چاپ رسیده است که در آن آرای علمای شیعه درباره اهل سنت و آرای علمای اهل سنت درباره شیعه آورده شده است و خلاصه این آرا این است که شیعه و سنی همگی مسلمان هستند. ما اکنون در تلاش برای انتشار کتابی هستیم در موضوع لعن و دشنام که مشتمل بر آرای همه علما باشد حتی علمای قرون اول هم مد نظر است و رسالت کتاب این است که لعن و دشنام از دین و اخلاق اسلامی نیست. امام علی بر اصحابش که شنید، معاویه را دشنام و لعن می کردند، فرمودند: إِنِّی أَکْرَهُ لَکُمْ أَنْ تَکُونُوا سَبَّابِینَ وَ لَکِنَّکُمْ لَوْ وَصَفْتُمْ أَعْمَالَهُمْ وَ ذَکَرْتُمْ حَالَهُمْ کَانَ أَصْوَبَ فِی الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِی الْعُذْرِ وَ قُلْتُمْ مَکَانَ سَبِّکُمْ إِیَّاهُمْ اللَّهُمَّ احْقِنْ دِمَاءَنَا وَ دِمَاءَهُمْ وَ أَصْلِحْ ذَاتَ بَیْنِنَا وَ بَیْنِهِمْ (نهج‏البلاغه، ص 323، خطبه 206)
ما با تمام توان با لعن و دشنام، مقابله می کنیم، فقط مشکل ما در این باره برخی علمای حوزوی است و این مشکل در مدارس شیعه و سنی وجود دارد و ریشه این مشکل، در جمود فکری و تحجرگرایی هست، همان هایی که با عنوان سلفی های سنی و سلفی های شیعه می شناسیم یعنی ما دو سلفی گری داریم و سلفی گری واحدی نداریم.
آنچه من درصدد بیان آن هستم این است که، پشت پرده لعن و سب، تلاش های بین المللی و خصوصاً انگلیس می باشد و کمک های فراوانی را صرف این موضوع کرده و می کنند. اکنون صدها شبکه ماهواره ای در راستای لعن و سب صحابه، فعالیت دارند وقتی پشت پرده این شبکه ها را جستجو می کنیم دست انگلیس را می بینیم مثلا در موضوع یاسر الحبیب که در کویت از طریق سفارت انگلیس در کویت به لندن برده شد و اکنون در لندن رادیو و تلوزیون در اختیار دارد و برنامه های لعن و شتم صحابه و مقدسات اهل سنت را پخش می کند. موضوع بسیار واضح است ولی برخی به این موضوع واضح، دقت ندارند.
اندیشه ایشان این است که شما به مقدار لعن و دشنام به مذهب نزدیک تر هستید یعنی شیعه بودن شما زمانی صحیح است که فلان و فلان را دشنام دهید و یا سنت شما صحیح است زمانی که فلان و فلان را دشنام دهید و این خطای بزرگی است چرا که اهل بیت این گونه شیعیان را تربیت نکردند و ائمه اهل سنت هم ایشان را این گونه تربیت نکرده است.
مقابله با لعن و دشنام مقدسات دیگران، مطلوب اسلام است و مقابله با این پدیده نیاز به ابزار دارد و ابزار ما قابل قیاس با ابزار طرف مقابل نیست ولی چون ما بر حق هستیم قدرت ما رو به فزونی است علاوه بر این که سخن ما سخن عقل است و سخن ایشان سخن غریزه است و عقل همواره بر غریزه پیروز است غریزه چه بسا جولان داشته باشد ولی پیروز نهایی نیست.
شاکر: مرکز تجمع علمای مسلمین در کنار انتشار کتاب و مقاله و صدور بیانیه، چه فعالیت های علمی در راستای تقریب مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی داشته است؟
شیخ حسان عبدالله: تمام فعالیت مرکز تجمع علمای مسلمین در این راستا است، و نمی تواند کار دیگری داشته باشد. مثلا زمانی که رفیق حریری ترور شد فهمیدیم که این ترور شروع یک دسیسه بزرگ خواهد بود و در لبنان دیدارهای زیاد و بزرگی با علمای شیعه و سنی برگذار کردیم و اجلاس بزرگی با عنوان «نه به دخالت های آمریکا در لبنان»403 ترتیب دادیم و رسالت اجلاس این بود که به مردم بفهمانیم که استکبار به دنبال این است که اهل سنت را هدف تهاجم شیعه نشان دهد. ترور رفیق حریری را از جمله این تهاجمات معرفی کند. هر عملی در وقت خودش، بسیار موثر و بزرگ است.
شاکر: آیا با فقه و کلام و اندیشه موجود نزد شیعه و سنی، امکان عملی تقریب مذاهب اسلامی به صورت حقیقی وجود دارد یا اینکه ما به جهت ملاحظات سیاسی به دنبال وحدت اسلامی در سطح اجتماعی سیاسی برای مقابله با دشمن مشترک هستیم؟
شیخ حسان عبدالله: بار دیگر تأکید می کنم که منظور از وحدت یا تقریب، الغای مذاهب و ایجاد مذهب واحد نیست و این یک درخواست غیر عقلی و غیر ممکن است که اگر می خواهی اطاعت شوی باید از مستطیع طلب کنی.
نتیجه اندیشه تقریب این است که مذهب طریق فهم دین باشد بدین معنی که همه مسلمانان در راه فهم دین و اعتلای دین قدم برداریم و همدیگر را در این راه دوست داشته باشیم و یاری کنیم. سخنی از حسن البنا رهبر حرکت إخوان المسلمین است که می گوید: در امور مشترک با هم باشیم و در امور اختلافی همدیگر را معذور بدانیم. خداوند مردم را بر اندیشه واحد قرار نداده است و اگر خداوند می خواست مردم را امت واحدی قرار می داد و این را نخواسته است و اندیشه اساسی بنیادین این است که اگر همه بر یک راه بودند دیگر بهشت و جهنم و آتش برای چه بود.
تلاش انسان برای رسیدن به کمال و وحدت، بدون دخالت خداوند ممکن نیست و این در آخر الزمان به دست صاحب الزمان رخ خواهد داد و این که من اسلام واحد و اسلام بدون مذاهب را دنبال کنم ممکن نیست چرا که مثل این است که بگوییم حوزه علمیه قم و حوزه علمیه نجف را از بین ببریم و دنبال یک مرجع واحدی باشیم که محال است. چرا که محال است بگوییم آن طور که من فکر می کنم باید فکر کنی.
باید تنافس و رقابت باشد ولی این رقابت و تنافس باید در راه خدا و برای رسیدن به خدا باشد و اختلاف های فکری نباید منجر به اختلاف های شخصی و اجتماعی شود ولی آنچه امروز در جامعه حاصل می شود این است که اختلاف فکری، کل جامعه را تحت الشعاع قرار می دهد در حالی که اختلاف فکری من و تو، نباید ما را دشمن یکدیگر قرار دهد. آنچه ما در موضوع وحدت به دنبال آن هستیم این است که مسلمانان با هم اتحاد داشته باشند و در جبهه واحدی باشند و در همین جبهه واحد می توانند اختلاف فکری داشته باشند و همه اختلاف های فکری زیر چتر اسلام باشند و اختلاف ها باید در راستای رسیدن به هدف اسلام باشد و نباید اختلاف ها نباید موجب نزاع باشد که قرآن می فرماید: لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکُمْ (أنفال 46).
شاکر: پیشنهاد و راهکاری در راستای تقویت وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی دارید؟
شیخ حسان عبدالله: اولاً این که باید دانست که نقش علما در وحدت اسلامی بسیار موثر و کلیدی است ولی نباید در موضوع وحدت به علما اکتفا کرد بلکه باید عمل و طرح وحدت سازماندهی شده در تمام سطوح جامعه پیاده شود و این کاری است که مرکز تجمع علمای مسلمین به دنبال آن است مثلا جامعه پزشکی باید داخل بحث وحدت شوند و جامعه مهندسین و جامعه وکلا و غیره باید داخل مباحث وحدت و تقریب شوند و جامعه اسلامی را به صورت امت واحد اسلامی در آورند چرا که جامعه امروز متشکل از اصناف مختلفی است و اگر صنفی بر مدار وحدت باشد و دیگر اصناف به دور از مباحث وحدت باشند طرح وحدت اسلامی به سر انجام نمی رسد و ما به دنبال انتشار طرح وحدت اسلامی در بین اصناف جامعه هستیم.
در لبنان از مجموعه ای موسوم به دیدار وحدت اسلامی404 برگذار شد که جمعی از اندیشمندان در آن به طرح آرای خود پرداختند و این دیدار وحدت اسلامی در سطح سایر اصناف جامعه بود و منحصر به حضور علمای دینی نبوده است.

مطلب مرتبط :   ارتش، سپاه، فرماندهی، جنگ، 1360، ثامن

1-8- سید علی فضل الله
سید علی فضل الله فرزند موحوم علامه فضل الله از علمای شیعه لبنان می باشد. ایشان مدیر دفتر شرعی علامه فضل الله و امام جمعه ضاحیه بیروت است.
این گفتگو در 3 فروردین 1392 در دفتر علامه فضل الله بیروت- لبنان با سید علی فصل الله انجام شده است.
شاکر: سلام و ادب و با احترام خالصانه به روح پرفتوح علامه فضل الله رحمه الله؛ به عنوان اولین سوال عرض می کنم که در اهمیت و ضرورت تقریب مذاهب اسلامی و وحدت اسلامی، شکی نداریم و وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی را از نصوص قرآنی و سنت رسول خدا می دانیم. حضرتعالی چه تعریفی از وحدت اسلامی و تقریب مذاهب اسلامی دارید و مبانی تقریب و وحدت را چه می دانید؟
سید علی فضل الله: بسم الله الرحمن الرحیم و الحمد لله رب العالمین و الصلاۀ علی نبیینا محمد و آله الطاهرین؛
مسأله ای که شایسته است مسلمانان به آن توجه کنند این است که اختلاف های مذهبی همواره بوده و خواهد بود و مهم این است که بر مشترکات اسلامی و ایستادن در صف واحد برای مواجهه با قضایایی که مسلمانان را دور از هم نگه می دارد، تأکید شود و ما همواره بر این موضوع تأکید داشتیم و به آن دعوت می کنیم و این منطق و اندیشه قرآنی است که هر زمان از اختلاف ها سخن گفته به وحدت هم اشاره کرده است. خداوند می فرماید: فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی‏ شَیْ‏ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ (نساء 59) یعنی هر زمان در هر امری اختلاف کردید به خداوند و رسول خدا مراجعه کنید. بدین معنی که در اختلاف های بین مسلمانان، مشترکاتی وجود دارد که می توان به آن مراجعه کرد. مسلمانان بعد از رسول خدا اختلاف کردند پس واجب است که به قرآن و رسول خدا مراجعه کنند که به سبب آن وحدت اسلامی حاصل می شود. اصل اولی عدم اختلاف است و لکن در صورت بروز اختلاف باید به قرآن رجوع کرد. قرآن همواره در کنار ذکر هر اختلافی تأکید فراوان بر وحدت و رجوع به مشترکات دارد. قرآن، اختلاف را با رجوع به مشترکات، مادامی که به حد نزاع نرسیده باشد مذموم نمی داند که خداوند می فرماید: وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ ریحُکُمْ (أنفال 46) چرا که دشمنان اسلام از نزاع مسلمانان بهره مند می شوند و اسلام برای مسلمانان مفید فایده نخواهد بود، برای همین ما همیشه در دعوت وحدت بر تقویت مشترکات تأکید می کنیم و دشمنان تلاش دارند که اختلاف ها را بزرگ نمایی کنند و متأسفانه برخی مسلمانان معتقدند اختلاف ها بین مسلمانان حاکم است و مشترکات اسلامی را نادیده گرفته و یا فراموش می کنند در حالی که واجب است که همواره بر نقاط مشترک بین مسلمانان تأکید شود و دانسته شود که اختلاف ها محدود بوده و چهارچوب خاصی دارد و بر مسلمانان واجب است که اختلاف ها را بزرگ نمایی نکرده و اختلاف ها را قانون و مشترکات را استثنا قرار ندهند.
شاکر: به نظر حضرتعالی لبنان چه ظرفیت هایی دارد که اتباع مذاهب و ادیان را در خود جمع کرده است به نحوی که لبنان در جهان به همزیستی مسالمت آمیز شهرت یافته است؟ ظرفیت های تقریبی لبنان چیست؟
سید علی فضل الله: لبنان به تنوع مذهبی و طائفه ای از دیگر کشورها متمایز گشته است و لبنان چاره ای جز همزیستی مسالمت آمیز ندارد و همه لبنانی ها ضرورت این همزیستی مسالمت آمیز را درک کرده اند و نتیجه این شده است که هر اختلافی در لبنان به اختلافات ریشه دار و مذهبی کشانده نشده است و همه بر سر میز گفتگو و صلح بنشینند و برای همین ما همواره به لبنانی ها تأکید می کنیم که واجب است که اکنون راه صلح و گفتگو را انتخاب کنید چرا که بعدها همین راه را انتخاب خواهید کرد و هر اختلافی که اکنون گریبانگیر شما شده است فردا مجبور هستید که از راه صلح و دوستی با همان اختلافات کنار آیید و لبنان نمی تواند تقسیم شود و چاره ای جز توافق و وحدت ندارد و در نتیجه این کار را برای لبنانی ها آسان کرده است که با یکدیگر توافق و وحدت داشته باشند و برای همین ما همیشه این تلاقی را در سطح رهبران دینی و سیاسی و هم چنین در سطح مردمی شاهد هستیم ولی با این همه می بینیم که لبنان همیشه در حال نوسان است و مشهور است که در مورد لبنان می گوییم لبنان نه تقسیم نه فروپاشی و نه استقرار. لبنان همواره مشکلات منطقه را بر دوش می کشد، یعنی هر مشکلی در خارج اتفاق می افتد در لبنان منعکس می شود و اکنون مشکلاتی که در عراق یا در سوریه اتفاق می افتد دقیقا در داخل لبنان انعکاس دارد و توان لبنان را از بین می برد و غالبا مشکلات رنگ و بوی طائفه ای و مذهبی به خود می گیرد مثلا مشکلات داخل عراق، رنگ و بوی مذهبی و اختلافات شیعه و سنی دارد یا در سوریه می بینیم که برخی از بزرگان اهل سنت با نظام موافق هستند و شهید علامه بوطی از بزرگان اهل سنت بود که همراه نظام سوریه محسوب می شد و بسیای از علوی ها ضد نظام محسوب می شوند و با این همه اختلاف ها سوریه بروز و ظهور سیاسی ندارد و تصور می شود که اختلاف های مذهبی بین شیعه و سنی است و همه این قضایا در داخل لبنان انعکاس و تاثیر دارد و ما اکنون از اینکه اوضاع سوریه بر لبنان تاثیر منفی بگذارد بیمناکیم و از همین جهت است که گفته می شود لبنان مشکلات منطقه را بر دوش می کشد. هر کشوری و هر دولتی در داخل لبنان تابع و حامی دارد و لبنان کشور تسویه حساب های دولت ها و کشورهاست و از این رو روابط مسلمانان و مسیحیان با توجه به حوادث خارج لبنان، در نوسان است.
بر لبنانی ها و علمای لبنانی واجب است که برای خاموش کردن آتش ویرانی لبنان که از خارج شعله ور می شود، تلاش کنند و با وجود جو مسالمت آمیزی که هست، تلاش هایی برای تخریب این همزیستی مثالی و فعالیت های تقریبی در لبنان دیده می شود. بر جمهور مردم و علما واجب است هر چند که تلاش بر ارعاب شیعه از سنی و سنی از شیعه باشد و هم چنین خسارت اهل سنت به تلاش شیعه و بالعکس مثل استعفایی که اکنون از سوی نخست وزیری مطرح شده است و بر سر مسائل سیاسی است و اختلاف بر سر انتخابات آتی لبنان است ولی تلاش می شود این استعفا مذهبی و زیان اهل سنت از سوی شیعه ظاهر شود. سرانجام اینکه لبنان هرچقدر امکانات و ظرفیت تقریبی داشته باشد به همان اندازه امکانات و ظرفیت تخریب هم دارد.
شاکر: متأسفانه لعن و سب صحابه که از ارزش های

مطلب مرتبط :   شیعه، تفاسیر، تفسیری، مفسران، تطبیقی، دیدگاه‌های