96/10 ij

16-1
73/10 f-m
124/0 q-s
21/1 o-q
12/12 f
2/1
16-1
88/6 q-u
152/0 o-q
62/0 x
33/10 lm
4/2
16-1
40/4 u-x
084/0 t-v
44/0 y
31/8 v
6/3
16-1
27/2 w-y
037/0 w
28/0 z/
81/6 za/
8/4
16-1
22/7 o-t
115/0 r-t
87/0 uv
86/8 tu

تونو
43/9 i-q
122/0 q-s
88/0 uv
15/9 r
2/1
تونو
85/10 f-m
147/0 p-r
92/0 tu
38/9 q
4/2
تونو
69/8 j-q
155/0 o-q
30/1 mn
33/8 v
6/3
تونو
80/6 q-u
114/0 r-t
81/0 vw
55/7 x
8/4
تونو
06/8 m-s
112/0 r-t
90/0 tu
90/8 tu

شاهرود 12
79/9 h-p
134/0 q-s
93/0 tu
42/10 l
2/1
شاهرود 12
43/16 bc
262/0 e-h
64/1 g
61/11 g
4/2
شاهرود 12
03/22 a
290/0 c-e
18/2 a
15/12 f
6/3
شاهرود 12
85/16 bc
334/0 ab
47/1 i-k
61/9 op
8/4
شاهرود 12
42/10 g-n
154/0 o-q
35/1 lm
78/10 jk

A200
31/13 d-g
193/0 l-n
58/1 gh
44/14 b
2/1
A200
81/16 bc
246/0 g-j
86/1 e
97/14 a
4/2
A200
86/11 d-i
253/0 f-i
27/1 m-q
11/11 hi
6/3
A200
21/8 l-r
155/0 o-q
92/0 tu
80/9 no
8/4
A200
07/11 e-k
189/0 m-o
09/1 r
03/9 r-t

نان پاریل
86/13 de
227/0 i-l
39/1 kl
10/13 e
2/1
نان پاریل
90/17 b
260/0 e-h
85/1 e
21/13 e
4/2
نان پاریل
55/16 bc
313/0 a-c
08/2 b
18/10 m
6/3
نان پاریل
05/12 d-i
224/0 i-l
29/1 m-o
48/7 x
8/4
نان پاریل
96/7 n-s
139/0 q-s
93/0 tu
27/10 lm

شکوفه
72/11 d-i
187/0 m-o
23/1 n-p
20/11 h
2/1
شکوفه
83/17 b
278/0 d-g
05/2 cd
55/11 g
4/2
شکوفه
45/18 b
309/0 b-d
14/2 ab
61/11 g
6/3
شکوفه
88/12 d-g
341/0 a
55/1 hi
31/10 lm
8/4
شکوفه
96/6 p-u
118/0 r-t
19/1 pq
98/10 ij

سهند
89/9 h-o
11/0 r-t
34/1 m-o
79/13 c
2/1
سهند
46/7 o-t
150/0 o-q
77/0 w
34/9 q
4/2
سهند
78/4 t-w
102/0 s-u
615/0 x
08/8 w
6/3
سهند
84/2 v-y
056/0 vw
378/0 z
73/6 a/
8/4
سهند
97/7 n-s
170/0 n-p
06/1 r
68/10 k

پایه Gf677
71/10 f-m
185/0 m-o
22/1 n-p
88/10 jk
2/1
پایه Gf677
71/6 q-u
199/0 l-n
661/0 x
20/9 qr
4/2
پایه Gf677
26/3 v-y
071/0 uv
375/0 z
70/8 u
6/3
پایه Gf677
68/1 y
036/0 w
188/0 a/
20/6 b/
8/4
پایه Gf677
جدول 3-12- اثر تیمار شوری بر محتوای پروتئینهای محلول و فعالیت آنزیمهای کاتالاز، گایاکول پراکسیداز و آسکوربات پراکسیداز در برخی از ژنوتیپهای بادام و پایه GF677
میانگینهایی که در هر ستون و برای هر صفت دارای حروف متفاوت هستند، بر اساس آزمون دانکن، در سطح احتمال 1% اختلاف معنیداری با یکدیگر دارند.
3-4- برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر وضعیت عناصر غذایی پرمصرف و کممصرف در برگ و ریشه
3-4-1- برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر محتوای سدیم برگ و ریشه
نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد، برهمکنش تیمار شوری و ژنوتیپ بر محتوای سدیم، نیتروژن، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و فسفر برگ و ریشه در سطح 1%، معنیدار شد (جدولهای 3-13 و 3-14). همچنین بر طبق نتایج بهدست آمده، برهمکنش تیمار شوری و ژنوتیپ بر نسبت سدیم به پتاسیم، سدیم به کلسیم، سدیم به منیزیم، سدیم به فسفر، سدیم به کلر در سطح 1% معنیدار بود (جدولهای 3-15 و 3-16).
نتایج حاصل از مقایسه میانگین دادهها نشان داد که مقدار سدیم در برگهای تمامی ژنوتیپهای مطالعه شده، با افزایش غلظت شوری، بطور معنیداری افزایش یافت. بر اساس نتایج به دست آمده، مقدار افزایش غلظت سدیم در برگهای ارقام شاهرود 12 و شکوفه، معنیدار نبود در حالیکه مقدار افزایش غلظت سدیم در برگهای سایر ژنوتیپهای مطالعه شده در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم در لیتر نسبت به گیاهان شاهد، معنیدار بود (جدول 3-13). در مجموع، بیشترین غلظت سدیم در سطح شوری 8/4 گرم بر لیتر و در برگهای پایه GF677، مشاهده شد. غلظت سدیم در برگهای پایه GF677 در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم بر لیتر به طور معنیداری از سایر ژنوتیپهای مطالعه شده به جز (ارقام تونو، سهند و ژنوتیپهای 16-1 و 30-13)، بیشتر بود (جدول 3-13). این نتایج نشان میدهد که ژنوتیپهای پیوندی به طور موثری بر قدرت پایه در جلوگیری از جذب عناصر مضر توسط ریشهها و جلوگیری از انتقال آنها به بخش هوایی گیاه موثر است. محققین دیگر نیز، اثر تنش شوری کلرید سدیم را بر غلظت عناصر غذایی برگهای دو رقم نارنگی کلمانتین و پرتقال وانشگتن ناول که روی پایه کلئوپاترا پیوند شده بودند، بررسی و گزارش کردند که میزان تجمع سدیم در برگهای پرتقال واشینگتن ناول به طور معنی داری بیشتر بود [Banuls and Primo, 1995].
بر اساس نتایج به دست آمده، مقدار سدیم ریشه تحت تاثیر نوع پیوندک و غلظت شوری قرار گرفت. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت شوری، مقدار سدیم ریشه، بطور معنیداری افزایش یافت. مقدار افزایش غلظت سدیم در ریشههای پایههایی که رقم شکوفه روی آنها پیوند شده بود در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم بر لیتر و در ریشههای پایههایی که رقمهای شاهرود 12 و A200 روی آنها پیوند شده بودند در سطوح شوری 4/2، 6/3 و 8/4 گرم بر لیتر در مقایسه با گیاهان شاهد، معنیدار بود. در حالیکه مقدار افزایش غلظت سدیم در ریشههای پایههایی که سایر ژنوتیپهای مطالعه شده روی آنها پیوند شده بودند در تمامی سطوح شوری در مقایسه با گیاهان شاهد، معنیدار بود. در مجموع، بیشترین غلظت سدیم در سطح شوری 8/4 گرم بر لیتر و در ریشههای پایههای شاهد (بدون پیوند، 39/1 درصد)، مشاهده شد. غلظت سدیم در ریشههای پایههای شاهد (بدون پیوند)، در این سطح از شوری به طور معنیداری از ریشههای پایههای پیوندی، بیشتر بود (جدول 3-14). این نتایج حاکی از آن است که در این سطح از شوری، ژنوتیپهای پیوندی (بخصوص ارقام شاهرود 12 و شکوفه)، از طریق افزایش قدرت پایه توانستند به طور معنیداری از ورود سدیم به ریشهها و انتقال آن به قسمت هوایی گیاه جلوگیری نمایند. این نتایج با نتایج حاصل از بررسی صفات مورفولوژیک گیاه مطابقت داشت. پایههای GF677 (پیوند نشده)، که بیشترین تجمع سدیم در برگ را داشتند، بیشترین درصد نکروزه شدگی و ریزش برگ را نیز، دارا بودند بطوریکه در پایان آزمایش این نهالها هیچ گونه برگ سبزی نداشتند. در تحقیقات انجام شده روی گیاهان مختلف تحت شرایط تنش شوری نشان داده شده است که سدیم، باعث عدم تعادل اسمزی، تخریب غشاهای سلولی، کاهش رشد، جلوگیری از تقسیم و بزرگشدن سلولها میشود [Szczerba et al., 2008; 2009]. همچنین، نتایج حاصل از مقایسه درصد سدیم ریشه و برگ نشان داد که درصد سدیم برگ در تمامی سطوح شوری و در تمامی ژنوتیپهای مطالعه شده بیشتر از درصد سدیم ریشه بود. این نتایج با نتایج رضایی و همکاران ] 1385[، مطابقت داشت. ایشان در تحقیقی با مطالعه اثر تنش کلرید سدیم بر شاخصهای رشد و غلظت عناصر غذایی در پنج رقم زیتون گزارش کردند که غلظت سدیم در برگهای تمامی ارقام مورد مطالعه و در تمامی سطوح شوری بیشتر از درصد سدیم ریشه بود. همچنین آنها گزارش کردند، شوری باعث کاهش رشد رویشی گیاه میشود و این کاهش در قسمتهای هوایی گیاه بیشتر از ریشه بود که نشان میدهد، اندامهای هوایی زودتر از ریشه تحت تأثیر شوری قرار میگیرند.
3-4-2- برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر محتوای نیتروژن برگ و ریشه
بر اساس نتایج به دست آمده، غلظت شوری و نوع پیوندک بر مقدار نیتروژن برگ به طور معنیداری تاثیر داشت. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت شوری، مقدار نیتروژن در برگهای تمامی ژنوتیپهای مطالعه شده، کاهش یافت. کمترین مقدار نیتروژن در تمامی ژنوتیپهای مطالعه شده، در سطح شوری 8/4 گرم بر لیتر، مشاهده شد. مقدار کاهش غلظت نیتروژن در برگهای رقم شاهرود 12، معنیدار نبود در حالیکه مقدار کاهش نیتروژن در برگهای رقم شکوفه و ژنوتیپ 25-1، در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر نسبت به گیاهان شاهد، معنیدار بود. همچنین محتوای نیتروژن در برگهای ارقام نانپاریل، A200، تونو در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم در لیتر و در ارقام مامایی، سهند و ژنوتیپهای 16-1، 40-13 و پایه GF677، در سطوح شوری 4/2، 6/3 و 8/4 گرم در لیتر بهطور معنیداری در مقایسه با گیاهان شاهد، کاهش یافته بود. در مجموع، کمترین محتوای نیتروژن در سطح شوری 8/4 گرم بر لیتر و در برگهای پایه GF677 (01/1%)، مشاهده شد (جدول 3-13). این نتایج با نتایج حاصل از بررسی صفات مورفولوژیک مطابقت داشت. نتایج حاصل از بررسی درصد برگهای سبز، درصد نکروزه شدگی برگ و برگهای ریزش یافته در ژنوتیپهای مطالعه شده نشان داد که در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم بر لیتر به ترتیب رقمهای شاهرود 12 و پس از آن رقمهای شکوفه و ژنوتیپ 25-1، دارای بیشترین درصد برگهای سبز و کمترین درصد نگروزه شدگی و ریزش برگ بودند. در نقطه مقابل در این سطوح از شوری، پایههای GF677 دارای بیشترین درصد نگروزه شدگی و ریزش برگ بودند. کمبود نیتروژن در گیاهان تحت شرایط تنش شوری به صورت زرد شدن برگها یا رنگ پریدگی (کلروز) به خصوص در برگهای پیر گیاه مشاهده میشود ]کافی و همکاران، 1378[. گزارش شده است، کاهش میزان تجمع نیتروژن در برگ گیاهان تحت شرایط تنش شوری میتواند ناشی از اثر آنتاگونیسی یون کلر درجذب نیترات، کاهش متابولیسم نیتروژن در اثر کاهش فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز برگ و کاهش مصرف آب بدلیل کاهش جذب آب توسط گیاه باشد [Grattan and Grieve, 1999].
نتایج نشان داد، محتوای نیتروژن ریشه در تمامی ژنوتیپهای پیوندی مطالعه شده، با افزایش غلظت نمک، افزایش یافت. روند تغییرات در محتوای نیتروژن ریشه در بین ژنوتیپهای مطالعه شده با یکدیگر اختلاف معنیداری را نشان داد. میزان افزایش در محتوای نیتروژن ریشههای پایههایی که رقمهای شاهرود 12، شکوفه و ژنوتیپ 25-1، روی آنها پیوند شده بودند، معنیدار نبود. محتوای نیتروژن در ریشههای پایههایی که رقمهای تونو، نانپاریل و A200، روی آنها پیوند شده بودند، تنها در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر و در ریشههای پایههایی که رقمهای مامایی، سهند، ژنوتیپهای 40-13 و 16-1، روی آنها پیوند شده بودند، در سطوح شوری 6/3 و 8/4 گرم در لیتر بهطور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، افزایش یافته بود. محتوای نیتروژن در ریشههای پایه شاهد (بدون پیوند) در سطوح شوری 4/2 و 6/3 گرم در لیتر بهطور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، افزایش و در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر بهطور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافته بود. این نتایج نشان میدهد، رقمهای شاهرود 12، شکوفه و ژنوتیپ 25-1، که در سطوح بالای شوری (6/3 و 8/4 گرم در لیتر)، خصوصیات رشدی خود را بخوبی حفظ نمودند، علاوه بر اینکه، جذب نیتروژن توسط ریشههای پایه Gf677 را در مقایسه با پایههای شاهد (بدون پیوند)، به طورمعنیداری افزایش دادند، توانستند، نیتروژن را به نحو مطلوبی از ریشهها به برگها انتقال دهند بطوریکه میزان کاهش در محتوای نیتروژن برگهای رقم شاهرود 12، در مقایسه با گیاهان شاهد، معنیدار نبود و محتوای نیتروژن در برگهای رقم شکوفه و ژنوتیپ 25-1، تنها در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر بهطور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافته بود (جدول 3-14).
3-4-3- برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر محتوای پتاسیم برگ و ریشه
بر اساس نتایج به دست آمده، ژنوتیپهای پیوندی، پاسخهای متفاوتی در پاسخ به تنش شوری از خود نشان دادند. با افزایش شوری، غلظت پتاسیم در برگهای ارقام شاهرود 12، شکوفه، نانپاریل، A200 و ژنوتیپ 25-1، تا سطح شوری 8/4 گرم بر لیتر افزایش نشان داد در حالیکه مقدار پتاسیم در برگهای ارقام تونو، مامایی، ژنوتیپ 40-13 و پایه GF677، تا سطح شوری 4/2 گرم بر لیتر افزایش یافت و سپس با افزایش بیشتر شوری، مقدار پتاسیم در برگهای آنها کاهش نشان داد. همچنین مقدار پتاسیم در برگهای رقم سهند و ژنوتیپ 16-1، تنها تا سطح شوری 2/1 گرم بر لیتر افزایش یافت و سپس با افزایش بیشتر شوری، مقدار پتاسیم در برگهای آنها، کاهش یافت. در مجموع بیشترین محتوای پتاسیم در سطح شوری 8/4 گرم در لیتر و به ترتیب در رقمهای شاهرود 12 (71/1%) و شکوفه (70/1%)، مشاهده شد. این نتایج نشان میدهد که رقمهای شاهرود 12 و شکوفه و پس از آنها، رقمهای نانپاریل، A200 و ژنوتیپ 25-1، از طریق افزایش مقدار پتاسیم میتوانند با اثرات منفی و مخرب سدیم مقابله کند (جدول 3-13). گزارش شده است که پتاسیم در حفظ تعادل اسمزی، باز و بسته شدن روزنهها موثر میباشد و اثرات مخرب سدیم را کاهش میدهد [Szczerba et al., 2008 and 2009]. نتایج حاصل ار بررسی مقدار پتاسیم در برگهای پایه GF677 نشان داد که با اعمال تنش شوری و افزایش غلظت آن تا 4/2 گرم در لیتر، مقدار پتاسیم در برگهای این گیاه افزایش یافت و سپس با افزایش بیشتر شوری، مقدار آن کاهش یافت. گزارش شده است که پایه GF677 از طریق مکانیسم تدافعی ایجاد محدودیت در جذب و یا انتقال سدیم به قسمتهای هوایی و نیز حفظ سطح مناسبی از پتاسیم، میتواند شوری تا 50 میلی مولار ( 2/5 دسی زیمنس بر متر) را تحمل کند ]اورعی و همکاران، 1390[. این نتایج با نتایج حاصل از بررسی صفات مورفولوژیک نیز، مطابقت داشت. نتایج حاصل از بررسی تعداد

مطلب مرتبط :   مجلس، نگهبان، مجمع، کمیسیون، لوایح، مصلحت