک آن ها پاداش نیکو و بر اعمال بد آن ها مجازات می فرماید و این منتهای فضل و کرم و احسان است نسبت به بشر که پس از آن