آن ها را با مشکل روبه رو می کند و حتی پس از ایجاد تعادل اسمزی و تامین فشار اسمزی مجدد سلول ها، گسترش و طویل شدن آن ها به کندی صورت میگیرد [Munns and Tester, 2008].
نتایج حاصل از بررسی تعداد برگ تولیدی تحت اعمال تنش شوری نشان داد که تعداد برگ تولیدی در گیاهان با افزایش غلظت شوری کاهش یافت ولی میزان کاهش در تعداد برگ تولیدی در بین ژنوتیپهای مختلف با یکدیگر اختلاف معنیداری را نشان داد. بیشترین میزان برگ تولیدی در گیاهان شاهد ژنوتیپ 16-1 (143 برگ)، و کمترین مقدار آن به ترتیب در رقم تونو، ژنوتیپ 40-13 و رقم سهند تحت تیمار 8/4 گرم در لیتر (به ترتیب به میزان 67/15، 23 و 67/24 برگ)، مشاهده شد. میزان کاهش تعداد برگ تولیدی در رقمهای شکوفه، نانپاریل و ژنوتیپ 25-1در تیمار 8/4 گرم در لیتر نسبت به گیاهان شاهد اختلاف معنیداری را نشان نداد در حالیکه در سایر ژنوتیپهای بررسی شده میزان کاهش در تعداد برگ تولیدی معنیدار بود. نتایج حاصل از بررسی تعداد برگ تولیدی در پایه GF677 تحت اعمال تنش شوری نشان داد که تعداد برگ تولیدی در گیاهان شاهد، تیمارهای 2/1، 4/2 و 6/3 گرم در لیتر به ترتیب 67/26، 67/29 و 33/16 و 67/12 بود که با یکدیگر اختلاف معنی داری نشان ندادند در حالیکه تعداد برگ تولیدی در تیمار 8/4 گرم در لیتر، 67/6 بود که به طور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، کاهش یافته بود ( جدول 3-1).
نتایج مقایسه میانگین صفات (جدول 3-1)، نشان داد، میزان تراکم برگ در رقمهای مامایی، سهند و پایه GF677 در تیمارهای 6/3 و 8/4 گرم در لیتر و در رقم تونو و ژنوتیپ 40-13 در تیمار 8/4 گرم در لیتر به طور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد کاهش یافت. این نتایج حاکی از آن است که میزان کاهش در تعداد برگ تولیدی از یک طرف و افزایش ریزش برگ از طرف دیگر در این ارقام به طور سریعتری نسبت به کاهش ارتفاع تحت شرایط تنش شوری اتفاق افتاده است که منتج به کاهش تراکم برگ شده است. گزارش شده است که شاخصهای مورفولوژیکی بادام از جمله رشد طولی و قطر تنه با افزایش شوری، کاهش مییابند که علت کاهش رشد و عملکرد مربوط به سمیت یونی و تنش خشکی ناشی از افزایش پتانسیل اسمزی محلول خاک می باشد [Noitskis et al., 1997; Rahemi et al., 2008; El azab et al., 1998].
همچنین، با افزایش شوری، درصد برگهای سبز در ژنوتیپهای بررسی شده، کاهش یافت. کمترین درصد برگهای سبز در تیمار 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد. در تمامی ژنوتیپهای مورد مطالعه، در گیاهان شاهد و آنهایی که با تیمار 2/1 گرم در لیتر آبیاری شده بودند، تمام برگهای گیاهان سبز بودند و هیچ برگ نکروزهای مشاهده نشد، اما با افزایش غلظت شوری و در سطح 4/2 گرم در لیتر، در پایه GF677، رقم سهند، ژنوتیپهای 40-13، 16-1، رقمهای مامایی و شکوفه، درصد برگهای سبز گیاه کاهش یافت، اما میزان کاهش درصد برگهای سبز معنیدار نبود. در این سطح از شوری، همچنان در رقمهای شاهرود 12، نانپاریل، تونو، A200 و ژنوتیپ 25-1، تمام برگهای گیاهان سبز بودند و هیچ نشانهای از نکروزه شدن برگها مشاهده نشد. با اعمال تیمار شوری 6/3 و 8/4 گرم در لیتر، در تمامی ژنوتیپهای بررسی شده، علائم نکروزه شدن و ریزش برگ مشاهده شد و درصد برگهای سبز، کاهش یافت. کمترین درصد برگهای سبز در تیمار 8/4 گرم در لیتر و به ترتیب در پایه GF677، رقمهای سهند، تونو، مامایی، ژنوتیپهای 40-13 و 16-1، رقم نانپاریل و ژنوتیپ 25-1 مشاهده شد که میزان کاهش درصد برگهای سبز در این گیاهان، معنیدار بود. بیشترین درصد برگهای سبز در تیمار 8/4 گرم در لیتر در رقمهای شاهرود 12 (10/96 درصد)، A200 (28/94 درصد) و شکوفه (27/92 درصد) مشاهده شد که میزان کاهش درصد برگهای سبز در این ارقام معنیدار نبود (جدول 3-2). این نتایج با نتایج نوتیساکیس و همکاران [1997]، مطابقت داشت. آنها طی مطالعاتی که در مورد تأثیر سطوح شوری صفر، 8/1 و 6/3 گرم در لیتر کلرید سدیم روی ارقام مختلف بادام انجام داده بودند، به این نتیجه رسیدند که ارقام بادام عکس العمل متفاوتی به سطوح مختلف شوری نشان میدهند.
بر اساس نتایج حاصل، در ژنوتیپهای بررسی شده، با افزایش شوری، درصد نکروزه شدن برگها افزایش و اولین علایم نکروزه شدن در برخی از ژنوتیپها، در تیمار 4/2 گرم در لیتر، مشاهده شد. بیشترین میزان نکروزه شدن برگ (برگ هایی با نکروزهگی 1 تا 50 درصد)، در تمامی ژنوتیپهای مورد مطالعه در تیمار 8/4 گرم در لیتر مشاهده شد، بطوریکه میزان افزایش نکروزه شدن برگها در رقمهای تونو، سهند، مامایی، نانپاریل و ژنوتیپهای 16-1، 25-1 و 40-13 و پایه GF677 نسبت به گیاهان شاهد معنیدار بود، ولی در رقمهای شاهرود 12، شکوفه و A200 ، معنیدار نبود (جدول 3-2).
برگهایی با نکروزه شدگی 51 تا 100 در صد در گیاهان با افزایش غلظت شوری و رسیدن آن به 6/3 گرم در لیتر در گیاهان، مشاهده شد. در این غلظت میزان نکروزه شدن برگها در رقم سهند، ژنوتیپ 16-1 و پایه GF677 نسبت به گیاهان شاهد به طور معنیداری بیشتر بود. در تیمار 8/4 گرم در لیتر، درصد نکروزه شدگی در رقمهای تونو، سهند، مامایی و ژنوتیپ های 16-1، 40-13 و 25-1 و پایه GF677 نسبت به گیاهان شاهد به طور معنیداری بیشتر بود، ولی در رقم های شاهرود 12، شکوفه و A200 و نانپاریل مقدار افزایش، معنیدار نبود (جدول 3-2). نتایج حاصل از این تحقیق با نتایج بای بوردی ]1392[، مطابقت داشت. ایشان در تحقیقی اثر تیمار شوری در 4 سطح 0، 4، 8 و 16 دسی زیمنس بر متر را بر خصوصیات مورفولوژی برخی از ارقام دیرگل بادام که روی پایه GF677 پیوند شده بودند، را بررسی و گزارش کرد، کمترین درصد نکروزه شدن برگ در سطوح شوری 8 و 16 دسی زیمنس بر متر به ترتیب در ارقام آراز، اسکندر و نانپاریل و بیشترین درصد نکروزه شدن برگ به ترتیب در رقمهای منقا، سهند و آذر مشاهده شد ]بای بوردی، 1392[. آنها علت نکروزهشدگی برگها را مربوط به سمیت یونی حاصل از تجمع یونهای سدیم و کلر در برگها و تنش خشکی ناشی از افزایش پتانسیل اسمزی محلول خاک به دلیل تجمع این عناصر در محیط خاک، دانستهاند.
ریزش برگ در تیمار 6/3 گرم در لیتر تنها در رقم سهند، پایه GF677 و ژنوتیپ 16-1، مشاهده شد. در تیمار 8/4 گرم در لیتر، ریزش برگ در تمامی ژنوتیپهای مورد بررسی به غیر از رقم شاهرود 12، مشاهده شد. در این سطح از شوری، درصد ریزش برگ در رقمهای شکوفه، A200، نانپاریل و 25-1، نسبت به گیاهان شاهد معنیدار نبود. بیشترین در صد ریزش برگ به ترتیب در پایه GF677 (44/41 درصد)، رقم سهند (79/27 درصد)، ژنوتیپ 16-1 (58/16 درصد)، مامایی (22/10 درصد)، ژنوتیپ 40-13 (91/10 درصد) و رقم تونو (61/3 درصد)، مشاهده شد (جدول 3-2). این نتایج با نتایج راحمی و همکاران [2003]، مطابقت داشت. گزارش شده است که علت اصلی بروز سوختگی حاشیهای در برگهای گونههای باغی حساس به شوری می تواند به دلیل سمیت یونی حاصل از تجمع یونهای سدیم و کلر در برگها، کاهش محتوای نسبی آب و پتانسیل اسمزی باشد.
نتایج حاصل از بررسی دادهها نشان داد که وزن تر و خشک ریشه با افزایش غلظت شوری کاهش یافت ولی میزان کاهش آن با توجه به نوع ژنوتیپ پیوند شده بر روی آن، متفاوت بود (جدول 3-2). میزان کاهش وزن تر و خشک ریشه در پایههایی که رقم شکوفه روی آنها پیوند شده بودند، در غلظتهای 4/2، 6/3 و 8/4 گرم در لیتر، در پایههایی که رقم نانپاریل و ژنوتیپ 25-1روی آنها پیوند شده بودند، در غلظتهای 6/3 و 8/4 گرم در لیتر و در پایههایی که رقم شاهرود 12 و ژنوتیپ 16-1 روی آنها پیوند شده بودند، تنها در غلظت 8/4 گرم در لیتر به طور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد، کاهش نشان داد در حالیکه میزان کاهش وزن تر و خشک ریشه در سایر ترکیبهای پیوندی در سطوح مختلف اعمال تنش شوری نسبت به گیاهان شاهد، اختلاف معنیداری را نشان نداد. این نتایج نشان میدهد، رقمهای شکوفه، شاهرود 12، نانپاریل و ژنوتیپ 25-1 که در شرایط اعمال تنش شوری، خصوصیات رشدی خود را بهتر حفظ کرده بودند و از قدرت رشدی بیشتری نسبت به سایر ژنوتیپهای بررسی شده در شرایط تنش شوری برخوردار بودند، تاثیر بیشتری در جلوگیری از رشد ریشه داشتند (جدول 3-2). گزارش شده است که محدوده گسترش ریشههای بادام با افزایش شوری، کاهش می یابند که علت این کاهش رشد، مربوط به سمیت یونی حاصل از تجمع یونهای سدیم و کلر در برگها و تنش خشکی ناشی از افزایش پتانسیل اسمزی محلول خاک به دلیل تجمع این عناصر در محیط خاک، است Noitsakis et al., 1997; Rahemi et al., 2003; El azab et al., 1998] و بای بوردی، 1392[.
نتایج نشان داد که وزن تر و خشک اندام هوایی، در تمامی ژنوتیپهای مورد مطالعه، با اعمال تنش شوری و افزایش غلظت آن، بطور معنیداری کاهش یافت ( جدول 3-3). وزن تر و خشک اندام هوایی در رقمهای مامایی، سهند، تونو، نانپاریل، ژنوتیپهای 16-1 و 40-13 و پایه GF677 در تیمارهای 4/2، 6/3 و 8/4 گرم در لیتر و در رقم شکوفه و ژنوتیپ 25-1در تیمارهای 6/3 و 8/4 گرم در لیتر و در رقمهای شاهرود 12 و A200 تنها در تیمار 8/4 گرم در لیتر به طور معنیداری نسبت به گیاهان شاهد کاهش نشان دادند. این نتایج حاکی از آن است، رقم شاهرود 12و بعد از آن رقم شکوفه، در شرایط اعمال تنش شوری خصوصیات رشدی خود را بهتر حفظ کردند و تحمل آنها نسبت به تنش شوری از سایر ژنوتیپهای بررسی شده در این تحقیق، بیشتر بود. این نتایج با نتایج نوتیساکیس و همکاران [1997]، و بای بوردی ]1392[، مطابقت داشت. در این مطالعات نیز، به عکس العمل متفاوت ارقام مختلف بادام نسبت به تنش شوری، اشاره شده است.
نسبت وزن تر و خشک ریشه به وزن تر و خشک اندام هوایی با اعمال تنش شوری و افزایش غلظت آن در تمامی ژنوتیپهای بررسی شده، به طور معنیداری افزایش یافت. بیشترین نسبت وزن تر و خشک ریشه به وزن تر و خشک اندام هوایی در گیاهانی که با شوری 8/4 گرم در لیتر تیمار شده بودند، مشاهده شد (جدول 3-3). این نتایج با نتایج رضایی و همکاران ]1385[، مطابقت داشت. در شرایط تنش شوری، میزان فتوسنتز در گیاهان به طور معنیداری کاهش مییابد که منتج به کاهش در ماده سازی و میزان رشد اندام هوایی میشود. از طرفی تاثیر تنش شوری بر میزان کاهش در رشد ریشه معمولاً کمتر از رشد ساقه می باشد. لذا در رقمهای شاهرود 12، شکوفه و A200 که در شرایط اعمال تنش شوری خصوصیات رشدی خود را بهتر حفظ کردند و تحمل آنها نسبت به تنش شوری از سایر ژنوتیپهای بررسی شده در این تحقیق، بیشتر بود، نسبت ریشه به اندام هوایی تنها در تیمار 8/4 گرم در لیتر به طور معنیداری افزایش یافت.

مطلب مرتبط :   ابن‌رشد، ، غزالی، غزالی‌، فلاسفه، فیلسوفان‌

تعداد برگ کل

تعداد برگ تولیدی

تعداد کل انشعابات

*تعداد انشعابات تولیدی

ارتفاع پیوندک
(سانتیمتر)
افزایش ارتفاع پیوندک
(سانتیمتر)
قطر پیوندک
(میلیمتر)
افزایش قطر پیوندک
(میلیمتر)
سطوح شوری
(گرم در لیتر)
ژنوتیپ
0001
0001
0001
0103
0001
0001
0001
0001

Pr F
00/91 m-p
00/45 i-n
00/1 h
00/0 d
72/65 l-r
14/28 e-j
4/9 d-h
5/3 j-m

25-1
33/105k-n
67/78 e-g
00/1 h
00/0 d
72/61 m-s
14/42 b-d
2/7 k-n
9/3 e-h
2/1
25-1
67/87 m-p
00/40 j-o
00/1 h
00/0 d
20/66 l-r
42/30 c-h
6/8 h-l
1/3 m-p
4/2
25-1
67/89 m-p
67/45 i-n
00/2 gh
00/1 b-d
37/54 n-t
70/26 f-j
3/7 k-n
4/2 p-s
6/3
25-1
67/75 o-r
67/32 k-p
00/1 h
00/0 d
73/51 p-t
80/25 g-l
7/6 l-o
9/1 q-t
8/4
25-1
33/165 b-d
00/100 c-e
33/6 a-c
00/2 b-d
15/56 m-s
48/25 g-l
3/7 k-n
4/2 p-s

مامایی
00/162 b-e
00/118 a-c
33/3 c-e
33/2 b-d
67/47 r-t
53/32 b-g
1/7 k-o
6/2 o-r
2/1
مامایی
33/137 d-h
33/61 g-k
33/7 ab
33/0 cd
20/49 r-t
50/16 m-r
8/7 j-n
3/2 q-t
4/2
مامایی
33/103 l-o
00/57 g-l
00/9 a
67/3 ab
27/49 r-t
30/26 f-j
5/6 no
2/2 q-t
6/3
مامایی
33/102 m-o
33/53 h-m
00/6 a-c
00/2 b-d
20/40 t
00/11 q-s
5/6 o
0/2 q-t
8/4
مامایی
33/131 g-k
00/94 c-f
00/6 a-c
00/5 a
58/58 k-q
48/36 b-g
3/7 k-n
3/2 q-t

40-13
00/100 m-p
33/48 h-m
00/8 ab
3/00 a-d
47/61 h-n
20/20 j-o
1/8 j-n
9/2 m-p
2/1
40-13
00/109 i-m
00/51 g-m
00/6 a-c
67/0 b-d
20/45 st
20/11 p-s
2/7 k-n
9/1 q-t
4/2
40-13
00/85 n-q
33/49 g-m
33/5 a-d
33/1 b-d
60/50 q-t
65/28 e-j
9/6 l-o
0/2 q-t
6/3
40-13
33/73 p-r
00/23 m-p
00/5 b-d
00/0 d
00/47 r-t
19/15 n-r
7/6 m-o
8/1 r-t
8/4
40-13
00/220 a
00/143 a
00/2 gh
00/1 b-d
60/84 b-e
40/40 b-e
7/8 g-j
9/3 e-h

16-1
67/201 a
67/108 bc
33/3 c-e
00/0 d
90/77 b-h
11/34 b-h
2/8 j-n
3/3 l-o
2/1
16-1
00/201 a
00/107 cd
33/1 gh
00/0 d
23/63 f-j
05/29 d-i
5/7 j-n
8/2 p-s
4/2
16-1
00/138 d-h
00/37 k-o
33/4 b-d
00/1 b-d
57/54 n-t
43/10 q-s
3/7 k-n
1/2 q-t
6/3
16-1
67/112 f-j
67/54 g-l
00/1 h
00/0 d
47/40 t
52/17l-r
1/7 k-o
8/1 s-u
8/4
16-1
00/151 b-f
33/73 e-i
00/1 h
00/0 d
20/94 b
45/38 b-g
9/9 c-f
1/4

مطلب مرتبط :   انقلاب، مذهبی، فرهنگ، شیعه، روحانیت، سخنرانی‌ها