دانلود پایان نامه
حیث پایگاه دموکراتیک – پدید آید
اما همچنان گفتمانهای ماقبلِ گفتمان نواندیشیِ دینی دارای پایگاه قدرت و توجیه هستند و مصرّانه میکوشند سنت اسلامی را به عنوان راهحلّی برای مسائل جامعه و عصر مدرن، به ایدئولوژی تبدیل کنند و این ایدئولوژی را زودبهزود بازتولید کنند و سرزنده و مقتدر نگاه دارند

به طور کلی، دولتهای ایدئولوژیک ذاتاً متضمن درجاتی از بحران مشروعیت، بحران مشارکت سیاسی و بحران کارایی هستند و لیکن این بحرانها وقتی خطرآفرین میشوند که با بحران سلطه و استیلا ترکیب شوند؛ خصوصاً آن که این گونه بحرانها همیشه یکدیگر را تشدید میکنند984
در این خصوص، جامعهشناسان سیاسی ایران و جهان، عمدهترین مشکلات عمده نظامی- سیاسی ایران در دهه 1370 را اینگونه خلاصه کردهاند که، از یک سو سه منبع اصلی مشروعیت یعنی اقتدار کاریزمایی، پدرسالاری سنتی- روحانی و اقتدار قانونی با یکدیگر در تعارض بودهاند و این تعارض در سطح برخی کشمکش های سیاسی نیز بازتاب یافته است
از سوی دیگر، هیچ یک از این سه منبع نتوانسته است قوت کافی به دست آورد؛ چه، اقتدار کاریزمایی ماهیتاً شخصی و متحول است و نمیتواند مبنای استقرار نظام در درازمدت باشد و از این رو میباید در حدود قانون باقی بماند
سنت نیز نمیتواند در شرایط متحول با صِرف تکیه بر قدرت، کارآییِ کافی به دست آورد
با خللهایی که در ایدئولوژی سنتگرایی پدید آمده و آن را با محدودیتهای اساسی در برخورد با فشارهای داخلی و خارجی رو به رو ساخته است، گفتمان ایدئولوژیک رقیبی با پایگاه اجتماعی و علمی و دینیِ گستردهای پدیدار شده که با بهرهبرداری از بحرانهای مذکور، برخی از کرسیهای اصلی قدرت را تصرف کرده و گفتمان نواندیشی دینی در عرصه حقوق عمومی جمهوری اسلامی را البته در چارچوب ارزشهای و مبانی حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران طرح و تقویت نموده است

مطلب مرتبط :   پایان نامه با موضوع قانون آیین دادرسی کیفری، کیفرهای ...

مطالعات به عمل آمده پیرامون ریشهها و ویژگیهای ضعف طبقات اجتماعی و تداوم ساختار قدرت سنتی در ایران، چه قبل و چه بعد از انقلاب شکوهمند اسلامی، نشان میدهد از آنجا که نوسازی و اصلاحات از بالا روبنایی و کمعمق بوده، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی قدیم چندان تحولی پیدا نکرده و طبقات و گروههای سنتی همچنان مناسبات اجتماعی و نفوذ فراگیر خود را حفظ کردهاند985
به طور کلی، ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران در پرتو سه عنصر اساسی یعنی گرایش به جامعه تودهای، قدرت روحانیت به عنوان طبقه، و ایدئولوژی سنتگرایی صورت پذیرفته است
مجموعه این عوامل، موجد “دولت ایدئولوژیکِ مستقر” بوده است
اما بی تردید، بدون قدرت دولتی، فقه و سنت بیش از حد کنونی دستخوش امواج تحولات جهانی می شوند

با این حساب و بر مبنای شناخت شرایط جامعهشناسی سیاسی ایرانِ معاصر، اکنون این پرسش مطرح است که زمینههای تحول در دولت ایدئولوژیک کداماند؟ اینک سلطه سیاسی روحانیت، تعبیر فقهی و شرعی از نظریه سیاسی شیعه و استیلای ایدئولوژیک حکومت اسلامی پس از انقلاب نیز نوع تازه و خاصی از تعبیر و اصلاح در اندیشه دینی را طلب کرد
طبعاً نوع اصلاحطلبی و رفرمی که به انگیزه احساس عقبماندگی از اروپا و یا سیطره استعمار برانگیخته میشد، با نوع رفرمی که به واسطه شیوه خاص حکومت دینی برانگیخته میشود، بسیار متفاوت خواهد بود
همچنین اصلاحطلبیِ دینی در واکنش به مشاهده پیشرفت و غلبه علوم مدرن، با اصلاحطلبی در واکنش به مشاهده تبعات سلطه سنت به نام دین در عصر مدرن طبعاً تبعات بسیار متفاوتی دارند
در واکنش اول تأکید بر قوت و قدرت دین آشکار است؛ در حالی که در واکنش دوم، مسئله، امکان زندگی با سنت دینی در عصر مدرن است
از همین روست که در واکنش دوم همانا بر مسائلی چون حقوق بشر، هرمنوتیک معرفت دینی و مردمسالاری دینی تأکید گذاشته میشود
پیشتر در همین زمینه، علامه اقبال لاهوری گفته بود: “ادعای نسل جدید مسلمانان پیرو آزادیگری به این که میخواهند اصول حقوقی اساسی اسلام را در پرتو تجربه خود و اوضاع جدید زندگی از نو تفسیر کنند، به عقیده من ادعای کاملاً برحقی است”
986

مطلب مرتبط :   مقاله رایگان درباره قانون راجع به مجازات اسلامی، قانون مجازات اسلامی