معاهدات دو جانبه داریم ولی اهمیت سیاسی ایشان کمتر از حزب المستقبل و حزب سوسیالیست ترقیخواه می باشد و این به جهت وسعت نیروی مردمی ایشان است. اکنون برنامه دایمی حزب الله همبستگی همیشگی با هر گروه و حزب سیاسی با قطع نظر از مذهب و انتساب طائفه ای آنها، که با حزب الله در مسئله محوری مبارزه با اسرائیل و استقلال لبنان مشترک باشد، می باشد.
شاکر: آیا حزب الله در برنامه های تقریبی خود نقطه مقابلی از گروه های شیعی دارد؟ یعنی احزاب یا گروه ها و یا اشخاصی از شیعیان در لبنان، بر علیه برنامه های تقریبی حزب الله فعالیت دارند؟
شیخ نعیم قاسم: به صورت کلی شیعیان از حزب الله و حرکت أمل بیشترین تاثیرپذیری را دارند و شیعیان حامی و طرفدار حزب الله و حرکت أمل در لبنان، 95 در صد از شیعیان لبنان را تشکیل می دهند و این موضوع در انتخابات پارلمانی ثابت شد و حزب الله و حرکت أمل 95 درصد از آرا را به دست آورد، یعنی در لبنان 4 یا 5 درصد از شیعیان وجود دارند که سمت و سویی غیر از حزب الله و أمل دارند و حامی احزاب سیاسی دیگری هستند و ایشان تاثیرگذاری ندارند در صحنه سیاسی لبنان و جو حاکم در مباحث تقریبی لبنان با حزب الله و حرکت أمل است و حزب الله و حرکت أمل در قضیه نقریب و وحدت اسلامی بر دیگران غالب هستند و صحنه سیاسی مذهبی لبنان جایی برای این گروه ها ندارد.
شاکر: نقش جمهوری اسلامی ایران را در وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی در لبنان چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا حضرتعالی نقطه ای منفی و حرکتی که مانع تقریب باشد، از سوی جمهوری اسلامی ایران در راستای وحدت اسلامی در لبنان سراغ دارید؟
شیخ نعیم قاسم: دعوت وحدت و تقریب مذاهب اسلامی به صورت فعال و عملی از ناحیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد که با دعوت به کنفرانس های بزرگ و تاثیر گذار شروع شد که آرا و اندیشه های اندیشمندان و علمای شیعه و سنی را از جای جای عالم اسلامی نزدیک کرد. اکنون اگر پرسیده شود که پیشگام وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی کیست، انظار به سوی جمهوری اسلامی ایران روانه می شود و این به جهت اهتمام عظیم جمهوری اسلامی ایران به مساله وحدت و تقریب مذاهب است و هیچ حکومت و دولت اسلامی در عالم وجود ندارد که به مساله وحدت و تقریب و لو در مناسبات مختلف، اهتمام داشته باشد هر چند که تعدادی از علمای شیعه و سنی خصوصا از قاهره و نجف اشرف و قم، در راه وحدت اسلامی و تقریب مذاهب، قدم برداشتند ولی این فعالیت ها از سوی اشخاص و افراد بوده و ایشان حاکم هیچ کشوری نبوده اند و در واقع این ندای وحدت از سوی حکومت و دولتی نبوده است و تنها حکومت و دولت اسلامی که به گرمی وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی را مطرح کرده و حمایت می کند، جمهوری اسلامی ایران است و طبیعی است که این حرکت جمهوری اسلامی ایران تاثیر و انعکاس مثبتی در لبنان داشته باشد چرا که حزب الله که در لبنان تاثیرگذار است، از جمهوری اسلامی ایران الگوبرداری می کند و روش و منهج جمهوری اسلامی ایران را در پیش گرفته است و ملاحظه کرده ایم که جمهوری اسلامی ایران همواره با آغوش باز از قوای لبنان استقبال کرده است و با همه آنها همکاری و رابطه مستقیم داشته است و این رابطه از طریق حزب الله نبوده است. تلاش جمهوری اسلامی ایران در وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی در لبنان به صورت آشکار واضح، بروز کرده است و این بروز و نمود وحدت در سطح عالمان بیشتر و بهتر بوده است چرا که ایشان همواره بر جمع علما و اندیشمندان حریص بوده اند و این جمع علما واندیشمندان لبنانی در مرکز تجمع علمای مسلمین، جلوه گر شده است. تصویر جمهوری اسلامی ایران در رابطه با وحدت اسلامی، تصویر مثبتی بوده و هست و فکر نمی کنم تصویر منفی داشته باشد و البته ممکن است کسانی بخواهند جای جمهوری اسلامی ایران را در لبنان پر کنند و مواضع جمهوری اسلامی را دوست نداشته باشند ولی این امر در بعد سیاسی منعکس می شود و بعد مذهبی ندارد.
شاکر: جایگاه سید حسن نصرالله در لبنان چگونه است؟ و میزان تأثیرگذاری ایشان بر وحدت اسلامی در لبنان چقدر است؟
شیخ نعیم قاسم: سید حسن نصر الله حفظه الله، اولین شخصی است که دلهای مردم را از آن خود کرده است و از مذاهب و طوائف عبور کرده است به حدی که تصاویر ایشان را نه تنها در لبنان بلکه در الأزهر الشریف مصر و اماکن مختلف سوریه و یمن و پاکستان و ایران و سایر نقاط جهان اسلام می بینیم. بنده معتقد هستم آقای سید حسن نصرالله در جهان اسلام، شخص بارزی هستند و نه تنها در لبنان یا جهان عرب بلکه در تمام عالم، حامی و دوستدار دارند و می توانم به جرأت بگویم که ایشان از لحاظ پشتوانه مردمی و تاثیرگذاری، مرد شماره یک لبنان هستند.
شاکر: حضرتعالی به عنوان شخص دوم حزب الله چه راهکار و پیشنهادی برای تقویت وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی دارید؟
شیخ نعیم قاسم: باید شبانه روز دعوت به وحدت اسلامی را ادامه دهیم و برای جمع شیعه و سنی در قالب اجلاس ها و نشست ها و فعالیت های مشترک، تلاش کنیم و باید مکتوبات و دیدارهای مشترک را بیشتر کنیم و نیاز است کمسیون های مباحثه علمای شیعه و سنی تشکیل شود و نباید از وحدت اسلامی ناامید شویم هرچند که فشارها و فعالیت ها برای شکاف بین شیعه و سنی، زیاد باشند چرا که آبنده روشنی برای منطقه بدون وحدت اسلامی، متصور نیست.
شاید بارزترین مساله وحدت امت اسلام که می تواند معیار وحدت باشد، همانا مساله فلسطین و قدس شریف است و به شکر خدا، در لابلای روابط حزب الله و حماس و جهاد اسلامی و همچنین رابطه جمهوری اسلامی ایران با این دو سازمان این مساله تا حدود زیادی آشکار شده است. بروز این مساله در سطح جهان اسلام، می تواند جهان اسلام را به وحدت برساند و امت اسلام می توانند از این رهگذر با دشمن مشترک جهان اسلام که همان اسرائیل می باشد، مبارزه کند.

مطلب مرتبط :   دین، دینی، فلسفی، معرفتشناختی، نظریهها، الاهیات

1-6- شیخ شفیق الجرادی
شیخ شفیق جرادی از فارغ التحصیلان حوزه علمیه قم بوده و تدریس فلسفه إسلامی را در کارنامه خود دارد. ایشان تألیفات زیادی در زمینه فلسفه إسلامی دارند و اکنون ریاست مؤسسه مطالعات دینی و فلسفی المعارف الحکمیۀ بیروت را بر عهده دارند.
این گفتگو در 19 فروردین 1392 در مؤسسه المعارف الحکمیۀ بیروت- لبنان با شیخ شفیق الجرادی انجام شده است.
شاکر: با سلام و عرض ادب و تشکر که وقتتان را در اختیار قرار دادید، حضرتعالی چه تعریفی از تقریب مذاهب إسلامی و وحدت إسلامی دارید و آیا به نظر شما فرقی بین وحدت إسلامی و تقریب مذاهب إسلامی وجود دارد؟
شیخ شفیق الجرادی: بسم الله الرحمن الرحیم و سلام بر شما
موضوع تقریب مذاهب إسلامی و وحدت و زندگی مسالمت آمیز بین همه مردم أعم از مسلمانان و غیرمسلمانان، لازم و ضروری است و این ضرورت، از ارزش های دینی است که ما شیعیان به آن ایمان داریم. زمانی که از ارتباطات پیروان إسلام که در تفسیر برخی اعتقادات دینی و برخی امور تاریخی و در مسائل اجتهادی فقهی با هم اختلاف دارند، سخن می گوییم همین اختلاف در تفسیر امور اعتقادی و امور تاریخی و اجتهاد ها در داخل مذهب واحد هم اتفاق می افتد و اگر بنا باشد که با هر اختلافی مردم از هم جدا شوند، زندگی ممکن نخواهد بود. در حالی که ارزش های إسلامی مسلمانان را ملزم کرده که با هم تفاهم و همدلی و همبستگی داشته باشند. فرقی نمی کند این همدلی و همبستگی را تقریب نام نهیم یا وحدت یا هر چیز دیگری که بنامیم مهم نیست، یعنی نباید در بند اصطلاحات بمانیم بلکه شایسته است برادری و همدلی مسلمانان را در جهان إسلام زنده کنیم. این که ارتباطات شیعه و سنی به چه شکل باید باشد، بنده معتقد هستم که هر مسلمان از هر مذهبی باید تفسیر و تأویل خود را از اعتقادات حفظ کند و حق دارد که در مسائل إسلامی اجتهاد کند و ما نیز حق داریم در تاریخ إسلامی که سبب جدایی یا یکدلی ما شده است، اندیشه کنیم. هم چنان که اختلاف های مسلمانان حق طبیعی مسلمانان است ولی این اختلافات نمی تواند توجیهی برای شروع نزاع ها و تشنج ها بین مسلمانان شود.
شاکر: چالش ها و موانع تقریب مذاهب إسلامی و وحدت إسلامی در لبنان را چه می دانید و آیا می توان این چالش ها و موانع را به فرصت تقریبی تبدیل کرد؟
شیخ شفیق الجرادی: در واقع اختلاف مسلمانان در لبنان زمانی است که پای سیاست به میان می آید. تجربه نشان داده است که مسلمانان لبنان در طول تاریخ همواره با یکدیگر تفاهم و یکدلی داشته اند و سبب اختلاف مسلمانان در لبنان امور سیاسی و دخالت بیگانگان است مثل دخالت های عثمانی ها و نقشی که عثمانی ها در جامعه لبنان ایفا کردند، عثمانی ها در لبنان تشنج و بحران ایجاد کردند و سنی را بر علیه شیعه شوراندند و شیعه را ضد إسلام معرفی کردند. بدون دخالت امور سیاسی در مذاهب لبنان و بدون دخالت بیگانگان در لبنان، مسلمانان لبنان همواره زندگی مسالمت آمیزی داشتند و بحرانی به نام کشتار و تکفیر وجود نداشت. بلکه در جنگ ها و بحران هایی که لبنان پشت سر گذاشته است شیعه و سنی با هم و دست در دست هم به مقابله با بحران ها رفته اند. در قضیه فلسطین همه با هم یک صدا بودند در مساجد و اجتماعات با هم بودند و بر علیه اسرائیل و اشغالگری اسرائیل با هم اتحاد داشتند. ولی وقتی مصالح سیاسی جامعه سیاسی لبنان را فرا گرفت و مصالح برخی کشورهای خلیج اقتضا کرد، جدایی و انقسام شیعه و سنی در لبنان ایجاد شد و بنده معتقد هستم که این انقسام شیعه و سنی، یک انقسام حزبی سیاسی است و انقسام مذهبی نیست.
این که چگونه می شود این بحران را به فرصت تبدیل کرد نیاز به مطالعه و اندیشه دارد و اکنون آمادگی این را ندارم که راه روشنی ارائه دهم ولی مسلمانان می توانند راهی برای تبدیل چالش ها به فرصت های تقریبی بیایند.
شاکر: از بزرگترین چالش های وحدت و تقریب مذاهب اسلامی تکفیر از سوی اهل سنت و لعن و دشنام از سوی شیعه است که در روایات و کتاب های شیعه هم وارد شده است. چگونه می توانیم این چالش ها را از میان برداریم؟
شیخ شفیق الجرادی: موضوع تکفیر در فقه إسلام و حتی در فقه اهل سنت، اصالت ندارد و ظاهرا تکفیر از سوی یک اندیشه مدرسی ظهور کرده است و شما نمی توانید لعن و تکفیر را مقارن هم قرار دهید چرا که شیعه بر لعن افراد و اشخاصی از جامعه اهل سنت، ممارست ندارند و موضوع لعن از نظر تاریخی به موضوع مظلومیت موبوط می شود و در همان مرحله از تاریخ، اشخاص ظالم و نماد های ظلم را لعن کرده اند و اگر منظور برخی صحابه باشد واجب است که مسلمانان از این موضوع خارج شوند و ما عده زیادی از فقهای شیعه در رأس آنها امام خامنه ای را می بینیم که فتوا به حرمت هر گونه دشنام و لعن به مقدسات و ارزشهای اهل سنت داده اند و در نتیجه این گونه امور نیازمند کارهای علمی زیادی دارد که تفاهم حقیقی بین شیعه و سنی ایجاد شود و امروز لعن و دشنام از سوی شیعه جایگاهی ندارد و در واقع لعن و دشنام در حال از بین رفتن است ولی متأسفانه برخی قدرت های خلیج و برخی اندیشه های خاص دایره تکفیر را چنان گسترده کرده اند که حتی دامن اهل سنت را نیز در بر می گیرد. یعنی کسی که شیعه را تکفیر می کند اهل سنت را نیز تکفیر می کند.
شاکر: به نظر شما با فقه و کلام و آموزه های موجود نزد شیعه و سنی آیا می توان به تقریب و وحدت حقیقی دست یافت یا اینکه بحث وحدت را صرفا به جهت مصالح سیاسی در برابر دشمن مشترک مطرح می کنیم؟
شیخ شفیق الجرادی: من دنبال وحدت فقهی و اعتقادی بین شیعه و سنی نیستم بلکه آن چه من دنبال آن هستم عبارت از این است که فرصت هایی را از داخل فقه و کلام خود بیابیم که یکدیگر را معذور بدانیم و این امری است که در ادبیات شیعه و سنی یافت می شود و به دنبال این هستم که با تدبیر و دور اندیشی به اتحاد عملی برسیم و فقه إسلامی بر منطق تدبیر استوار است و می توانیم یک چهار چوب مشخص و مدبرانه برای آینده جهان إسلام طرح کنیم به گونه ای که نقش شیعه و سنی در مقابله را دشمن إسلام بارز باشد.
بحث دیگر این که می توانیم عدالت اجتماعی را بدون در نظر گرفتن انتسابات مذهبی و طائفی، به پا داریم و عقلای شیعه و سنی اگر بخواهند این طرح را اجرا کنند قابلیت فقهی و کلامی دارد.
شاکر: جمهوری اسلامی ایران و حزب الله لبنان چه فعالیت هایی در وحدت إسلامی و تقریب مذاهب إسلامی در لبنان دارند؟ آیا می توانید به بخشی از این فعالیت ها إشاره کنید؟
شیخ شفیق الجرادی: حزب الله لبنان و جمهوری اسلامی ایران مرکز بزرگ تجمع علمای مسلمین را در لبنان بنیان نهاده است که ده ها نفر از عالمان شیعه و سنی را به عضویت پذیرفته است و همه این علما با وجود حفظ ارزش های مذهبی خود، بر روش و اسلوب واحدی در موضوع تقریب مذاهب إسلامی فعالیت دارند و در مواجهه با دشمن صهیونیستی همه مسلمانان را تشویق می کند و جمعیت ها و مؤسسات زیادی برای اهل سنت و شیعیان بنیان نهاده است. به نظر من سیاست جمهوری اسلامی ایران در تشخیص مصالح وحدت إسلامی و تقریب مذاهب إسلامی روشن است و همین طور است فعالیت های حزب الله.
شاکر: برخی از نویسندگان روشنفکر لبنانی402 که در عرصه تاریخ اندیشه سیاسی فعالیت می کنند، حزب الله و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را چالش و مانع وحدت إسلامی معرفی می کنند. حضرتعالی این گونه رفتار ها را چگونه ارزیابی می کنید و چه پاسخی در قبال این گونه سخنان دارید؟
شیخ شفیق

مطلب مرتبط :   (اختیار، مشی‌گذاری، زیست‌محیطی، نیازسنجی، مشی‌های، کارگذاری