شهری، اجتماعات، ,، سیاست، جوامع، صفوی

ه پایدار ضعیف شهری :
هدف با ارزش این دیدگاه رشد سرمایه داری را با امور محیطی ترکیب کردن می باشد .
لازمه اهداف سیاست گذاری در زمینه توسعه پایدار ضعیف ، در نظر گرفتن رشد اقتصادی است اما طی آن هزینه های محیطی هم در نظر گرفته می شود .
منابع محیطی به عنوان سرمایه های ثابت تلقی می شود در حالی که اقتصاد مجاز است به دنبال هر آرمان و هدف اجتماعی مناسب .برود .
رشد پایدار با توجه به سرانه درآمد واقعی طی زمان و با توجه به اهداف رشد اقتصادی رسمی بدون تخلیه ذخیره های سرمایه های ملی .
استفاده پایدار از منابع و محیط به شرطی که سرمایه های محیطی کاملا تخلیه نشود .
مخالفان این دیدگاه : گروهی آن را مانع رشد اقتصادی می دانند و گروهی دیگر آن را مخرب ساختار محیطی می دانند ( همان ، 1390 ، ص 6 ) .
2-7-4 دیدگاه توسعه پایدار قوی شهری :
مدعی این نکته که پیش شرط هرگونه توسعه اقتصادی ، محافظت محیطی است .
هرگونه توسعه اقتصادی باید طوری انجام شود که محیط لطمه نخورد و اگر از ثروت محیطی استفاده می شود هزینه هایی باید .
تعیین شود که مخصوصاً منابع تجدید پذیر اقتصادی کاملا از بیخ و بن تهی نشود و همچنین صنایع فاضلاب ها و دودهای خود را بدون تصفیه کامل به محیط رها نکنند .
هرگونه سیاست گذاری اقتصادی با عطف توجه کامل نسبت به سرمایه های محیطی ، چه آنهایی که تجدید پذیرند و چه آنهایی که قابل تهی شدن هستند .
در این دیدگاه رشد کیفی بیشتر مورد توجه است .
ابزار قانونی و اقتصادی برنامه ریزی بر روی مدیریت منابع متمرکز شده است ( همان ، 1390 ، صص 7و6 ) .
2-7-5 دیدگاه ایده آل توسعه پایدار شهری :
هدف آن تغییر ساختار اجتماع ، اقتصاد و سیاست شهری است .
اجزای این سیستم طوری چیده شده است که رفتار انسان را نسبت به محیط و طبیعت اصلاح کند دیدگاه اکولوژیست .
توسعه پایدار خالص را در نظر می گیرد ، جایی که هر چه در طبیعت می گذرد و یا در آن می نشاند به همان مقدار از آن بر می دارد .
رشد مورد نظر با معیارهای کیفی زندگی اندازه گیری می شود، نه با استانداردهای زندگی .
تنها به زندگی انسان فکر نمی کند ، بلکه کلیه عوامل زنده و غیر زنده بجز انسان را بسیار پرارزش تلقی می کنند .
در جستجوی معیارهای برابری برای فرم های گوناگون زندگی است.
در این مدل ابعاد اجتماعی توسعه پایدار بیشتر مورد توجه قرار می گیرد و معیارهای اندازه گیری موجود را در زمینه کیفیت زندگی کافی نمی بیند و پیشنهاد شاخص های بیشتری در زمینه اندازه گیری کیفیت زندگی .
می توان شهر پایدار را شهری دانست که برآمده از توسعه ای است که ذهنیت و امکان ارتقای همیشگی سلامت اجتماعی – اقتصادی و بوم شناسانه شهر و منطقه ، آن را فراهم کرده است ( همان،1390 ، ص 7 ) .

2-8 نظریه توسعه پایدار اجتماعات محلی
Sustainable Local Communities development Theory ) ) :
با مطرح شدن نظریه توسعه پایدار در مقیاس جهانی، مشکلات اجرایی در نیل به این نوع توسعه در جوامع مختلف پدیدار گشت که مشکل اصلی آن عدم توجه به ویژگی های محلی و بومی هر محدوده بوده است. همانطور که هیچ شهری نمی تواند بدون اتکا به منابع و ظرفیت محیطی اطرافش پایدار بماند، بدون توجه به اجزاء درونی خود یعنی سلولهای شهری نیز این پایداری تحقق نمی یابد. بنابراین به موازات این دیدگاه و حتی قبل از آن، دیدگاهی که توجه به محلات شهری را به عنوان سلول های حیات شهری ) از جمله مکتب محیط گرایان فرهنگی و… ( مطرح می کردند، توسعه یافت. این دیدگاه حل مشکلات شهری را استفاده از نیروهای توانمند درونزا در محلات شهری یعنی گروهها و اجتماعات محلی به عنوان سرمایه های اجتماعی که از جایگاه و کارکرد ویژهای از لحاظ حفظ و توسعه تنظیمات اجتماعی در کلانشهرها برخوردار هستند، می دانست. این دو نظریه در کنار یکدیگر، منجر به تبیین دیدگاهی با عنوان « توسعه پایدار اجتماعات محلی » گردید. این دیدگاه مبین این اصل است که محلات شهری دارای درونمایه های عظیم اجتماعی فرهنگی هستند که تنها با توجه به محلات به عنوان بستر زندگی اجتماعی ساکنین می توان توسعه پایدار آنها را سبب گردید ( موسوی ، یعقوب ، 1382 ) .
در ابتدای مطرح شدن نظریه توسعه پایدار، اکثر تفکرات و فعالیتها حول بحثهای زیست محیطی در سطح جهان بوده است. اما در چند سال اخیر رویکردهای جهانی توسعه پایدار بیشتر به سمت سرمایه های اجتماعی و تفکرات در مقیاس محلی پیش رفته است . برخلاف توسعه پایدار در مقیاس جهانی پایداری محلی تغییرات را با سرعت بالاتری و به صورت عینی متحقق می نماید. پایداری در مقیاس محله ای بدین معناست که هر شهروندی از حقوق و مزایای زندگی در آن محله برخوردار است و در مقابل عملکردها و تصمیم گیری هایی که بر سرنوشت اجتماع محلی آنها تأثیرگذار است، مسئول می باشند. این حقوق می تواند از گسترده ترین موارد تا جزئی ترین را از جمله امنیت در واحد مسکونی را نیز شامل شود Barton Hugh , 2003,) ) .توسعه پایدار در مقیاس محله به معنای ارتقاء کیفیت زندگی در شهر، شامل همه ویژگی ها و اجزاء می باشد. مانعی که نتیجه کاهش زیست محیطی، فرهنگی، سیاسی، اداری، اجتماعی و اقتصادی بدون ایجاد مانعی برای نسل آینده منابع طبیعی و افزایش کمبودهای محلی است .
مؤسسه رهن و مسکن کانادا134 در یک تحقیق با عنوان « تغییر ارزش ها ، تغییر جوامع : یک راهبرد برای توسعه جوامع پایدار و سالم » هفت جنبه کلیدی نیل به جوامع محلی سالم و پایدار را به صورت زیربیان نموده اند : ( Changing Values , CMHC, SCHL)
حفاظت از منابع طبیعی )زمین، مواد اولیه، آب، انرژی و (…
بررسی اثرات زیست محیطی )گازهای گلخانه ای ، تخریب لایه ازن، کیفیت آب/ هوا/ خاک(
حیات اقتصادی )زیرساختها، پایداری اقتصادی و (…
تساوی و عدالت )فرصتها و دسترسی، پاسخگویی به نیازهای اساسی، خدماتی و رفاهی و( …
سرزندگی و حیات )خدمات و زیرساختها، فضاهای باز، تسهیلات رفاهی، تسهیلات حمل و نقل، اقلیم و آب و هوا، نور و (…
اجتماعات محلی )مشارکت، نزدیکی و پیوند محلی، هویت، میراث محلی، فضاهای گفتگو و(…
سلامتی و امنیت ) حمایت بهداشتی، ارتقاء سطح بهداشت،حفاظت امنیتی و(… .

نمودار 4-2 نظریه توسعه پایدار در مقیاس محلی

منبع : ( ( Rosland , Mark , 2000
به طور خلاصه می توان نظریه توسعه پایدار در سطح محلات را در چارچوب نمودار بالا بیان نمود : طبق این نمودار می توان مشاهده کرد که توسعه محله ای پایدار تنها در مورد یک محله یا واحد همسایگی مطرح نمی گردد . بلکه ویژگی های پایداری از یک محدوده، محله و یا واحد همسایگی تا واحد مشابه دیگر تغییر می کند. به طور کلی ویژگی های زیست محیطی و اقلیمی، اقتصادی، اجتماعی و … سبب بروز ویژگی های منحصر بفردی در شرایط پایداری توسعه محله ای می گردد ( ( Rosland , Mark , 2000 .
با بررسی دیدگاه توسعه محلی اجتماعات پایدار، می توان دو زمینه اصلی در محلات شهری را مورد هدف دانست:
1) ساختار فضایی و هویت مکانی 2) سرمایه اجتماعی

نتیجه گیری :
توسعه ساختار فضایی به تنهایی نمی تواند تأمین کننده اهداف توسعه محله ای باشد. بدین ترتیب در کنار ضرورت های فضایی نیازمند بازسازی اجتماعی و احیاء و تقویت شبکه تعاملات اجتماعی است. محله های شهری با وجود شبکه تعاملات اجتماعی و روابط اجتماعی پایدار و حس تعلق خاطر و مسئولیت پذیری میان ساکنین یک محله مورد توجه قرار می گیرند . اصطلاح « سرمایه اجتماعی » به موضوعات مربوط به ساختار اجتماعی مربوط می شود از جمله شبکه ها، ساختار و تعاملات اجتماعی که سبب ارتقاء پتانسیل های اجتماعی می گردند. عنصر اصلی سرمایه اجتماعی ارتباط و اعتماد فیمابین عناصر جامعه یعنی افراد، اجتماعات محلی و گروه ها می باشد . بنابراین هدف نهایی دیدگاه توسعه پایدار اجتماعات محلی ارتباط میان سرمایه های اجتماعی و کالبدی می باشد. ترکیب این دو جنبه با به کارگیری عناصر شاخص هویت دهنده به مکان و ایجاد زمینه مأنوس شدن سکنه جدید با محله از طریق بالابردن خوانایی سیمای آن ، استفاده از عوامل وحدت بخش برای تثبیت محله به عنوان یک مجموعه و تأمین فضای مناسب جهت برقراری تعاملات اجتماعی و ایجاد نزدیکی و پیوند و امکان تبادل آرا و نظرات در میان ساکنین یک محدوده در قالب فضاهای باز محلی، فضاهای فرهنگی و تفریحی و … می تواند سبب تحقق اهداف توسعه پایدار اجتماعات محلی گردد .

این فصل از رساله با کلیاتی راجع به شهر تهران شروع می شود سپس به ویژگی های تاریخی ، طبیعی ، انسانی و کالبدی تعدادی از محلات نمونه منطقه یک شهر تهران به همراه ویژگی های SWOT برخی از این محلات اشاره می گردد .
3-1 پیشینه تاریخی شکل گیری شهر تهران از دوره قبل ازاسلام تا بعد از انقلاب :
نام تهران برای نخستین بار در یکی از نوشته های تئودوسیوس یونانی درحدود اواخر سده دوم پیش از میلاد به عنوان یکی از توابع ری ذکر گردیده ،قدیمی ترین سند فارسی موجود درباره نام تهران نشان می دهد که تهران قبل از سده دوم هجری قمری وجود داشته است ، زیرا نویسنده ای به نام ابوسعد سمعانی در کتاب خود از شخصی بنام ابوعبدلله محمدابن حامد تهرانی رازی نام می برد که اهل تهران ری بوده است و در سال 261هحری قمری برابر 874 میلادی درگذشته است . ابولقاسم محمدابن حوقل به سال 331 هجری قمری در توصیف شهر تهران نوشته است که : تهران در شمال ری واقع شده است و دارای باغ های فراوانی است و میوه آن بسیار متنوع است . ابو اسحاق استخری درکتاب المسالک و الممالک به سال 340 هجری قمری درباره تهران به تفصیل سخن گفته است و ابن بلخی در کتاب خودش به نام فارسنامه که حدود سال های 500 هجری قمری نوشته است از آثار تهران سخن به میان آورده است .نجم الدین ابوبکر محمدابن علی ابن سلیمان راوندی در کتاب معروف خویش به نام « راحه الصدور » به سال 599 هجری قمری روایت کرده است که مادر سلطان ارسلان سلجوقی که در سال 561 هجری قمری از ری قصد عزیمت به نخجوان را داشت در نزدیکی تهران فرود آمد و در همان ایام خود سلطان در دولاب که ناحیه ای در جنوب خاوری تهران است اقامت داشت ( هورگاد ، برنارد – سیدمحسن ، حبیبی ، 1384 ) .
شکل گیری شهر تهران به دوره های زیر قابل تقسیم است :
دوره صفوی : تهران قبل از پایتخت شدن آبادی کوچکی بود در یک فرسنگی شهر ری که بعد ها و در سال 1961م شاه طهماسب صفوی برای آن بارویی ساخت . بعد ها شاه عباس صفوی چهار باغ بزرگی در تهران احداث کرد
دوره قاجاریه : آغا محمد خان قاجار در سال 1204م تهران را به پایتختی برگزید و از آن پس تهران دارالخلافه نامیده شد . در این دوره روند شهر نشینی و فرآیند شهرسازی تهران به علت پایتحتی تحت تأثیر روند تحولات اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و فرهنگی کشور قرار می گیرد .
دوره پهلوی : از سال 1300 به علت تثبیت دولت و امنیت عمومی ، دوره جدیدی در شهر نشینی شهر تهران آغاز شد . در این دوران که دوره معاصر خوانده می شود جامعه ایران بر اثر توسعه تکنولوزی و تمدن ماشینی غرب دستخوش تحولات شگرف اجتماعی – اقتصادی و سرانجام شهرسازی شد که برخی این دوره را دوره نوگرایی یا تجددگرایی نیز نامیده اند .
به طور کل شهر تهران سه دوره تحول را از قبل و بعد از انقلاب طی می کند :
الف ) دوره اول تحول بنیادی تهران ( 1300ه-ش 1320 ) : در این دوره نوسازی شهر تهران و تغییر شکل ظاهری آن به عنوان یک سیاست در نوگرایی دنبال می شد . کریم آقا بوذر جمهری رئیس بلدیه شهر تهران با شدت و قدرت، بافت قدیمی تهران را تخریب نمود . برای توسعه خیابان ها و نوسازی شهر در سال 1312 قانون تعریض و توسعه معابر از تصویب مجلس گذشت . نقشه جدیدی ابتدا در سال 1309و سپس در سال 1316 برای شهر تهران تهیه شد .
ب ) دوره دوم تشکیل کلان شهر تهران ( 1240- 1320 ) : در دهه اول این دوره به علت جنگ جهانی دوم نوسازی شهر تهران به کندی پیش می رفت . در دهه دوم با اتکا به درآمد های روز افزون نفت ، صنایع و تجارت رونق نسبی یافت و شهر نشینی رو به توسعه گذاشت . جمعیت شهر تهران در این دهه به دو میلیون نفر رسید که عامل اصلی افزایش جمعیت ، مهاجرت بود . در سال 1275 برای اولین بار برای تهران نقشه تهیه گردید . در سال 1284نقشه جدیدتری از تهران با همکاری مهندسین فرانسوی تهیه شد . و اراضی جدیدی را داخل محدوده شهر نمودند و شهر را به وسیله خندق ها و باروهای جدید به شکل هشت ضلعی محدود ساختند و ارتباط شهر با خارج را به وسیله دروازه هایی به نام شمیران ، دولت ، یوسف آباد ، دوشان تپه ، دولاب ، خراسان ، خانی آباد و… تأمین نمودند .
پ ) دوره سوم پدیده شهر- منطقه تهران : گسترش غول آسای تهران از دهه 40 به بعد آغاز می شود . گسترش زیر ساخت های ارتباطی ، تأسیساتی و تجهیزات از یک سو کالبد شهر را گسترش داد و از سوی دیگر کیفیت زندگی شهری را ارتقا بخشید . در این دوره حومه ها و مجتمع های مسکونی متعددی خارج از حریم قانونی و محدوده شهر تهران رشد یافتند و وسیع ترین حوزه های مسکونی و خوابگاهی در اطراف تهران شکل گرفتند ( طرح راهبردی ساختاری جامع شهر تهران ، 1385 ).
3-2 موقعیت جغرافیایی و ویژگی های طبیعی و زمین شناسی شهر

]]>