عقاب، -، خورشید، شاهین، پرنده، اساطیر

» خدای خورشید و نماد روح بود ؛ این پرنده برای یونانیان و رومیان قاصد آپولو بود . در افسانه های بومیان آمریکا ، شاهین به سوختن خورشید کمک می کند و در آفرینش دوباره دنیا بعد از طوفان نوح نقش داشته است . عقاب و شاهین در استرالیا برای بومیان یک بت است . ( همان منبع ، 71 ) .
3 – 5 – 5 معانی سمبلیک عقاب :
آتش ، آزادی ، آرزو ، اعتقاد ، اقتدار ، الوهیت ، الهام ، امپراطوری ، بردباری ، بی پروایی ، پادشاهی ، پاکدامنی ، پرهیزگاری ، پیروزی ، تحمل ، جوانمردی ، حاصلخیزی ، حرص و طمع ، خود رائی ، رعد و برق ، سبعیت ، سرعت ، شورش ، شیطان ، صعود ، طوفان ، عظمت ، فراوانی ، فناناپذیری ، قدرت ، ناسازگاری .
3 – 5 – 6 معانی سمبلیک شاهین :
آتش ، باد ، تواضع و فروتنی ، حجب و حیا ، فناناپذیری ، طوفان ، خورشید ، فرمانبرداری . ( جابز ، 1370 ،72 ).
3 – 5 – 7 معانی سمبلیک قوش :
آتش ، پرنده شکاری ، پیروزی ، تیز هوشی ، جاودانگی ، حرص و طمع ، سرعت ، شکوه و جلال ، عظمت ، گوشتخواری . ( همان منبع ، 98 ) .
3 – 5 – 8 باورهای قومی و اساطیری عقاب :
صورت فلکی « نسر طائر »177 در آسمان جنوبی که به نام عقاب نیز خوانده می شود . به علت چنگالش ، در منطقه البروج آن را با خرچنگ – اصل هرج و مرج – و با عقرب – اصل بدی – و با پرنده « زو » 178 – دیو طوفان و خدمتگزار بیماری و پلیدی – یکی دانسته اند .
سلطان پرندگان . یگانه پرنده ای که قادر است به خورشید خیره شود ، کنایه از حقیر شمردن عظمت دنیا . پرنده شکاری ؛ دشمن مار و ماهی .
– در فراماسونری ، نشان عضوی که به درجه « نایت تمپلار » 179 ، نایل شده باشد .
در نشان های نجابت خانوادگی ، علامت فرد مغرور ، مرد عمل ، موقعیت رفیع ؛ همچنین تمایلات جنگی ، خردمندی ، زود فهمی .
– در یک افسانه قرون وسطی ، عقابیپیر به سوی فضای آتشین خورشید پرواز می کند ، پرهایش می سوزد و به درون چشمه آبی سقوط می کند و جوانی اش دوباره به او بازگردانده می شود ؛ از این رو سمبل تجدید حیات جسمی و روحی .
– نشان کشور ایتالیا ، ایالت متحده ، پرچم ارتش روم ، قسطنطنیه ، ر می سی سی پی .
– در بین سرخپوستان ، عقاب همان مرغ افسانه ای رعد و خدای بزرگ می باشد .
– در سنت مسیحی ، نمونه رستگاری . صفت « قدیس یوحنا » 180 ، چونکه او ( یوحنا ) مبلغی بود که به عرش عروج کرد تا با چشمان مشتاق به نور حقیقت لایتغیر خیره شود . همچنین ، نشانه سرور و رهبر سپاه فرشتگان آسمانی ، روح هفتگانه . – در اساطیر یونان ، هنگامی که « زئوس » 181 خود را از « کرونوس » 182 مخفی می نمود ، عقاب برایش شراب « نکتار » 183 می آورد . نشانگر « زئوس » 184 . مرکب 185 ، نشان « تروائی ها » 186 .
– در ایران ، شکلی از خدای طوفان که روی درخت « گئوکرن » 187 سکنی دارد . علامت امپراطوری ایران .
– در ژاپن ، سمبل بی باکی ، جسارت . یکی از اشکال بودا .
– در افسانه نروژی ، مظهر باد ، شکلی که « اودین » 188 به سوی اقلیم خدایان پرواز نمود .
– در سومر ، عقاب ارواح را به عالم اموات منتقل می کرد . عقاب همچنین مظهر خورشید محسوب می شد ، ازاین رو برخورد ابر با خورشید را ستیز میان عقاب و مار می دانستند . یکی از صور « زو » 189 یا پرنده طوفان عقابی است با پنجه های سبعانه که مقهور190 خدای خورشید یا 191 گشته است .
– علامت حزب جمهوری خواه آمریکا که روی اوراق رأی گیری چاپ می شود . در ارتش ، نشان سرهنگ آمریکایی .
– در اساطیر روم ، وجهی از « ژوپیتر » 192 .
– در مصر باستان سمبل روح بزرگ .
– در نزد عبریان کهن ، دلسوزی و دقت نظر عقاب در آموختن پرواز به بچه هایش مثالی بود از عنایت خداوند در مراقبت از قوم بین اسرائیل .
– در هند ، صفت ایزدان آتش ، فراوانی ، مرگ .
– در افسانه های هند و اروپایی ، آورنده آتش ( برق ) از آسمان به زمین .
پیکره هایی با سر عقاب : چیرگی عقل بر زور .
سنگهای عقاب : در بریتانیا و سایر جاها سنگهای داخا آشیانه عقاب را به عنوان نوعی طلسم تولد به کار می بردند .
عصای سلطنتی با پر عقاب : در هند ، علامت مادر زمین .
عقاب بالدار : علامت « قدیس یوحنا » 193 .
عقاب با سر شیر : ستیز بین تاریکی یا دنیای اسفل ( شیر ) و روشنایی یا الوهیت ( عقاب ) .
عقاب پیر : روح تطهیر نشده ، شخص پیر .
عقاب در حال بال زدن : در مسیحیت ، نشانه عهد و پیمان .
عقاب در حال کشتن مار یا خرگوش : در اساطیر یونان پیروزی « زئوس » 194 بر دشمنانش ؛ غلبه نور بر تاریکی ؛ نشانه یک پیروزی بزرگ بر مغلوب حقیر .
عقاب دو سر : دانش بی انتها ، قدرت خلاقه . در مسیحیت ، روح القدس ، علامت پیوستن به امپراطوری مقدس روم به ترتیب زیر : عقاب آلمان با سر چرخیده به سمت چپ ، عقاب رومی با سر چرخیده به طرف راست .
عقاب طلایی : با بالهای گسترده یاد آور جنگهای صلیبی ، علامت پیشین پادشاهی کهن بابل ، شرق و مصر .
عقاب و شمشر آتشین : در فراماسونری ، نشان نقره ای مربوط به 195 عقاب – قوش : علامت « هوروس » 196
خدای مصری .
عقاب و کاکتوس : علامت جمهوری جدید مکزیک .
کوه عقاب : در اعتقادات بودایی – ژاپنی ، کوهی در هندوستان محل دعا و نیایش بودا .
تعبیر خواب : خوشبختی ؛ ( عقاب زخمی ) از دست دادن پول ؛ ( عقاب مرده ) خرابه ها . ( همان منبع ، 81 – 83 ) .
3 – 5 – 9 باورهای قومی و اساطیری شاهین :
پرنده خوش شگون ؛ شکاری بی رحم . پرنده ای که همیشه به مبدأ باز می گردد . در نشان های نجابت خانوادگی ، علامت فرد حریص و مشتاق به موضع های مورد علاقه اش .
– در بین سرخپوستان ، پیک خدای خدایان .
– در فرهنگ مسیحی ، شاهین تربیت شده نماینده انسان مقدس و شاهین وحشی ، نماینده انسان شریر به شمار می رفته .
علامت مشتری ، نهمین ماه منطقه البروج به نشانه خشکی و گرمی .
– در اساطیر ایران ، دشمن مار ، شاهین با بالهایش مار را از پای در می آورد .
– در ژاپن به نام « تاکا »197 به مفهوم بخشندگی ، پیروزی .
پرهای شاهین : بلندی ، تیز پروازی ، در اساطیر اسکاندیناوی منتسب به « فره یا » 198 الهه عشق و باروری و « فری گا » 199 ملکه خدایان .
پنج شاهین : در نزد اهالی پرو ، مظهر « پاریاکاکا » 200 خالق کل . چهار برادرش به منزله باد هستند . ( همان منبع ، 72 ) .
3 – 5 – 10 باورهای قومی و اساطیری قوش :
در اساطیر ، تجسمی از پرنده ابر ، باد ، خورشید و طوفان .
– پرنده ای که آب نمی نوشد و بر سایر پرندگان غلبه می کند ، سمبل خون ؛ پرنده ای که به مکانهای دور از دسترس آدمیان پرواز می کند ، سمبل روحی که به بهشت می رود ، پرنده ای که به طور مستقیم پرواز می کند ، سمبل افراشتگی و تواضع ؛ پرنده ای که عمرش طولانی است ، سمبل الوهیت . همچنین ، سمبل افکار بلند ، شکاف دهنده ، ویران کننده ، یغماگر . به طور مجازی ، فردی که طفیلی وار زندگی می کند ، کسی که چیزی را می قاپد .
– در اساطیر « ازتک » 201 ، پیک خدایان .
– در اساطیر مردم « برنئو » 202 ، پرنده ای که از حوادث آینده آگاه است .
– در اساطیر « باریات » 203 ، قوش راز ساختن آتش را از جوجه تیغی ، که کاشف آن بود ، دزدید و در اختیار خدایان گذارد و خدایان نیز آن را به انسان آموختند .
– در مسیحیت : نشانه روح القدس .
– در مصر : سمبل اصل مردانگی ، روح ، قدرت . پرنده مقدس خورشید . علامتی در خط تصویری هیروگلیف برای خدایان . نماینده باد شرق ، که گاهی با چهار سر به معنی چهار جهت باد نشان داده شده است . پرنده خاص« ابوالهول» 204 .
– در اساطیر یونان : پرنده خاص « آپولو » و « هرا » .
– نزد عبریان قدیم ، به خاطر مهاجرتش ، تصویری از مال اندیشی خردمندانه خالق بزرگ .
– در اساطیر هند : پرنده حامل گیاه مقدس « سوما » 205 .
قوش در حال پرواز : به معنی رمز مذهبی و سمبل سلطنت .
قوش روی شیر : در مصر ، علامت توانایی و قدرت خورشید .
قوش زرین : رب النوع خورشید . ( همان منبع ، 98 ) .
قلمرو عقاب قله کوهستانهاست و از این کاخ مرتفع است که با نگاه تحقیر آمیز به پرندگان و چرندگان دشت و صحرا می نگرد و صید خور را از میان آنها انتخاب می کند . او همه گوشه و کنارهای قلمرو خود را وجب به وجب می شناسد و عقل و درایتش چندان است که سعی می کند پرندگان صحرا را بیهوده نترساند و فراری ندهد . عقاب بر خلاف انسان هرگز بیهوده برای تفریح به شکار نمی پردازد وانگهی می تواند پانزده روز تمام گرسنگی را تحمل کند . هنگامیکه می خواهد پرواز کند و از اعماق دره ، پرنده یا حیوانی را به چنگال خود بگیرد ، خط سیر او چنان حساب شده است که هرگز اشتباه نمی کند . حتی شدیدترین طوفان ، باد و بارانها نیز نمی تواند مانع پرواز او شود و یا اندکی خط سیرش را تغییر دهد . گویی قوی ترین رادارهای جهان عقاب را به هنگام پرواز راهنمایی می کنند . در زمستان از گوشت یخ زده تغذیه می کند . بدین ترتیب که در پاییز گوشت صیدهای خود را بر فراز قله های بلند و به زیر برف و یخ پنهان می کند .
عقاب برای انتخاب بهترین محل آشیانه اش گاهی هفته ها بدون احساس خستگی همه قله های کوهستان را می گردد ، موقعیت این آشیانه باید چنان باشد که از آن محل بتواند همه دشت و جلگه را ببیند . او معمولاً بیش از یک آشیانه دارد که با یکدیگر چندان فاصله ای ندارند و خانه ها را طوری می سازد که از دریچه هر کدام آشیانه های دیگر نیز دیده می شود .
عقاب از جوجه هایش دقیقاً پرستاری می کند و چون آفتاب جوجه هایش را می کشد ، اغلب آشیانه را بر فراز قله ای که کمتر از 2000 متر ارتفاع ندارد می سازد . او بچه ها را از سرما محافظت نمی کند بلکه گاه به زور آنها را بر روی برف و یخ کوهستان می راند تا آسیب پذیر بار نیاید و مبارزه با سرما را فرا گیرند .
هنگامیکه احساس کند آشیانه او را بیگانه کشف کرده است ، در شبی تاریک جوجه ها و تخم های خود را مخفیانه به آشیانه دیگر منتقل می کند و با این عمل هوش و شعور خود را ثابت می نماید . ( محمودی ، 1352 ، 178 ) .
عقاب نماد خورشید است . بعضی از سر ستون های تخت جمشید عقاب دارد . بازی بین گاو و عقاب ، یا گاو و شیر ، بازی ماه و خورشید است . ( گاو مظهر ماه است ) . ( بهار ، 1376 ، 257 ) .
عقاب وابسته به خدایان زمین و آسمان از روزگاران کهن است . عقابی با سر شیر ، که معمولاً به نام سومری آن ، یعنی « ایمدوگود »206 معروف بود [ سومری حدود 2900- 2460 قبل از میلاد ] ، مظهر« نین گیرسو »207 ، نماد کشاورزی به شمار می رفت و آورنده باران بود . ( شخم ) . عقاب و مار در حال نبرد ، که نماد کشمکش خدایان آسمان و زمین بود ، نیز اصل و منشاء سومری داشت . عقاب وارد اسطوره های یونانی و هندویی در متنهای گوناگون شد : نقاشیهای روی ظروف یونانی ، زئوس / ژوپیتر ، خدای آسمان را ( که عقاب نزد او مقدس بود ) ، نشان می داد که به تیفون208 ، هیولای مار شکل ، به وسیله آذرخش حمله می کرد . در هنر هندی ، گارودا 209 ، عقاب – خورشید و مَرکب ویشنو ، با کالیا 210 ، مار بدی می جنگید . در هنر تدفینی رومی ها ، عقاب همراه روان بود و آن را به آسمان می برد و گاهی تاج جاودانی را در نوک خود داشت . افسانه گنی مد 211 ، که به وسیله عقاب زئوس به اولمپ 212 برده شد ، همان نماد گرایی را داشت . در مراسم تجلیل امپراتوران روم ، که آن ها را تا به پایه خدایی می رساندند ، عقابی را رها می کردند که روان او را به آسمان می برد . بر روی پرچهمای ارتش روم ، عقاب ، نماد نیرو و پیروزی بود . عقاب دو سر ، که برای نخستین بار بر روی نقوشی برجسته هیتیایی213 و سکه های هندی دیده شده و در طی جنگ های صلیبی به اروپا راه یافت ، دارای معنا و مفهومی نامعین است . شاید نتیجه تلفیق جفتهای پرندگان به عنوان نقشمایه تزیینی در جواهر سازی بود ، و در آغاز ، جنبه نمادین نداشت . در هنر عیسوی ، عقاب ، نماد صعود مسیح به آسمان است ( قرون وسطایی ) و یکی از جانوران مجعول کتاب مکاشفات یوحنّا بود . در تمثیلات دوره رنسانس ، عقاب ، نشان بینایی و یکی از پنج حس و نیز نشان غرور ، یکی از هفت گناه بزرگ است . ( نبرد ) . ( هال ، 1387 ، 68 ) .
– شاهین : شمسی ؛ نماد همه ایزدان آسمان ؛ خورشید نیمروزی ؛ اصل روحانی ؛ معراج ؛ وارد غیبی ؛ رهایی از بند ؛ پیروزی ؛ تکبر ؛ درون نگری ؛ تجلیل در حد خدایی ؛ سلطنت ؛ اقتدار ؛ قدرت ؛ رفعت ؛ عنصر هوا . می پنداشتند می تواند تا خورشید پرواز کند و بدون توقف به آن خیره شود و با خورشید یک گردد ، شاهین مظهر اصل روحانی در انسان است که می تواند به سوی آسمانها اوج گیرد . شاهین دو سر نشانه ایزدان دو قلو است ، همینطور مظهر دانای کل یا نیروی مضاعف نیز هست . پیروزی شاهین در ستیز میان شاهین و گاو نر یا شاهین و شیر به معنی پیروزی روح یا عقل بر جسم است .
ستیز میان شاهین و مار یا شاهینی که در چنگالهایش ماری نگه داشته است . مظهر پیروزی روحانی است ، شاهین نماد نیروهای آسمانی خیر و مار مظهر شرّ یا نیروهای جهان زیرین هستند ؛ شاهین مظهر نور غیر مرئی و مار تاریکی نامرئی است ؛ آنها با هم نمایانگر تمامیت ، وحدت کیهانی و وحدت روح و ماده هستند . شاهین روی ستون علامت مشخصه ایزدان خورشید در نقش خورشید پیروزگر214 ، غالب بر تاریکی است .
آزتکی : نیروی آسمانی ؛ آسمان درخشان ؛ خورشید طالع بلعنده مارِ
]]>