د
91/82 j-m
71/87 b-f
50/11 d-g
29/10 f-i
14/0 b
11/0 bc
32/0 bc
28/0 bc
4/2
سهند
54/78 m-p
23/71 m-q
76/10 h-k
57/7 p-s
11/0 c
11/0 bc
24/0 cd
21/0 c
6/3
سهند
70/73 p-s
33/71 m-q
90/9 h-l
70/5 u-w
11/0 c
06/0 d
20/0 cd
14/0 d
8/4
سهند
37/77 o-r
2/68 n-p
62/15 ab
65/13 b
20/0 a
20/0 a
41/0 ab
44/0 a

پایه Gf677
30/77 o-r
33/67 o-r
49/15 ab
73/13 b
20/0 a
20/0 a
40/0 ab
45/0 a
2/1
پایه Gf677
61/66 st
86/66 o-r
38/12 b-e
55/13 bc
19/0 a
20/0 a
33/0 bc
44/0 a
4/2
پایه Gf677
34/70 q-t
92/64 qr
93/11 d-g
01/11 e-h
15/0 b
15/0 b
28/0 c
31/0 b
6/3
پایه Gf677
60/60 t
41/59 r
25/7 r-u
08/8 n-q
12/0 bc
12/0 b
18/0 d
21/0 c
8/4
پایه Gf677
جدول 3-4- اثر شوری بر برخی از صفات رشدی ژنوتیپهای بادام و پایه GF677
میانگینهایی که در هر ستون و برای هر صفت دارای حروف متفاوت هستند، بر اساس آزمون دانکن در سطح احتمال 1% اختلاف معنیدار با یکدیگر دارند.
3-2-ارزیابی برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر صفات فیزیولوژیک
3-2-1-اثر تیمار شوری بر تغییرات کلروفیل فلورسانس
3-2-1-1-برهمکنش تیمار شوری و ژنوتیپ بر تغییرات کلروفیل فلورسانس
نتایج تجزیه واریانس دادهها نشان داد، برهمکنش شوری و ژنوتیپ بر مقدار فلورسانس حداقل، فلورسانس حداکثر، فلورسانس متغیر و نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر در برگهای بالایی و پایینی در سطح 1%، معنیدار شد (جدول 3-5).
بر اساس نتایج حاصل از این تحقیق، در ژنوتیپهای بررسی شده، با افزایش شوری، میزان فلورسانس حداقل در برگهای بالایی و پایینی به طور معنیداری افزایش یافت. بیشترین میزان فلورسانس حداقل، در تمامی ژنوتیپها در تیمار 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد. در سطوح مختلف اعمال تیمار شوری آب آبیاری، بین ژنوتیپهای مورد آزمایش، از نظر میزان فلورسانس حداقل در برگهای بالایی و پایینی اختلاف معنیداری وجود داشت. کمترین میزان فلورسانس حداقل، در برگهای بالایی در گیاهان شاهد ژنوتیپ 25-1 و رقم نانپاریل و بیشترین میزان آن، به ترتیب در برگهای بالایی پایه GF677 و رقم سهند که تحت تیمار 8/4 گرم در لیتر شوری قرار داشتند، مشاهده شد. در برگهای پایینی، کمترین میزان فلورسانس حداقل، به ترتیب در گیاهان شاهد رقم تونو و ژنوتیپ 40-13، مشاهده شد. همچنین بیشترین میزان فلورسانس حداقل، در برگهای پایینی پایه GF677 و بعد از آن در رقم مامایی همان تیمار، مشاهده شد (جدول 3-5).
با توجه به اطلاعات حاصل از تحقیق حاضر، میزان فلورسانس حداکثر، در ژنوتیپهای بررسی شده، با افزایش سطوح شوری در برگهای بالایی و پایینی به طور معنیداری کاهش یافت. بیشترین میزان فلورسانس حداکثر، در بین تمام ژنوتیپهای مورد مطالعه، در گیاهان شاهد مشاهده شد. کمترین میزان فلورسانس حداکثر، در برگهای بالایی به ترتیب با تیمار 8/4 گرم در لیتر در رقم سهند (44/489)، پایه GF677 (44/545)، ژنوتیپ 16-1 (00/607) و رقم مامایی (44/610) مشاهده شد (جدول 3-5). در برگهای پایینی، کمترین میزان فلورسانس حداکثر، به ترتیب در رقم سهند ( 55/383)، رقم تونو (78/499)، پایه GF677 (67/513)، ژنوتیپ 16-1 (33/518) و رقم مامایی (11/523)، تحت تیمار شوری 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد. این نتایج نشان داد که میزان فلورسانس حداکثر، در برگهای پایینی در تمام ژنوتیپها، کمتر از برگهای بالایی است. این وضعیت احتمالا ناشی از تاثیر تنش شوری در برگ های پایینی گیاه است. با افزایش غلظت شوری، میزان کاهش فلورسانس حداکثر، در برگهای پایینی نسبت به برگهای بالایی در برخی از ارقام و ژنوتیپهای بررسی شده مانند تونو، مامایی، سهند، 40-13، 16-1، با شدت بسیار بیشتری رخ داده است که نشان میدهد با وجود اینکه این ارقام و ژنوتیپها تحت تنش می باشند ولی میزان تنش در قسمتهای پایینی گیاه از قسمت بالایی آن بیشتر است در حالی که در برخی از ارقام مانند شاهرود 12، شکوفه، A200، نانپاریل و ژنوتیپ 25-1 تفاوت چندانی بین میزان کاهش فلورسانس حداکثر، در برگهای پایینی و بالایی دیده نمی شود و تقریبأ میزان تنش وارد شده به این گیاهان در قسمت بالا و پایین گیاه یکسان بوده است (جدول 3-5). فلورسانس متغیر در برگهای بالایی و پایینی با افزایش غلظت شوری در تمام ژنوتیپهای مورد مطالعه، به طور معنیداری کاهش یافت. کمترین میزان فلورسانس متغیر، تحت تاثیر تیمار شوری 8/4 گرم در لیتر، مشاهده شد. این کاهش در بین ژنوتیپ های مورد مطالعه معنیدار بود. بر طبق نتایج به دست آمده، رقم شکوفه که در برگهای بالایی و پایینی، بیشترین میزان فلوسانس حداکثر را در تیمارهای شاهد و 2/1 گرم در لیتر به خود اختصاص داده بود، بیشترین میزان فلورسانس متغیر را نیز تحت این دو تیمار دارا بود (جدول 3-5). کمترین میزان دامنه فلورسانس در برگهای بالایی به ترتیب در رقم سهند، پایه GF677، ژنوتیپ 16-1، رقمهای مامایی و تونو که با تیمار 8/4 گرم در لیتر، آبیاری شده بودند، مشاهد شد در حالی که کمترین میزان دامنه فلورسانس در برگهای پایینی به ترتیب در رقم سهند، پایه GF677، رقمهای تونو، مامایی و ژنوتیپهای 16-1 و 40-13 و با همان تیمار، مشاهده شد. مقایسه میانگینها نشان داد که میزان فلورسانس متغیر در برگهای پایینی در تمام سطوح اعمال تیمار شوری و در تمامی ژنوتیپها، کمتر از برگهای بالایی بود. این وضعیت احتمالا به دلیل سن بیشتر برگهای قسمت پایینی گیاه و در نتیجه کاهش کارایی فتوسیستم نوری آن نسبت به برگهای بالایی (برگهای توسعه یافته از گرههای 4 و 5 گیاه) می باشد. این نتایج با نتایج رنجبر و همکاران [2006]، مطابقت داشت. آنها اثر تنش شوری کلرید سدیم در چهار سطح (3/0، 5/0، 7/0 و 1 زیمنس بر متر مربع) را بر تغییرات کلروفیل فلورسانس دانهالهای یک ساله بادام شیرین بررسی و گزارش کردند که با افزایش مدت زمان اعمال تنش شوری، میزان فلورسانس متغیر کاهش یافت. آنها علت کاهش نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر را به دلیل تاثیر تنش شوری بر محدودیت کارایی دستگاه فتوسنتز بیان کردهاند.
نتایج مقایسه میانگین دادهها در برگهای بالایی و پایینی نشان داد که نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر (Fv/Fm)، در تمامی ژنوتیپهای مورد مطالعه، با اعمال تنش شوری و افزایش غلظت آن به طور معنیداری کاهش یافت. در سطوح مختلف اعمال تیمار شوری آب آبیاری، بین ژنوتیپهای مورد آزمایش، از نظر نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر، در برگهای بالایی و پایینی اختلاف معنیداری وجود داشت. نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر، در برگهای بالایی و پایینی در گیاهان شاهد ژنوتیپهای بررسی شده در حدود 82/0 تا 83/0 بود که نشان دهنده وجود شرایط محیطی ایده آل و فاقد تنش برای رشد تمامی ژنوتیپها در کل دوره آزمایشی بود. در بسیاری از گونههای گیاهی زمانی که نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر (Fv/Fm)، در حد 83/0 باشد، به این مفهوم است که تنشی برگیاه وارد نشده است و لذا مقادیر کمتر، حاکی از وجود تنش در گیاهان است [Maxwell and Johnson, 2000].
با توجه به تغییرات نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر (Fv/Fm) ، در برگهای بالایی و پایینی، شدت تنش وارده به رقم سهند بیش از سایر ژنوتیپها بود. لذا حساسیت این رقم به تنش شوری با غلظتهای 6/3 و 8/4 گرم در لیتر بیشتر از سایر ژنوتیپها بوده است. در نقطه مقابل، رقم شاهرود 12، به میزان کمتری دچار آسیب شد. به عبارتی دیگر، نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر در این رقم، کمترین کاهش را نشان داد. نتایج به دست آمده از این بخش با نتایج حاصل از بررسی صفات مورفولوژیک مطابقت داشت. نتایج حاصل از بررسی صفات مورفولوژیک و میزان آسیب های ظاهری گیاهان نشان داده بود که رقم شاهرود 12، دارای وضعیت مطلوبتری نسبت به سایر ارقام و ژنوتیپهای بررسی شده در این تحقیق بود و بعد از آن رقمهای شکوفه و ژنوتیپ 25-1 قرار گرفتند. کمترین میزان رشد در شرایط اعمال تنش شوری و بیشترین میزان آسیبهای ظاهری به ترتیب در پایه GF677 ، رقم سهند و بعد از آنها در ژنوتیپ 16-1، مشاهده شده بود.

مطلب مرتبط :  

جدول 3-5-برهمکنش تیمار شوری و ژنوتیپ بر میزان فلورسانس حداقل، حداکثر، متغیر و متغیر به حداکثر در برگهای بالایی و پایینی
نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر در برگ های پایینی (Fv/Fm)
دامنه فلورسانس در برگ های پایینی (Fv)
فلورسانس حداکثر در برگ های پایینی (Fm)
فلورسانس حداقل در برگ های پایینی (Fo)
نسبت فلورسانس متغیر به فلورسانس حداکثر در برگ های بالایی
(Fv/Fm)
دامنه فلورسانس در برگهای بالایی(Fv)
فلورسانس حداکثر در برگ های بالایی (Fm)
فلورسانس حداقل در برگ های بالایی(Fo)
سطوح شوری
(گرم در لیتر)
ژنوتیپ
0001
0001
0001
0001
0001
0001
0001
0001

Pr F
826/0 a
22/623b-e
89/753d-g
67/130wx
821/0 ab
67/621 g-j
56/756e-h
88/134 w

25-1
818/0 ab
89/582 g-j
22/712 i-l
33/129 wx
805/0 a-c
00/585m-p
78/726 h-k
77/141r-t
2/1
25-1
808/0 a-c
00/571 i-l
44/706 j-m
44/135 t-v
802/0 a-d
78/592m-p
67/738 g-j
89/145m-q
4/2
25-1
800/0 a-d
22/555k-n
11/694k-n
89/138 q-t
798/0 a-d
00/578m-p
22/724 i-l
22/146m-p
6/3
25-1
790/0 b-e
1/538 m-p
55/680m-p
44/142 n-p
791/0 b-e
11/565q-t
78/713k-n
67/148j-m
8/4
25-1
812/0 a-c
33/621 c-f
67/764 b-e
33/143 n-p
809/0 a-c
11/607i-l
33/750 e-h
22/143 q-s

مامایی
805/0 a-c
33/613 d-g
33/761 d-f
00/148h-k
803/0 a-d
22/602 j-m
11/750 e-h
89/147k-o
2/1
مامایی
797/0 a-d
00/599 d-g
00/751 d-g
00/152 gh
794/0 b-e
00/586 m-p
78/737 g-j
78/151h-j
4/2
مامایی
769/0 d-f
0/540 l-o
89/701 j-m
89/161 d
788/0 b-e
67/569 o-r
33/722 j-m
67/152 hi
6/3
مامایی
659/0 j
22/356 v
11/523 v
89/166 c
728/0 gh
89/451 yz
44/610 r
55/158 de
8/4
مامایی
819/0 ab
77/578 h-k
00/707 j-m
22/128 x
817/0 ab
44/651 d-g
77/796 c-f
33/145m-p

40-13
820/0 ab
22/581 g-j
33/708 j-m
11/127 xy
820/0 ab
00/664 d-f
22/809 b-e
22/145m-p
2/1
40-13
796/0 a-d
22/531n-q
22/667 o-r
00/136 t-v
801/0 a-d
55/609 h-k
55/760 e-h
00/151 i-k
4/2
40-13
775/0 c-e
11/503 s
33/648 rs
22/145k-n
787/0 b-e
33/584 m-p
33/741 f-i
00/157 e-g
6/3
40-13
725/0 gh
55/427 tu
55/578 tu
00/151 g-i
760/0 e-g
67/519 v-x
44/681 o-q
78/161 cd
8/4
40-13
818/0 ab
22/585 f-i
78/715 h-k
55/130 wx
814/0 a-c
67/613 h-k
00/754 e-h
33/140 t-v

16-1
807/0 a-c
67/556k-n
00/690 l-o
33/133 vw
805/0 a-c
11/584 m-p
33/725 e-h
22/141 s-u
2/1
16-1
787/0 b-e
89/512k-n
67/651 qr
77/138 q-s
788/0 b-e
89/543 u-w
44/690 i-l
55/146 m-p
4/2
16-1
744/0 f-h
11/444 tu
44/591 tu
33/147 i-l
762/0 e-g
00/508 w
44/663 p-r
44/155 f-h
6/3
16-1
673/0 j
78/364 v
33/518 v
55/153 fg
713/0 h
33/446 y
00/607 r
67/160 c-e
8/4
16-1
830/0 a
22/614 d-g
00/740 e-h
78/125 z
831/0 a
67/712 a-c
88/856 a-c
22/144 o-r

تونو
817/0 ab
11/591 e-h
00/723 f-i
88/131 wx
821/0 ab
22/669 de
88/814 b-e
67/145m-p
2/1
تونو
81/0 a-c
89/565 j-m
89/697 j-m
00/132 v-x
813/0 a-c
89/645 d-g
22/794 c-f
33/148 k-n
4/2
تونو
789/0 b-e
22/513 rs
11/649 rs
89/135 t-v
795/0 a-d
89/598k-o
11/753 e-h
22/154 g-i
6/3
تونو
689/0 ij
11/350 v
78/499 v
67/149 g-j
750/0 fg
22/491 wx
00/652 qr
77/160 c-e
8/4
تونو
814/0 a-c
78/624 a-d
67/767 a-d
88/142n-q
814/0 a-c
67/637 e-h
67/783 d-f
00/146m-q

شاهرود 12
798/0 a-d
11/582 g-j
00/730 e-h
88/147 h-k
798/0 a-d
00/596 l-o
67/746 e-h
67/150 i-k
2/1
شاهرود 12
787/0 b-e
22/565 j-m
33/718 g-j
11/153 fg
790/0 b-e
00/577 n-q
78/730 h-k
78/153 g-i
4/2
شاهرود 12
777/0 c-e
44/551k-n
22/710 j-m
77/158 de
782/0 c-f
77/562 r-u
55/719k-m
78/156 e-g
6/3
شاهرود 12
769/0 d-f
22/535n-q
33/696 k-n
11/161 d
776/0 c-f
55/551 t-v
89/710l-o
33/159 c-e
8/4
شاهرود 12
817/0 ab
55/584 f-i
78/715 h-k
22/131 wx
816/0 ab
66/615 h-k
67/754 e-h
00/139 uv

A200
807/0 a-c
78/582 f-i
89/721 f-i
11/139 q-t
806/0 a-c
55/609 h-k
89/755 e-h
33/146 m-p
2/1
A200
802/0 a-d
22/568 i-l
55/708 j-m
33/140 p-s
801/0 a-d
33/600 j-m
33/749 e-h
00/149 j-l
4/2
A200
780/0 c-e
67/516 q-s
11/662 p-r
44/145 j-m
789/0 b-e
78/576 n-q
89/730 h-k
11/154 g-i
6/3
A200
755/0 e-g
11/465 t
55/614 st
44/149 g-j
776/0 c-f
22/551 t-v
89/709l-o
67/158

مطلب مرتبط :   اطاعت، اجماع، فرماندهان، اولوا‌الأمر، حصر، سلاطین