الجرادی: نمی توان در مورد شخصیت مبهم جواب داد ولی هستند کسانی که از زبان اهل سنت سخن می گویند و از روابط شیعه و سنی و سنی و مسیحی، بسان فقیه سخن می گویند ولی به إسلام و قوانین إسلامی ایمان ندارند و این گونه افراد در لبنان نمونه هایی دارند و من برخی اساتید دانشگاهی را می شناسم که در مؤسسات فقهی أظهری درس خوانده اند ولی حتی علمای اهل سنت در مورد این گونه افراد نظراتی دارند و این افراد را روشنفکران غرب زده معرفی می کنند و حتی نسبت الحاد هم به ایشان می دهند در حالی که حتی برخی از این افراد در زمان رفیق حریری، نامزد مقام إفتای اهل سنت شده بودند. در واقع ایشان شخصیت هایی هستند که فقه و دین را فهمیده اند ولی در عمل بی دین هستند.
این افراد هر اندیشه ای که به ولایت فقیه متصل باشد را ضد وحدت معرفی می کنند و حزب الله و جمهوری اسلامی نیز در نظر ایشان از این قائده مستثنی نیست. اگر از دلیل این گونه آرا سوال شود جواب این است که غرب زدگی در لبنان چنین نتایجی را در پی دارد.
شاکر: بحران سوریه می تواند آسیب جدی به وحدت إسلامی بزند خصوصا که برخی علمای لبنان مثل شیخ الشهال از مدافعان سرسخت معارضین حکومت سوریه است. میزان تأثیرگذاری بحران سوریه در وحدت إسلامی بین مسلمانان لبنان را چگونه ارزیابی می کنید؟
شیخ شفیق الجرادی: حتما بحران سوریه در منطقه عربی إسلامی تاثیراتی دارد و متأسفانه از مذهب هم در بحران سوریه سوء استفاده می شود ولی تعصبات مذهبی و مذهب نتیجه بخش این بحران نبوده است بلکه این بحران قربانی این تعصبات شد و بنده این تعصبات مذهبی را که در بحران سوریه شکل گرفت، از سوی اتاق فکر آمریکا و اسرائیل می دانم و به صراحت برخی کشورهای خلیج را در این شکل گیری این بحران و تعصبات مذهبی این بحران، متهم می کنم که دلارها را در این فتنه شیعه و سنی، خرج کردند. اینها اساسا اسلام را نمی خواهند.
شاکر: شما چه پیشنهاد و راهکاری برای تقویت ارتباطات مسلمانان و وحدت إسلامی دارید؟
شیخ شفیق الجرادی: به نظر بنده باید از اجلاس ها و نشست های عمومی عبور کنیم و با اشخاص و حتی با کسانی که اختلافات شدیدی داریم، دیدار داشته باشیم و این دیدارها باید با صداقت و اخلاص برای اجرای طرح وحدت باشد و فضایی آرام و روشن برای اجرای وحدت و تقریب مذاهب إسلامی ایجاد کنیم. رسانه های زیادی بر علیه طرح وحدت فعالیت می کنند و واجب است که این رسانه های ضعیف و بی محتوا از میان برداشته شود و با این جمله سخنم را به پایان می رسانم که بزرگ ترین سبب جدایی مسلمانان شیطنت دلار و شیطنت رسانه است و این بین شیعه و سنی یافت می شود که با نام مذهب فعالیت می کنند و بین ابنای إسلام تفرقه افکنی می کنند.

1-7- شیخ حسان عبدالله
شیخ حسان عبدالله در سال 1959م در لبنان به دنیا آمد. درس خارج فقه و أصول را نزد علامه سید محمد حسین فصل الله خوانده است. وی تدریس و تألیف کتب و مقالات و حضور در إجلاس های بین المللی را در کارنامه خود دارد. ایشان در مجلس مرکزی حزب الله و دفتر مرکزی سازمان حزب الله و هئیت مجلس أعلای شیعیان لبنان و هئیت علمی المعهد الشرعی لبنان عضویت دارد و رئیس إداره مرکز تجمع علمای مسلمین لبنان می باشد.
این مصاحبه در 14 فروردین 1392 در مرکز تجمع علمای مسلمین بیروت- لبنان با شیخ حسان عبدالله انجام شده است.
شاکر: سلام و احترام و با تشکر از حضرتعالی که این فرصت را در إختیار قرار دادید. مرکز تجمع علمای مسلمین چه تعریفی از تقریب بین مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی دارد؟
شیخ حسان عبدالله: بسم الله الرحمن الرحیم؛ مقصود از تقریب بین مذاهب اسلامی سعی بر فهم متقابل مذاهب است. آرای زیادی از مذهبی انتخاب می شود که در آن مذهب وجود ندارد یا آرای شاذی است که برخی اوقات غیر مقبول می باشد، مثلا در مورد شیعه می گویند که شیعه معتقد به تحریف قرآن است و این که شیعه می گوید در قرآن نقص و زیاده ای صورت گرفته است و این همان گونه که شما می دانید افترا بر شیعه است چرا که شیعه معتقد است قرآن، همان است که در دست مسلمانان می باشد و این که برخی علمای مذهب می گویند که آیاتی از قرآن کم شده است، مانع از إعتقاد شیعه به عدم تحریف قرآن نیست و در نتیجه تحریف قرآن، اعتقاد شیعه نیست و نمی تواند باشد و همین موضوع در نزد اهل سنت هم صادق است؛ برخی می گویند که اهل سنت چنین اعتقادی دارند و وقتی که اصل بحث از علمای اهل سنت سوال می شود یا در منابع اهل سنت تحقیقی صورت می گیرد، روشن می شود که به صورت اساسی چنین چیزی وجود نداشته است و یا این که اعتقاد کذایی به صورت شاذ و نادر نزد ایشان است چنان که در نزد شیعه هم یافت می شود.
پس تقریب بین مذاهب تلاشی است برای طرح مباحث مذاهب اسلامی برای رسیدن به فهم درست از مذاهب اسلامی با این مبنا که اختلاف های موجود در بین مذاهب از اجتهاد در فهم دین ناشی شده است که برخی اوقات در مذهب واحد هم حاصل می شود و طبیعی است که این بحث منجر به تباهی دین و اعتقاد نمی شود و قاعده اساسی تقریب این است که مسلمانان یکدیگر را تکفیر نکنند هم چنان که رسول خدا فرمودند: لَا تَرْجِعُوا مِنْ بَعْدِی کُفَّاراً یَضْرِبُ بَعْضُکُمْ رِقَابَ بَعْضٍ (مستدرک الوسائل، ج18، ص 206، باب تحریم القتل ظلما)
این تعریف عملی تقریب مذاهب اسلامی بود ولی وحدت اسلامی به معنای الغای مذاهب نیست بدین معنا که همه مذاهب در قالب یک مذهب واحدی ارائه شوند، وحدت اسلامی بدین معنی است که مسلمانان با قاعده أمت واحده، همه در صف واحدی مسلمان باشند و این که موضوع های مشترک که از سوی خود مذاهب ارائه شده است، اعتقاد اسلامی واحدی باشند. برای همین وحدت اسلامی را تلاشی در راستای وحدت عملی در بعد سیاسی می دانیم که تهدیدی برای دشمن اسلام باشد و خطری باشد که دشمن از سوی همه امت اسلامی بنابر قاعده «قاتِلُوا الْمُشْرِکینَ کَافَّهً کَما یُقاتِلُونَکُمْ کَافَّهً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقینَ- توبه 36»، احساس کند.
نباید در جبهه دفاع از اسلام در مقابل کفر، جبهه های متعددی باشد. جهان کفر نه دنبال ضربه زدن به شیعه است و نه دنبال ضربه زدن به سنی، بلکه دنیای کفر دنبال ضربه زدن به اسلام است و دشمنان اسلام با بازیچه قرار دادن دعوای شیعه و سنی درصدد ضربه زدن به اصل اسلام است برای همین می بینیم که جهان کفر گاهی از شیعه دفاع می کند و گاهی از سنی دفاع می کند در حالی که از این راه ضربه به اسلام را دنبال می کند و این بازی استعمار و استکبار تا نابودی اسلام ادامه خواهد داشت.
شاکر: لبنان از چه ظرفیت هایی برای تقریب مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی برخوردار است چنان که در دنیا هم به همزیستی مسالمت آمیز ادیان و مذاهب شهرت یافته است؟ و آیا تاسیس مرکز تجمع علمای مسلمین و دارالتقریب در لبنان به دنبال این ظرفیت ها بوده است؟
شیخ حسان عبدالله: آنچه که لبنان را از دیگر کشور های عربی اسلامی متمایز می کند این است که مردم لبنان تنوع مذهبی و طائفی لبنان را نعمتی برای خود می دانند و این تنوع را شر و نقمت نمی دانند و این نوع نگاه لبنانی ها به تنوع مذهبی و طائفی، موجب عیش مشترک و مسالمت آمیز شده است و نه تعایش مشترک. بین عیش و تعایش فرق بزرگی وجود دارد؛ تعایش به معنای زندگی با دیگری است از روی ناچاری مثل تعایش انسان با بیماری که دارد ولی عیش زندگی از روی اختیار و عقلانیت و محبت است و ما در لبنان با مذاهب و ادیان عیش مشترک داریم و با یکدیگر تفاهم داریم و اختلافات خویش را درک کرده و معتقد هستیم ما همه در کشتی واحدی هستیم و اگر کسی آسیبی به این کشتی برساند همه آسیب خواهیم دید و این باعث یک قانون صلح نانوشته ای بین طوائف و مذاهب شده است و این مهم را علما بهتر و بیشتر درک کرده اند. ما در لبنان، دوگانگی احتمالی مذهبی یا طائفی را پیش بینی می کنیم چرا که این امر در لبنان تجربه شده است. لبنان در طی ساله ای 1958 و 1860 و 1975 فتنه طائفی دیده است و با مراجعه تاریخ روشن می شود که هیچ گاه در لبنان اختلاف مذهبی نبوده است و همه اختلاف ها در لبنان از امور سیاسی ناشی شده است که منجر به فتنه و اختلاف طائفی و مذهبی نیز شده است و سیاسی ها از راه فتنه مذهبی به اهداف سیاسی رسیده اند و آزادی سیاسی در جامعه لبنان که در جهان عرب یافت نمی شود، پشتوانه این نوع حرکت ها بوده است. هم چنان که می دانید لبنان میدان آزادی فعالیت های سیاسی است و هر شخص هر چه می خواهد می تواند بگوید و هیچ مانع و روش اطلاعاتی و امنیتی برای جلوگیری از اندیشه و گفتار وجود ندارد و در مورد لبنان گفته شده که لبنان، سوئیس شرق است بدین معنی که لبنان میدان آزادی های اقتصادی و عملی و سیاسی است و این موجب برخی مناقشه ها و جدال ها شده است و همین آزادی موضوع تقریب را برای ما آسان کرده است.
دشمن صهیونستی که می خواست با اشغالگری سال 1988م، کشور لبنان را به صورت کامل ویران کند، علمای شیعه و سنی لبنان در روز جهانی مستضعفین، مصادف با 15 شعبان، در اجلاسی که در هتل استقلال تهران برگذار شده بود، جمع شدند و به این نتیجه رسیدند که مقابله با دشمن صهیونیستی فقط با وحدت مسلمانان ممکن است و مرکز تجمع علمای مسلمین در لبنان نتیجه این اجلاس بود. مرکز تجمع علمای مسلمین با حضور افرادی که تعدادشان از تعداد انگشتان دست بیشتر نبود کار خود را آغاز کرد و اکنون در لبنان بیش از 240 عضو دارد که 120 نفر از علمای شیعه و 120 نفر از علمای سنی می باشد. این اعضا در مناسبت های مختلف دور هم جمع می شوند و هر یک کارها و مسئولیت های خاصی دارند که به انجام می رسانند.
در واقع آنچه که منجر به تاسیس این مرکز در لبنان شد، تنوع طائفی لبنان و زندگی مشترک و آزادی مطبوعات و دشمن مشترک بود.
شاکر: آیا مانع و چالشی در مقابل فعالیت های وحدت اسلامی و تقریب مذاهب مرکز تجمع علمای مسلمین در لبنان وجود دارد؟ چالش ها و موانع فعالیت های تقریبی مرکز تجمع علمای مسلمین چیست؟
شیخ حسان عبدالله: طبیعی است که اجرای طرح وحدت مسلمانان، همواره موانعی از سوی سیاستمداران را بر سر راه دارد. معروف است که سیاستمدار به طور ذاتی، بسیاری از هواداران و طرفداران خود را با این توجیه که من مدافع مذهب شما هستم، به دور خود جمع می کند. مثلا فلان شخصیت سیاسی مدافع اهل سنت در لبنان است و فلان شخصیت سیاسی مدافع شیعه در لبنان است و بسیاری از اشخاص، کاری به التزام عملی این شخصیت سیاسی به مذهب ندارند، که آیا او پایبند به نماز و روزه و زکات هست یا نیست، بلکه به جهت تعصبات مذهبی از او حمایت می کنند و دور او جمع می شوند و با این نوع نگاه، مذهب در جامعه دین یا عقیده نمی باشد بلکه یک تعصب هست بدین معنی که مذهب تبدیل به یک حزب سیاسی می شود و همه دور رهبر آن جمع می شوند و چه بسا این رهبر اصلا نماز نمی خواند و روزه نمی گیرد و شرب خمر می کند ولی نسبت به هواداران خود از جایگاه امیرالمومنینی برخوردار است.
زمانی که در لبنان فتنه ای روی می دهد، مرکز تجمع علمای مسلمین برای مقابله با آن اقدام می کند. طرف مقابلی که سبب فتنه شده است، آسیب می بیند و در جامعه سرخورده می شود مثلا در قضیه فتنه مخیمات (جنگ مخیمات) بسیاری از علمای شیعه در جامعه آسیب دیدند و در جامعه شیعی، متحمل ناراحتی شدند در حالی که مرکز تجمع علمای مسلمین وارد میدان شده و اعلام کرد که این فتنه از سوی شیعه نبوده و این جنگ، جنگ شیعه و سنی نیست بلکه این جنگ قدرت های سیاسی برای رسیدن به قدرت است یا بعد از ترور شهید رفیق حریری، بسیاری از علمای اهل سنت در جامعه خودشان متحمل ناراحتی و آسیب شدند چرا که ایشان بر خلاف جو حاکم سخن می گفتند و این همان سخن معروف است که می گوید حق در بین قوم خود غریب است. رسول خدا می فرماید: طوبی للغرباء و رسول خدا هم در بین قوم خود غریب بود، قرآن می فرماید: اتَّبَعَکَ إِلاَّ الَّذینَ هُمْ أَراذِلُنا (هود 27).
چقدر با رسول خدا رفتارهای ناشایست کردند! که چرا از آئین اجتماع روی گردان شده است و راه حق همیشه این گونه بوده است و چه بسا برخی اوقات تهدید بیش از آسیب اجتماعی و ناراحتی باشد و به درجه ترور و قتل برسد و چقدر از علمای شیعه در این راه شهید شدند و ایشان از وحدت اسلامی دفاع می کردند که یکی از ایشان شهید شیخ عبدالرزاق الأسمر بود که در طرابلس شهید شد.
شاکر: بزرگترین چالش و مانع وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی عبارت است از لعن و دشنام خلفای اهل سنت و مقدسات اهل سنت و أم المومنین عایشه. این موضوع در بسیاری از روایات و کتاب های شیعه وارد شده است و هر چند از ضروریات مذهب نیست ولی از ضروریات مذهب شیعه شده است بدین معنی که اگر کسی لعن و سب صحابه و عایشه را انکار کند از دایره شیعی خارج شده است. مرکز تجمع علمای مسلمین این چالش و مانع را چگونه معالجه کرده است و چه اقدامی در از میان برداشتن این مانع انجام داده است؟
شیخ حسان عبدالله: ما تعدادی بیانه درباره حرمت این گونه رفتارها و عدم نسبت این رفتارها به طرفین صادر کردیم، و کتابچه های کوچکی که مطالعه آن هم برای مردم آسان باشد منتشر کردیم که مردم و مومنین بدانند که لعن و سب صحابه رسول خدا، هیچ جایگاهی در مذاهب اسلامی ندارد و جزء هیچ مذهبی از مذاهب اسلامی نیست و این کتاب با عنوان الشیعه و السنۀ مسلمون به

مطلب مرتبط :   دانستنی های الگوی تدریس