دانلود پایان نامه
2-3-8) خلاقیت سازمانی و عوامل کلیدی موثر در موفقیت آن از دیدگاه صاحب نظران
علیرغم سابقه طولانی خلاقیت در حیات بشری سازمانها اخیراً به بواسطه سرعت تغییرات تکنولوژی، رقابت جهانی و عدم اطمینان اقتصادی کشف کردهاند که یکی از منابع کلیدی و مستمر در قالب ایدهها، محصولات و خدمات تازه ظاهر میشود که مستقیماً از تفکر خلاق ناشی میشود. خلاقیت کارکنان سازمان به این صورت به بقای سازمان کمک میکند که وقتی کارکنان در کارشان خلاق باشند، قادر خواهند بود ایدههای تازه و مفیدی در مورد محصولات، عملکرد،خدمات یا رویههای سازمان ارائه و بکار گیرند. وجود چنین ایدههایی باعث افزایش این احتمال میشود که کارکنان دیگر این ایده ها را در کارشان مورد استفاده قرار دهند. بعلاوه آنها این ایده ها را توسعه داده و آنها را به کارکنان دیگر برای توسعه و بکارگیری در کارشان منتقل میکنند. از این رو تولید و بهرهگیری از ایدههای تازه این امکان را به سازمان میدهد که بتواند با شرایط متغیر بازار منطبق شده، به تهدیدها و فرصت ها پاسخ به موقع داده و رشد و توسعه یابد. خلاقیت نه تنها از طریق توسعه محصولات و فرآیندها، سهم بازار موجود را توسعه میدهد بلکه باعث ایجاد بازارهای جدید و شکلدهی به محیط میشود. با وجود اینکه تغییر و تحولات فزاینده محیطی، سازمانها را در برابر دو راه خلاق بودن و یا از بین رفتن قرار داده، اما سازمانها غالباً خلاقیت کارکنان خود را سرکوب میکنند تا این که زمینههای ظهور و بروز و ارتقای آن را فراهم نمایند. در حقیقت، سرکوبی خلاقیت در سازمانها به قدری رایج است که کمتر مورد سوال قرار میگیرد. اما مدیران عمدتاً نادانسته خلاقیت را سرکوب میکنند، و زمانی که خلاقیت سرکوب شود سازمان یک ابزار رقابتی قدرتمند یعنی تولید و بهره گیری از ایده های تازه را از دست خواهد داد. در واقع مدیران درک درستی از مفهوم خلاقیت و عوامل موثر بر آن نداشته و بیشتر افراد نمیدانند که چگونه میتوانند خلاقیت خود را افزایش دهند.
تبدیل شدن به یک سازمان خلاق وسیلهای جهت رقابتی شدن در محیط تجاری پویا و تغییر پذیر امروز شده است. ترکیبی از ایدههای خلاق و مدیریت نوآوری سازمانی، کلید اصلی جهت باقی ماندن در حالت نوآوری سازمانی رقابتی در دراز مدت میباشد(آدامز و همکاران، 2011).
به علت نقش حیاتی مدیریت نوآوری در خلاقیت سازمانی، تحقیقات بسیاری مباحث مدیریت نوآوری سازمانی را مورد توجه قرار دادهاند. اگر چه مطالعات بسیاری در این زمینه انجام شده است اما بسیاری از سازمانها در مدیریت خلاقیت سازمانی با شکست مواجه شدهاند و هنوز هم از عدم توانایی در باقی ماندن در حالت خلاقیت درازمدت رنج میبرند دلیل اصلی این است که تحقیقات نوآوری سازمانی در یک مسیر غیر قطعی و بیثبات انجام شده و به وسیله سطوح توصیفی کمی مورد بررسی قرار گرفته است. در نتیجه سازمانها در گرفتن ایدهها در یک دید جامع شکست خورده، بنابراین در انتقال آن در کاربرد عملی ناتوان میباشند(آدامز و همکاران، 2011).
خلاقیت سازمانی را میتوان به این صورت تعریف کرد: خلاقیت سازمانی به عنوان توسعه یا پذیرش یک ایده یا رفتار در کارهای تجاری بوده که برای کل سازمان جدید میباشد. خلاقیت سازمانی واقعیت ساختن تکنولوژی یا کارهای مدیریتی جدید در ارتباط با محصولات یا فرآیندهای جدید میباشد. مدیریت خلاق سازمانی را میتوان بعنوان یک روش مدیریتی تعریف کرد که یک سازمان را برای خلاقیت، دلگرم کردن و آسان سازی گسترش ایدههای خلاق با یک حرکت آنی و اساسی آماده میسازد(سیمون، 2007).
عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت سازمانی، عوامل عملیات ضروری میباشند که منجر به اجرای موفقیت آمیز یک سیستم مدیریت خلاق سازمانی میشوند. با توجه به تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته است از دیدگاههای مختلف عوامل زیر را میتوان به عنوان عوامل کلیدی موفقیت خلاقیت سازمانی در نظر گرفت (گومز، 2013).
دیدگاه گومز
فرهنگ خلاقیت: مدیریت مجموعه گستردهای از ارزشهای پذیرفته شده، هنجارها و رفتارها در مورد خلاقیت سازمانی را مورد توجه قرار میدهد.
فرهنگ همکاری با دیگران: مدیریت بخشهای دیگری از فرهنگ سازمانی را مورد توجه قرار می دهد، که شامل ارزشها، هنجارها و رفتارهای پذیرفته شده در داخل سازمان میباشد که خلاقیت سازمانی را تسهیل میکند.
تعهد و رهبری مدیریت: مدیریت خصوصیات، توانایی ها و رفتارهای مدیریتی که مدیریت خلاقیت را هدایت میکند مورد بررسی قرار میدهد.
مکانیزمی برای توسعه مستمر: مدیریت مکانیزمهای توسعه و بازبینی برای پروژههای پیشین و پروژههای جاری را که در خلاقیت سازمانی تاثیرگذار است، مورد بررسی قرار میدهد.
توسعه دانش داخلی: مدیریت توسعه و اکتشاف دانش تولید شده داخلی را برای خلاقیت سازمانی مورد توجه قرار میدهد.
تبادل و کشف دانش خارجی: مدیریت اطلاعات خارجی تاثیرگذار بر خلاقیت سازمانی مرتبط با رقابت، بازار، اکتشاف و نقل و انتقال تکنولوژی را مورد توجه قرار میدهد.
یادگیری سازمانی: مدیریت مکانیزمهای یادگیری و تحصیل را در ارتباط با خلاقیت سازمانی مورد بررسی قرار میدهد.
استفاده و نقل و انتقال دانش: مدیریت مکانیزم انتقال و استفاده از دانش را در خلاقیت سازمانی بررسی میکند.
جمعآوری دانش: مدیریت مکانیزم ذخیرهسازی دانش را در حین جریان اطلاعات و تکنولوژی و تاثیر آن بر خلاقیت سازمانی مورد توجه قرار میدهد(گومز،2013).
دیدگاه شی و سانگ
قابلیت و رفتار کارکنان: مدیریت عناصر ضروری برای کارکنان از لحاظ خصایص، تواناییها، رفتارها و تعهد و رضایت شغلی را مورد توجه قرار داده که نتیجه آن در خلاقیت سازمانی مشخص می گردد.
توسعه استراتژی برای خلاقیت: مدیریت سمت و سوی استراتژی خلاقیت را مورد بررسی قرار میدهد که خلاقیت سازمانی را تسهیل میبخشد.
موضع استراتژی برای خلاقیت: مدیریت اجرای کارا و موثر استراتژیهای متناظر در خلاقیت سازمانی را مورد توجه قرار میدهد.
مکانیزمی برای مدیریت منابع: مدیریت جمعآوری منابعی را مورد توجه قرار میدهد که خلاقیت سازمانی را تسهیل میبخشد.