غالبا نوآوری های سریع علمی و جهش های ناگهانی در پیچیدگی فن آوری ها اغلب استفاده از دانش جدید را در کاربردهای محلی دشوارکرده است. (آید و تیلر،1378،ص.97 ‏) این نظریه علاوه بر پایداری شکل شهر، الگوی پایدارسکونت گاه ها، الگوی موثر حمل ونقل در زمینه ی مصرف سوخت و نیز شهر را در سلسله مراتب ناحیه ی شهری بررسی می کند، زیرا ایجاد شهر را فقط برای لذت شهرنشینان می داند. (زیاری، 1390،ص.24‏). در یک دید اجمالی مبانی نظری مفهوم پایداری در شهر و ناحیه شامل این موارد می شود: کاهش آلودگی هوا، نگهداری منابع طبیعی، کاهش حجم ضایعات شهری، افزایش بازیافت ها، کاهش انرژی مصرفی، افزایش بیش ازحد جانداران مفید در شهر و روستا با ایجاد جامعه ی جنگلی و درختان شهری و نواحی سبز، عدم تمرکز شهری و کاهش فواصل ارتباطی، ایجاد اشتغال محلی، توسعه ی متنوع مساکن در مراکز اشتغال، توسعه ی شهرهای کوچک برای کاهش اتکا به شهرهای بزرگ، ساختار اجتماع متعادل، حمل ونقل موثر، کاهش ترافیک جاده ای (159-160p. ، 1994 ، Brehany and ralph rock)
مدیریت ضایعات بازیافت نشدنی، توزیع منابع و تهیه غذای پایدار محلی ( 223 – 210 ،1991، Edward and john E ).
این طریق اولا با جایگزینی منابع ونوسازی آن ها، اتخاذ سیاست کاربری صحیح و محافظت از زمین بالا می رود و ثانیا با توجه به برنامه ریزی شهری و ناحیه ای و ساماندهی فضاتوسعه ی پایدار شهری حاصل می شود. ( 181- 177 ، 1992 ، Herbert ). حال به تشریح مفهوم شهر پایدار پرداخته می شود.
‏ شهر پایدار مکانی بود که در عین واقعیت و عینیت ازحقیقت وذهنیتی نشان داشت که در ورای چهره ی ظاهری آن رخ پنهان کرده بود، شهر ایرانی شهری بود مملو از زندگی، پرازخاطره و سرشار از واقعه و حادثه. این شهر بدان سبب ساخته شده بود که کالبدی زیبا داشته باشد و کلیتی آهنگین، شهرازآن روی شکل گرفته بود تا حامل پیامی باشد از سرزمین موعود، تا رابطی باشد بین وجود و موجود، بین مکشوف و مستور. از این سبب شهر ایرانی خود عالمی می گردد کامل که سایه ایست از عالمی دیگر. اقلیمی می شود گسترده که نشان از دیگر اقلیم نادیده را داشت. ترکیب سایه وروشن، نرم وسخت، آب وسنگ، زمین و آسمان، فشردگی و گستردگی، چم وخم، خشکی و طراوت و… .جایی را مطرح می کند که نشان از ناکجا دارد، شهر مکانی می گردد برای ترکیب موسیقایی این شور و نوایی که سرمی دهد، همان اندازه شور انگیز است که صدای دف و نی (حبیبی،١٣٩١ ‏).
نوشته ی فوق یک تصویر آرمانی از شهر پایدار را به نمایش می گذارد ولی آنچه که قابل توجه است این که شهر پایدار مفهومی است که با نام های شهر سبز، شهراکولوژیک، شهر سالم، شهر هوشمند و… خوانده می شود، در این تعریف شهر در ابتدا وجود داشته و بعد برنامه های شهر پایدار برای آن در نظر گرفته شده است و با پایداری شهری که خاص شهرهای جدید و تازه احداث است فرق می کند و از مهم ترین ویژگی های شهر پایدار این است که باید از نظر تکنولوزیکی ظرفیت ها را برای پاسخ گویی به این تعریف بالا برده و راه های در دسترس برای بهره وری در خود و نگه داری از منابع را افزایش دهد. با تغییرات وسیعی که در سطوح تولید وابداعات بیولوژیکی اتفاق می افتد و ظهور مداوم محصولات و بازارهای جدید و رشد وابستگی وارتباطات درونی، پایداری دیگر نمی تواند به افزایش تولید ویا بخش های خود اتکا، اکتفا کند. تکنولوژی باید به صورت اساسی در استفاده از منابع مورد استفاده قرار گیرد. واستفاده از تکنولوژی فقط مشروط به افزایش در تولید نباشد (طبیبیان، ١٣٧٨، ‏ص. ١١٢ ‏). درشهرپایدار پتانسیل های متفاوتی برای تغییر وجود دارند، لذا شناسایی توانمندی های شهر در همه ی ابعاد آن و استفاده ی موثر ومفید از آن ها از ضروریات است. در شهر پایدار که قرار است منابع و داشته های شهر به طور معقول و منطقی استفاده شود تا برای آیندگان هم شهر، پایداری وثبات خود را نمایان سازد ، شناخت منابع شهر پایدار که بستر ساز امنیت می باشند، ضروری است.
این منابع به چهار دسته ی زیر تقسیم می شوند:
1- منابع طبیعی از نظر پایداری توسعه از اهمیت زیادی برخوردارند. در گفت و گو با جامعه تمایز میان این دو نوع تجدید پذیر و تجدید ناپذیر اهمیت دارد. ارزیابی تخمینی مقدار موجودی آن ها، کار دشوارتر تخمین قیمت آنها را به دنبال خواهد داشت. تعیین ها هم برای توسعه ی اقتصادی واجتماعی باید مبتنی برهزینه های جانشینی (تجدید موجودی) باشد، نه هزینه های استخراج که معمولا بسیار کمترند.
2- سازمان ها منبع دوم هستند، برخی ممکن است فعلا فعال یا بلافاصله آشکار نباشند اما بالقوه قابل استفاده در فرایند توسعه هستند.
3- منبع سوم اطلاعات هستند. هر جامعه درون خود دانسته هایی سنتی یا علمی دارد بخش اعظم این دانسته ها به صورت سازمان یافته مورد استفاده قرار نمی گیرد اگر چه به صورت غیر رسمی مبنایی برای تصمیم گیری های روزمره ی جامعه هستند. منابع عمومی ساده تر شناسایی می شوند که عبارتند : از کتاب، رسانه ها (تلویزیون، رادیو) و کانال های ارتباطی(تلفن و خدمات پستی)
4- ‏مشوق ها چهارمین منبع هستند که می توانند انگیزه ی کاربرد بهتر برای تمام منابع جامعه باشند. مثل امتیاز استفاده از کمک هزینه ی خرید بذر، تعدیل سیاست ها، کمک فنی و آموزش های ویژه و… .(آید وتیلر، 1378،ص. 86-88) . همان گونه که در قسمت های قبل اشاره شد عوامل زیادی پایداری را در هر محیطی اعم از شهر و روستا مورد تهدید قرار می دهند، مانند فقر، که در واقع بین فقر و محیط در نواحی شهری و روستایی ارتباطی وجود دارد که وجه مشخصه ی این چرخه آن است که مردم به علت فقر و تنگدستی با کاهش بیش از حد بازده محیط ها ی زندگی شان، که بیشتر حیاتشان بدان وابسته است، روبه رو هستند که علت اصلی آن نبود انتخاب جایگزین های پایدار و مناسب است. ازجمله اثرات محیطی فقر می توان به مواردی چون قطع درختان جنگلی (جنگل زدایی)، بیابانی شدن و آسیب پذیر بودن اکولوژی سکونتگاه ها اشاره کرد. (الیوت ، 1378،ص.81 ‏) . درواقع اشخاصی که خواهان حفظ و استفاده ها ی دائمی و پایدار از منابعی که در شهر و یا روستاها هستند، می باشند بستگی به تصمیم آن ها در خصوص چگونگی استفاده از منابع دارد (الیوت ، 1378،ص.94) .

مطلب مرتبط :   نظریهی، افتراقی، 2012:، خنثی، ، مجرمانه،

شهر و شهر نشینی روند اجتماعی برجسته ای است که بیشتر موجب دگرگونی در روابط متقابل انسان با محیط و با انسان های دیگر شده است. در حقیقت تغییر در واکنش های انسان ها نسبت به هم و نسبت به محیط به تحول اجتماعی و دگرگونی فضایی امکان داده که نمود عینی آن به صورت یک پدیده ی نو که اصطلاحا شهر نامیده می شود دیده شود. ویژگی های شهر و مفهوم آن در دوره های مختلف تاریخی و مناطق مختلف یکسان نبوده و مفهوم آن در هر دوره و مناسب با هر سرزمینی در مسیر تاریخ تفاوت هایی را نشان می دهد . اختصاص واژه هایی چون : پولیس، هگمتانه(محل اجتماع) ،پاسارگاد (اردوگاه پارسیان) ، کهندژ، شارستان ،شهر، شهرستان ، مصر، قصبه، مدینه و امثال این ها به اجتماعات بزرگ انسانی و چه پدیده ی نوظهور اجتماعی، خارج از مفهوم جوامع اولیه و به اصطلاح روستا ، نمونه ای از این تفاوت ها در نگرش به مفهوم شهر می باشد. (نظریان، ١٣٨٩ ‏) و اما در مورد پایداری که به عنوان یک پسوند معنی دار در ادامه ی شهر جای گرفته است می توان این گونه پایداری یکی از مفاهیم نسبتا نو در ادبیات توسعه ی جهان است و اولین بار در کنفرانس سازمان ملل تحت عنوان محیط زیست انسانی در استکهلم به سال ١٩7٢ ‏به کار رفت . پایداری نیز مانند بسیاری از مفاهیم و اصطلاحات دیگر در جوامع گوناگون انسانی باشرایط خاص زیست محیطی می تواند بار و معنای خاصی داشته باشد.

در مورد پایداری جوامع انسانی می توان گفت این گونه اجتماعات از بعد اکولوژیک نظام های بازی هستند که به منابع انرژی و مواد ورودی از زیست کره وابسته اند و بخش قابل توجهی از آن ها را به صورت خروجی بیرون می دهند، از این جهت به حداقل رساندن پیامد های منفی زیست محیطی، کاهش مصرف منابع تجدید ناپذیر و نحوه ی صحیح استفاده از منابع تجدید شونده متناسب با میزان آن ها، مطرح است. در ساختار و نگرش اقتصادی، اجتماعی به این اجتماعات نیز هدف تنها حفظ سرمایه های طبیعی و نظام های زیست محیطی نیست بلکه ترویج رویکردی کل گرایانه است که در آن مجموعه ای از توانمند سازی های اجتماعی، حفظ سرمایه های اجتماعی و اقتصادی، ارتقا بینش و دانش اجتماعی و اقتصادی و در نهایت توانمندی گروه های اجتماعی به پایداری اجتماع بشری می انجامد.
‏ پایداری برای نوع انسان به عنوان کشاورز، صنعتگر و کارگر می تواند مقدار گندم، کالا و یا دستمزدی باشد که از ناحیه ای معین در زمان حال و آینده ، به طور مستمر کسب خواهد کرد . به عبارت دیگر پایداری دارای بار مفهومی گسترده ای است که از نحوه ی فعالیت تک تک افراد یک جامعه و چگونگی تداوم آن در طول زمان تا سیاست های کلان ملی و فراملی آن جامعه مدد می گیرد.
‏ بنابراین وضعیت پایداری در شهر را می توان وضعیتی دانست که در آن:
• مطلوبیت در طول زمان کاهش نیابد.