دانلود پایان نامه
و تمرکز امکانات (در مقایسه با سایر نقاط کشور) سبب شده بسیاری از مردم کشور (برای کار، تحصیل، درمان، انجام امور اداری، خرید یا فروش کالا و تفریح) به این شهر آمده و تدریجاً ساکن شوند.
این کلان شهر با نیازهای زیاد و مسائل جاری و عمرانی خود تقریباً، توسط 25 سازمان و نهاد دولتی یا عمومی هدایت می شود. شهرداری تهران (در چارچوب راهبردهای ملی و محلی) متولی اصلی ساماندهی مسائل شهری و ارتقای مشارکت و رضایت شهروندان است و طبعاً اداره مطلوب این شهر، تنها با کلان نگری و هماهنگی مدیران ذی ربط همه دستگاه های اجرایی مقدور خواهد بود تا برای رعایت منافع عمومی و شهروند مداری، در بهبود امور شهر مشارکت نمایند (همان: مقدمه).

جدول 3-1- جمعیت و نرخ رشد مناطق 22 گانه شهر تهران در طی سالهای 1355 تا 1390
سال

منطقه
55
65
75
85
90
نرخ رشد

65-55
75-65
85-75
90-85
1
182883
216467
249676
372758
439467
1.7
1.44
4.09
3.35
2
220545
269482
458089
599915
632917
2.02
5.45
2.73
1.08
3
222007
217084
237301
284457
314122
0.2-
0.89
1.83
2
4
316904
479512
663166
813238
861280
4.23
3.3
2.06
1.15
5
67199
243824
427995
677569
793750
13.76
5.79
4.7
3.22
6
231683
258838
220231
217137
229980
1.1
1.6-
0.14-
1.16
7
327032
302217
300212
305240
309745
0.79-
0.07-
0.17
0.29
8
365516
346474
336474
378519
387118
0.53-
0.29-
1.18
0.45
9
200867
189805
173482
162158
158516
0.56-
0.9-
0.67-
0.45-
10
343551
311104
382308
315173
302852
0.99-
2.08
1.91-
0.79-
11
276712
247927
223965
269376
288884
1.09-
1-
1.86
1.41
12
301701
230657
189625
244190
240720
2.65-
1.94-
2.56
0.29-
13
209600
245447
266700
242575
276027
1.59
0.83
0.94-
2.62
14
398858
394111
450160
475520
484333
0.12-
1.34
0.55
0.37
15
420561
622517
649370
643029
638740
4
0.42
0.1-
0.13-
16
347535
289474
303410
290630
287803
1.8-
0.47
0.43-
0.2-
17
353428
287367
264300
255864
348589
2-
0.83-
0.32-
6.38
18
211606
296430
298600
317110
391368
3.43
0.07
0.6
4.3
19
140354
216318
227389
248315
244350
4.42
0.5
0.88
0.32-
20
255653
356079
379750
334867
340861
3.37
0.65
1.25-
0.36
21

188890
216970
157939
162681

1.4
3.13-
0.59
22
31162
56020
67230
105661
128958
6
1.84
4.62
4.07
مأخذ: صفاری زاده، 1391: 95
3-2- سابقه تاریخی و نحوه شکل گیری منطقه 18
هسته اولیه منطقه 18، روستایی به نام “یافت آباد” بوده که با مهاجرت روزافزون، توسعه و رشد یافته است. این منطقه از سال 1359 در اثر توسعه کالبدی شهر تهران به صورت یک منطقه مستقل، از مناطق مرکزی شهر تهران جدا گردید و موجودیت یافت. هسته های اصلی و اولیه سکونتی این منطقه شامل چندین محله شهری همچون تولیددارو، فردوس و هفده شهریور بوده است. در سال های بعد و در اثر توسعه شریان های اصلی منطقه، همچون بلوارهای معلم و الغدیر، به تعداد محلات منطقه افزوده شده است.
روستاهای این منطقه همچون روستاهای یافت آباد، شادآباد و سعید آباد قبل از انقلاب، جزء روستاهای آباد و پرجمعیت حاشیه شهر تهران به حساب می آمدند، که بعد از سال 1359 و با تعیین مرزهای محدوده منطقه 18 شهرداری تهران، هویتی شهری یافتند.
در سرشماری نفوس سال 1311، شهر تهران دارای حصاری هشت ضلعی بوده که در ادامه درونی این حصار مسیرهایی به سمت جنوب غرب وجود داشته که در واقع امکان ارتباط تهران را با استان مرکزی و جنوب کشور فراهم می ساخته است. این مسیر از گذشته به عنوان جاده ساوه راه ارتباطی مهمترین نقطه سکونتگاهی در استان مرکزی فعلی بوده و به عنوان یکی از عناصر اصلی استخوان بندی منطقه 18 در گسترش شعاعی دوره های بعد بشمار می رود. در سمت راست آن با فاصله کمی از جاده، روستای یافت آباد در نزدیکی مسیل کن قرار دارد. با تخریب باروی ناصری در دوره رضاشاه و قانون توسعه معابر که در سال 1312 به تصویب رسیده، موجب تغییراتی در درون شهر گردید و ارتباط منطقه 18 از طریق خیابان امین الملک تا میدان قزوین و از آنجا به بازار و سایر نقاط اقتصادی تهران تسهیل گردید. متعاقب آن در سال 1313 راه آهن جنوب به شمال به موازات جاده ساوه به سمت تهران ادامه مسیر داده و با دور زدن فرودگاه قلعه مرغی در میدان راه آهن به ایستگاه راه آهن منتهی می شود وجود راه های ارتباطی (راه آهن و جاده های موجود) در کنار محدودیت های توسعه تهران، با کشش به استقرار در کنار آن ها توسعه شعاعی را تقویت می کند.
بررسی زمان احداث صنایع و مراکز تولیدی و خدمات حمل و نقل در منطقه، چگونگی توسعه صنعتی منطقه جنوب غرب را روشن می سازد. مطالعه عکس هوایی سال 1335 تهران نیز نشان از برنامه ریزی های توسعه صنعتی و تفکیک باغات در بیرون از پیکره تهران آن روز است. در فاصله سال های 1340 تا 1350 استقرار صنایع در منطقه باعث جذب جمعیت جویای کار و مهاجرین بعد از اصلاحات ارضی از تمام نقاط کشور می باشد. بررسی نقشه گسترش ادواری شهر تهران و انطباق آن با محدوده فعلی منطقه 18 نشان می دهد که در دوره مذکور قسمتی از بافت، واقع در ضلع غربی بزرگراه آیت الله سعیدی و به عبارتی حد شرقی محدوده فعلی شکل گرفته که عمدتاً کاربری صنعتی یا حمل و نقل داشته و دارد (54 هکتار). همزمان با این قسمت بخشی از ده یافت آباد نیز جدای از بافت شهری تهران به شکل روستایی در حاشیه جنوب غربی شروع به رشد کرد که قطعاً وابستگی های اقتصادی به تهران می توانست سبب آن باشد. عملکرد بافت شکل گرفته و پیوسته شهری از منطقه 18 در این دوره با توجه به کاربری های مستقر در وضع موجود حاکی از صنعتی بودن عملکرد اصلی منطقه است و روستای یافت آباد در درون اراضی کشاورزی، سکونتگاه کشاورزان، و کارگران کوره های آجرپزی مستقر در منطقه است (7 هکتار). شواهد حاکی از آن است که در شکل گیری ساختار شهری منطقه 18 راه آهن تهران-تبریز و تهران-اهواز نقش اساسی داشته است. جاده ساوه نیز به عنوان یکی از عناصر اصلی استخوان بندی منطقه 18 به شمار می رود. مناطق توسعه دوره 45-1335 در بخش شرقی عمدتاً مسکونی است و در بخش شمالی که شمال مسیر راه آهن تهران-تبریز را در بر می گیرد، توسعه کاملاً صنعتی بوده است. همچنین رشد و توسعه ده یافت آباد در جنوب غربی تهران از دیگر عوامل شکل گیری این منطقه می باشد (بررسی مسائل توسعه شهری منطقه 18 ،فصل دوم، 1382: 7-1). منطقه 18 در پهنه ای محدود از شمال و شرق با عرصه های گسترده ای چون فرودگاه مهرآباد و پادگان قلعه مرغی واقع است. لذا از طرف ساکنین آن روز تهران برای سکونت به سختی انتخاب می شد. اما از طرف طبقه جدید اقتصادی کشور که در تهران شروع به شکل گیری کرده است برای کاربری های صنعتی و خدماتی، از قبیل حمل و نقل انتخاب شده است (نگاهی به تاریخچه منطقه 18 شهر تهران، 1392: 85).
پس از تهیه و تصویب طرح ساماندهی در سال 1370، بی توجهی به این طرح در سطح کلان شهر تهران و نیز منطقه 18 باعث گردید که در مرکز این منطقه و در سطحی که برای ایجاد خدمات فرامنطقه ای در سطح ساماندهی پیش بینی شده بود؛ اقدام به احداث بازار آهن با عملکرد فرامنطقه ای بشود که خود یکی از مشکلات فعلی منطقه محسوب می گردد.
بخش وسیعی از اراضی این منطقه (حدود 745 هکتار) به کمربند سبز تهران اختصاص یافته که در مجاورت محدوده 25 ساله قرار گرفته است. وجود این اراضی در محدوده قانونی منطقه و عدم تملک یا احیای کامل آن توسط شهرداری منطقه که بعضاً ساخت و سازهایی نیز در آن صورت گرفته، از عوامل گسستگی و عدم انسجام منطقه محسوب می گردد (گزارش الگوی توسعه منطقه 18، 1384: 1).
3-3- موقعیت منطقه 18 در شهر تهران
منطقه 18 یکی از مناطق حاشیه ای تهران است و به همین لحاظ بخش بزرگی از حریم شهر تهران در محدوده این منطقه قرار گرفته است (بررسی مسائل توسعه شهری منطقه 18، فصل دهم، 1382: 1). این منطقه در منتهی الیه جنوب غربی شهر تهران از شمال به خیابان آذری (45 متری زرند) و بزرگراه فتح (مناطق 9 و 21) ؛ از جنوب به چهاردانگه و شهرستان اسلامشهر؛ از شرق به بزرگراه آیت ا… سعیدی (مناطق 17 و 19) و از غرب به شهریار، شهر قدس و کرج محدود می شود (سالنامه آماری شهر تهران، 1390: 42).

مطلب مرتبط :   روابط مثبت با دیگران، راهبردهای مقابله ای