دانلود پایان نامه
ناشی از انتظار رسانه حاکمیتی، صداوسیما در کارکرد سرگرم سازی وتفریح موفقیت لازم را نداشته است.
حذف بسیاری از چهره های محبوب وتوانمند فرهنگی هنری به دلایل سلیقه ای، سیاسی و غیرشفاف، انتظارات شدید از سوی نهاد روحانیت ومتدنین به دلیل ماهیت حاکمیتی صداوسیما وانتساب آن به نظام، عدم وجود رقابت که منجر به کاهش خلاقیت، بهره وری و شکوفایی استعدادها می گردد وسایر دلایل سازمان صداوسیما برای مخاطب کنونی که به دلیل دسترسی به شبکه های ماهواره ای، رسانه های مجازی و لوح های فشرده از انتظارات بالاتری نسبت به گذشته در حوزه سرگرم سازی وتفریح برخودار است ناکام مانده ومخاطب به شکل انبوه جذب شبکه های ماهواره ای وسایر رسانه های غیر رسمی برای تامین نیاز خود به سرگرم سازی گردیده است.
نکته جالب توجه آنکه بنابر نظر سنجی سازمان صداوسیما شبکه های سرگرم کننده ماهواره ای دارای بیننده بیشتری نسبت به شبکه های خبری وسیاسی می باشد واین نشان می دهد نخستین اولویت مخاطب در مراجعه به شبکه های ماهواره ای نیاز به سرگرم سازی است.
البته مصاحبه شوندگان تاکید کرده اند که حتی در صورت راه اندازی شبکه های تلویزیونی خصوصی در کشور به دلیل محدودیتهای اخلاقی و دینی رسانه های رسمی کشور، طبیعتا این شبکه ها قادر به تامین تمامی انتظارات مخاطبین نبوده وبخشی از مخاطبین داخلی همچنان به شبکه های ماهواره ای مراجعه خواهند داشت امابه دلیل، فقدان محدودیتها سلیقه ای، تسامح در مدیریت وتعدیل انتظارات نهادهای دینی از این شبکه ها نسبت به صداوسیما در کنار افزایش قدرت ناشی از رقابت وبهره وری توانمندی سرگرم سازی وتفریحی شبکه های داخلی افزایش چشمگیری خواهد داشت.
در مجموع به نظر می رسد اگرچه وضعیت سازمان صداسیما در حیطه سرگرم سازی نسبت به سایر نقشهای آن ازا جمله نقش آگاهی بخشی واطلاع رسانی بهتر می باشد اما در نظام متکثر این عملکرد بهبود چشمگیر خواهد یافت.
2-3-5- کارکرد سیاسی
براساس یک پژوهش رسمی اخبار سازمان صداوسیما، تنها 3 درصد از اخبار این سازمان جنبه انتقادی داشته و بیش از 86 درصد آن مربوط به انعکاس مواضه واخبار مقامات عالی رتبه، میانی و دستگاههای حاکمیتی بوده است(اردستانی، 1383) بنابراین جنبه نظارتی وانتقادی در اخبار صداوسیما بسیار ضعیف می باشد.
مصاحبه شوندگان نیز در رابطه با ارزیابی عملکرد سیاسی صداوسیما از بعد نظارتی وخبر رسانی، بر ضعفهای عمده رویکرد این سازمان در حوزه اخبار ونظارت برحکومت تاکید داشتند. حمایت از یک جریان سیاسی، عدم امکان حضور به چهره های مستقل ویا خروج از قدرت جهت از استفاده از تریبون صداوسیما موجب شده است تا این سازمان موقعیت خود را به عنووان رسانه ملی بشدت با چالش مواجه کرده و بخش عمده ای ازمخاطب، اعتماد عمومی واثرگذاری خود را طی سالیان اخیر از دست بدهد.
عمده ترین علت گسترش استفاده از ماهواره در میان جامعه از دیدگاه مصاحبه شوندگان عملکرد سازمان صداوسیما در حوزه سیاسی، وانعکاس یکسویه اخبار و اطلاعات و جلوگیری از طرح انتقادات و ایفای کارکرد نظارتی رسانه ملی از سوی مصاحبه شوندگان عنوان گردیده است.
در واقع سازمان صداوسیما، با برگزیدن رویکرد سیاه نمایی درباره سایر کشورهای جهان بویژه کشورهای توسعه یافته ورویکرد سفید نمایی در باره مسایل داخلی موجب شده است که ارتباط این رسانه با بخش عمده مخاطبان دچار اختلال جدی شده وعملا برداشت افکارعمومی از شرایط داخلی وخارجی معکوس اطلاعات ارائه شده از سوی صداسیما باشد.
افزایش بی سابقه مهاجرت نخبگان وافراد مستعد وتوانمند به کشورهای غربی در سالهای اخیر نشان می دهد، که سیاه نمایی صورت گرفته از سوی صداوسیما نسبت به شرایط این کشورها، به باور پذیری از سوی مخاطب نیانجامیده است، از سوی دیگر افزایش موج نارضایتی عمومی ونامیدی در جامعه نیز نشان می دهد سفید نمایی نسبت به شرایط داخلی نیز تاثیر مثبتی در جامعه برجا نگذاشته است.
علاوه برآن فقدان جنبه نظارتی واستقلال خبری در صداسیما موجب می شود تا رسانه های زیرزمینی، شایعات، ورسانه های بیگانه از قدرت وتاثیر گذاری بیشتری برخوردار گردند.
در مجموع مصاحبه شوندگان نظام متکثر رادیو تلویزیونی را به جهت دسترسی احزاب، خرده فرنگها، منتقدین و شخصیتهای مستقل وغیرحاکمیتی به آن جهت انتشار دیدگاههای خود از بعد نظارتی دارای کارایی بیشتری نسبت به صداوسیما ارزیابی کردند.
3-3-5- کارکرد فرهنگی – آموزشی
انتظار از سازمان صداوسیما بعنوان یک دانشگاه ملی که عهده دار وظیفه آموزش وارتقای فرهنگی جامعه است در اصل 175 قانون اساسی، اساسنامه این سازمان و بیانات بنیانگذار جمهوری اسلامی متبلور است.
اما به نظر می رسد اکنون و بعد از گذشت ثلث قرن از انقلاب اسلامی، سطح نازل فرهنگی بسیاری از برنامه های صداوسیما که نه تنها در جهت ارتقای فرهنگی جامعه نبوده بلکه به تنزل فرهنگی بخشهای از جامعه منجر شده است این انتظار را برآورده نکرده است.
مرکزگرایی شبکه های سراسری تلویزیونی وکم توجهی به خرده فرهنگهای اجتماعی وقومیتها در جهت ترویج وانتقال سرمایه ومیراث فرهنگی یکی از دلایل نارضایتی جدی اقوام از ساختار فرهنگی کشور به شمارمی آید.(زیاری،1371،ص101)
یکی از دلایل این عدم تحقق، آمیخته شدن وظایف تلویزیون تجاری که بر ابعاد اقتصادی وکسب درامد متمرکز با تلویزیون خدمت عمومی که متمرکز بر ارزشهای فرهنگی جامعه و ارائه خدمت عمومی است در سازمان صداوسیما می باشد.
در نظام متکثر تلویزیونی و با ورود شبکه های خصوصی که بصورت طبیعی بر جنبه های سرگرم سازی ودرآمد زایی متمرکزند، صدا و سیما این امکان را می یابد که به نقش اصلی خود به عنوان یک رسانه خدمت عمومی بازگردد.
اگرچه برخی صاحب نظران آسیب های تاریخی فرهنگ جامعه ایران را بستر بروز این نقص کارکرد رسانه ای می دانند(نظری،1387، ص2) با این حال توانمندی های رسانه ای در انتقال فرهنگ واشاعه آن، رسانه را بعنوان مهمترین محور توسعه فرهنگی معرفی کرده است(اردلان، 1381،ص33).

مطلب مرتبط :   دانلود پایان نامه ارشد با موضوع نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری، بازده حقوق صاحبان سهام

4-3-5- کارکرد اجتماعی
همبستگی اجتماعی در جامعه متنوعی نظیر ایران، که از قومیتها واقلیتهای گوناگون تشکیل شده است تنها در بستر تکثر پدید می آید. در صورت عدم بها دادن به قومیتها واقلیتها واقشار اجتماعی، این گروههای اجتماعی به تهدیدی در جهت گسست اجتماعی تبدیل می گردند.
صداوسیما تا کنون عملکرد مناسبی در حوزه گروههای اجتماعی نداشته وبا وجود تاکید اصل 15 قانون اساسی بر قومیتها وهمچنین اصول در رابطه با اقلیتهای مذهبی ودینی قومیتها و اقلیتها همچنان با نسبت به عدم دسترسی خود به رادیو تلویزیون رسمی برای طرح دیگاههای خود معترضند وبه همین دلیل دهها شبکه ماهواره ای با محتوای قومی ویا اقلیتهای مذهبی برای مخاطب ایرانی راه اندازی گردیده است.
5-3-5- کارکرد اقتصادی
کارکرد اقتصادی رادیو تلویزیون در رابطه با تحریک مصرف از یکسو از طریق تبلیغات مستقیم وغیرمستقیم واز سوی دیگر تامین درامد برای این سازمان از مولفه ای مهم ارزیابی بشمار می آید.
هم اکنون و با وجود انحصار صداوسیما، تبلیغات این سازمان با انتقادات گوناگونی مواجه است. از یکسو استفاده صداسیما از تبلیغات غیرمستقیم ویا آگهی پنهان که در محتوای درونی برنامه های مختلف صداوسیما از آموزش آشپزی تا مجموعه های نمایشی انجام می شود از نظر برخی مصاحبه شوندگان مغایر با اصول حرفه ای حاکم بر رادیوتلویزیون در بسیار از جوامع توسعه یافته می باشد.
از جمله این موارد ممنوعیت صریح تبلیغات پنهان وغیرمستقیم در قانون تبلیغات تجاری کمیسیون مستقل تلویزیونی انگلستان می باشد (حسینی پاکدهی, 1382، 264).
در بعد دیگر، نرخ بالای تبلیغات تلویزیون سازمان صداوسیما که ناشی از ماهیت انحصاری آن می باشد موجب عدم امکان استفاده از تبلیغات برای بسیاری از بنگاههای اقتصادی کوچک ومتوسط گردیده است، هم اکنون نرخ تبلیغات تلویزیون شبکه های ماهواره ای از جمله شبکه های ماهواره ای متعلق به صداسیما نظیر آی فیلم، برابر با 12 دلار به ازای هرثانیه تبلیغ تلویزیون می باشد در حالیکه هزینه تبلیغات تلویزیونی در شبکه های داخلی معادل 70 تا 100 برابر این مبلغ می باشد، که توجیه اقتصادی تبلیغات تلویزیون را برای بسیاری از واحدهای اقتصادی غیرممکن می سازد و بخش عمده تبلیغات تلویزیونی را به واحدهای دولتی اقتصادی نظیر بانکها، کالاهای خارجی و یا صنایع خاص محدود می سازد در حالیکه تبلیغات حرفه ای وسالم تلویزیونی از مکانیزیمهای موثر در رونق اقتصادی وحمایت از تولیدات داخلی می باشد چرا که کالاهای خارجی به دلیل برخورداری از برند بین المللی از تبلیغات جهانی استفاده می کنند.
6-3-5- کارکرد ملی
بعد از جنگ جهانی دوم، نقش رسانه های در مولفه های ملی بویژه امنیت ملی ومنافع ملی بسیار برجسته شده است.
در طول چهار دهه جنگ سرد، تفوق رسانه ای غرب بربلوک شرق یکی از مولفه های مهم درشکست بلوک شرق و فروپاشی اتحاد جماهیر شوری محسوب می شد. رویکرد کنترلی ومحدود کننده رسانه ای مبتنی برانحصار دولتی و سانسور گسترده که از سوی سیبرت نظام رسانه ای توتالیتر نام گرفته بود برای بیش از چهل سال اعمال گردید اما نتیجه آن در برابر رویکرد باز ومتکثر نظام رسانه ای لیبرال نا امید کننده بود. توسعه رسانه ای جهت دار غرب موجب ریزش مخاطب واعتماد عمومی نسبت به رسانه های کمونیستی شد. نقش رادیو آزدی در فروپاشی دولتهای کمونیستی در دهه هشتاد میلادی تعیین کننده بود.
به نظر می رسد دولتهای غربی پس از مشاهده نتایج منفی فاجعه آمیز پروژه مک کارتی در دهه 1960 که به تفتیش عقاید و سانسور گسترده در رسانه ها وهنرمندان از بیم نفوذ عقاید کمونیسیتی در ایالات متحده انجامید وموجب انزوا، مهاجرت و آسیب دیدن بسیاری از چهره های فرهنگی هنری در ایالات متحده شد، به ناکارامدی رویکرد کنترلی ومحدود کننده پی برده واین رویکرد را با رویکرد متکثر اما جهت دار، در حوزه منافع وامینت ملی در دهه هفتاد وهشتاد جایگزین کردند اما مسئولان شوروی سابق وکشورهای اقماری آن تا زمان فروپاشی برحفظ نظام انحصاری رسانه ای ورویکرد کنترلی اصرار داشتند.
7-3-5- نتایج ارزیابی کارامدی نظامهای رادیو – تلویزیونی بر اساس کارکردها
براساس نتایج حاصل از بررسی کتابخانه ای، تحلیل سه سطحی دیدگاه های مصاحبه شوندگان در رابطه با کارایی نظام رادیو تلویزیونی فعلی مبتنی بر انحصار صداوسیما و نظام متکثر رادیو تلویزیونی و با استفاده از مقیاس 5درجه ای لیکرت نتایج حاصل بدست آمده است، بر اساس این نتایج متوسط کارکرد نظام فعلی رادیو تلویویونی در حوزه های شش گانه ضعیف ، اما متوسط ارزیابی نظام متکثر رادیو تلویزیونی در حوزه های شش گانه خوب ارزیابی می گردد:
نگاره 20 کارامدی نظام فعلی رادیو تلویزیون

مطلب مرتبط :   تحقیق رایگان با موضوع قانون مجازات اسلامی، جرایم مستوجب حد

نگاره 21 کارامدی نظام متکثر رادیو تلویزیونی

همانگونه که در دو نمودار فوق مشاهده می شود عملکرد نظام انحصاری در دو حوزه بسیار ضعیف و دردو حوزه ضعیف و در دوحوزه متوسط بوده است. اما عملکرد نظام متکثر رادیو تلویزیونی در دوحوزه عالی، در سه حوزه خوب ودر یک حوزه متوسط ارزیابی شده است.
4-5- الگوی مطلوب نظام رسانه ای
در مجموع می توان گفت که از تحلیل رابطه های سه نظام رسانه ای فعلی، خدمت عمومی و رادیو تلویزیون خصوصی مشخص می گردد که نظام فعلی به جز رابطه مناسب با نهاد قدرت حاکم، با سایر حوزه ها رابطه مناسبی ندارد و نظام خدمت عمومی و رادیو تلویزیون خصوصی نیز در تعدادی از حوزه ها دارای مزیت بالا و در سایر حوزه ها دارای مزیت نسبی در مقایسه با شرایط فعلی صداوسیما را دارا می باشند، از این رو ترکیبی از رادیو تلویزیون خدمت عمومی(حاصل از اصلاح صداوسیما) و شبکه های خصوصی می تواند بیشترین بهره وری را برای جامعه به همراه آورده وکارآمد ترین نظام رسانه ای تلقی گردند. چرا که در واقع این مدل (عمومی – خصوصی) مکمل یکدیگرند و در برخی حوزه ها نظیر ایدئولوژی، رسانه خدمت عمومی کاستی های رسانه خصوصی را جبران می کند و در حوزه های اقتصاد و مخاطب نیز رسانه خصوصی کمبودها و نیازهای برآورده نشده توسط رسانه خدمت عمومی را جبران می نماید.
نگاره 22 الگوی مطلوب نظام رسانه ای

5-5- پیشنهادات تحقیق
براساس نتایج این تحقیق، مسیرایجاد تکثر درنظام رادیوتلویزیونی ایران را می توان در قالب گزینه های ذیل ارائه کرد:
جدول 14 ارزیابی گزینه های مختلف ایجاد تکثر در نظام رادیو تلویزیونی
معایب
مزایا
گزینه های تاسیس تلویزیون خصوصی
کاهش جذابیت برای جلب مخاطب
عدم تامین منابع مالی جدید
عدم جذابیت چند صدایی
کاهش مانور و خلاقیت بخش خصوصی
کاهش قدرت رقابتی نسبت به ماهواره ها
عدم نیاز به سرمایه گذاری بخش خصوصی (افزایش متقاضی)

کاهش ریسک سیاسی برای نظام
عدم تزاحم بنیادی با صدا و سیما در فعالیت

شبکه تلویزیونی با صاحب امتیازی صدا و سیما یا نهادهای عمومی و تصدی بخش خصوصی(مسیر1)

کاهش جذابیت برای مخاطبان صدا و سیما و ماهواره ها
از دست دادن مزیت اصلی اطلاع رسانی و محدود شدن به جنبه سرگرمی
عدم امکان رقابت جدی در حوزه سرگرمی با ماهواره از نظر محدودیت ها و در حوزه تولید با صدا و سیما از نظر امکانات

کاهش حساسیت های امنیتی – سیاسی

عدم رقابت با کارکرد خبری صدا و سیما

شبکه تلویزیونی خصوصی بدون بخش خبری – سیاسی